Η πρόσφατη απόφαση, στις 12 Μαρτίου 2026, του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Αίτηση Αρ. 46/2025 απορρίπτει αίτηση για παραπομπή σε τρίτο βαθμό νομικού ζητήματος στην Ολομέλεια, δυνάμει του άρθρου 9(3)(γ) τoυ περί Απονομής της Δικαιοσύνης Νόμου.

Εκ πρώτης όψεως, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί απλώς μια αποτυχημένη προσπάθεια να τεθεί ενώπιον του Ανωτάτου ένα ερμηνευτικό ζήτημα για το άρθρο 281 του Ποινικού Κώδικα.

Η πραγματική σημασία της απόφασης, όμως, βρίσκεται αλλού.

Το νομικό ζήτημα που επιχειρήθηκε να τεθεί αφορούσε την ερμηνεία της λέξης «γη» στο άρθρο 281 του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154) και ειδικότερα κατά πόσο το πεδίο εφαρμογής του άρθρου, πέραν της γης, επεκτείνεται και σε υποστατικά ή άλλες μορφές ακίνητης ιδιοκτησίας. Το ζήτημα έχει προφανή πρακτική σημασία, καθώς η διάταξη ποινικοποιεί την κατοχή ή χρήση γης εγγεγραμμένης στο όνομα άλλου, χωρίς τη συναίνεση του ιδιοκτήτη.

Η απόφαση του Εφετείου σε δεύτερο βαθμό, η οποία ανέτρεψε την αθωωτική απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, δημιούργησε την εντύπωση σε αρκετούς ότι υπήρξε νομολογιακή στροφή ως προς την εφαρμογή της διάταξης, ιδίως σε περιπτώσεις υποστατικών ή μισθωτικών σχέσεων. Η εντύπωση υπήρξε ότι το Εφετείο διεύρυνε την εμβέλεια εφαρμογής του άρθρου 281 σε οποιαδήποτε μορφή ακίνητης ιδιοκτησίας ανατρέποντας την κρατούσα θεώρηση ότι η παραμονή σε ακίνητο ακόμη και μετά τον τερματισμό σύμβασης μίσθωσης συνιστά αστική παράβαση.

Τέτοια ανάγνωση θα οδηγούσε σε θεμελίωση ποινικής ευθύνης, με αποτέλεσμα τη σωρευτική καταχώρηση από εγγεγραμμένους ιδιοκτήτες, ποινικών υποθέσεων για περιστάσεις που αφορούν σε κατοχή ακινήτων και όχι «γης», προκειμένου να αναγκάσουν σε έξωση τους μισθωτές τους.

Η απόφαση του Ανωτάτου, ωστόσο, αποσαφηνίζει κάτι ουσιώδες.

Το Ανώτατο διαπίστωσε ότι το ζήτημα της ερμηνείας της λέξης «γη» δεν εξετάστηκε από το Εφετείο. Κατά συνέπεια, το επίδικο νομικό ζήτημα δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι «προκύπτει από την απόφαση του Εφετείου», όπως απαιτεί το άρθρο 9(3)(γ) για σκοπούς παραπομπής στην Ολομέλεια.

Η διαπίστωση αυτή έχει άμεση σημασία. Εφόσον το Εφετείο δεν εξέτασε το ζήτημα, δεν υπάρχει εφετειακή κρίση επί του θέματος, συνεπώς δεν υπάρχει δεδικασμένο επί του ζητήματος. Η αντίληψη, επομένως, ότι η απόφαση του Εφετείου αποτέλεσε νομολογιακή στροφή δεν ευσταθεί.

Σε μελλοντικές ποινικές διαδικασίες όπου εγείρεται υπεράσπιση περί μη εφαρμογής της διάταξης ή ελαττωματικού κατηγορητηρίου σε σχέση με υποστατικά ή άλλες μορφές ακίνητης ιδιοκτησίας, η Κατηγορούσα Αρχή δεν μπορεί να επικαλεστεί την απόφαση του Εφετείου ως δεσμευτική επί του ζητήματος. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει το Ανώτατο Δικαστήριο:

«Το καθεστώς ενός μισθωτή μετά τον τερματισμό της μίσθωσης, όχι μόνο υποστατικού αλλά και τεμαχίου γης και κατά πόσο αυτός διαπράττει οιονδήποτε ποινικό αδίκημα επειδή δεν παραδίδει ελεύθερη την κατοχή του στον ιδιοκτήτη, είναι ζήτημα που αφορά πολλούς μισθωτές και εκμισθωτές και ενδιαφέρει γενικότερα την κοινωνία. Ευελπιστούμε ότι σύντομα θα δοθεί η ευκαιρία στο Ανώτατο Δικαστήριο να παράσχει σχετική καθοδήγηση»

Ενίοτε κερδίζεις χάνοντας.Το ζήτημα της ερμηνείας της λέξης «γη» στο άρθρο 281 παραμένει ανοικτό- και είναι μάλλον ζήτημα χρόνου να επιστρέψει ενώπιον των Δικαστηρίων.

* Δικηγόρος