Αυτοί και εμείς. Οι δυνατοί και οι αδύναμοι. Οι προνομιούχοι και οι καταδικασμένοι. Οι κεφαλαιοκράτες και οι εργαζόμενοι. Οι κακοί και οι καλοί. Μια ζωή. Μια ζωή στην πάλη. Την ταξική. Μεταξύ αυτών που έχουν το κεφάλαιο και αυτούς που δεν το έχουν. Διότι την ειδοποιό διαφορά την κάνει αυτό το αναθεματισμένο το κεφάλαιο. Το συσσωρευμένο. Αυτό που μετά από ένα μέγεθος και έπειτα, έχει δική του προσωπικότητα. Αναπτύσσει αίσθημα επιβίωσης. Έχει ανάγκη να ζήσει, να μεγαλώσει, να επιβληθεί. Και στο πέρασμά του δύναται να ισοπεδώσει τα πάντα: κανόνες δικαίου, ανθρωπιά, δημοκρατία, ηθική. Και ‘μείς ωσάν ανήμποροι, ωσάν μικρά μυρμηγκάκια, αναζητούμε προστασία, εκλιπαρούμε για δικαιώματα. Πρώτα από το κράτος (ναι, αυτό τον εξαγορασμένο οργανισμό από το πρόβλημα που γυρεύουμε να προστατευθούμε), και δεύτερον, από το ίδιο το κεφάλαιο εν είδει επαίτη για καλύτερες συνθήκες εργασίας και καλύτερους μισθούς.
Απλά λυπηρό. Γιατί πιστεύουμε πως αν πάρουμε λίγα χρήματα παραπάνω, κάποια υποτυπώδη επιδόματα και λίγο καλύτερες συνθήκες εργασίας, θα έχουμε λύσει τα προβλήματά μας. Είμαστε τόσο λίγοι; Ως εκεί φτάνουν τα θέλω μας; Ως εκεί φτάνουν οι επιδιώξεις μας για τον άνθρωπο; Ως εκεί φτάνει το όραμά μας για την κοινωνία; Λοιπόν, ας ξεκινήσω με ένα απλό όραμα: κοινωνίες όπου οι πολίτες ευημερούν συλλογικά μέσα σε πνεύμα αλληλεγγύης, ισότητας και δικαιοσύνης. Και όχι, αυτά δεν θα τα φέρει η πολιτική, δεν θα τα φέρει κανένας θεόσταλτος πολιτικός χώρος ο οποίος θα βρεθεί στην εξουσία.
Επιτρέψετέ μου να δώσω τον δικό μου ορισμό για τη δημοκρατία: Δημοκρατία είναι η κατάσταση μιας κοινωνίας όπου η συγκέντρωση δύναμης κάθε είδους και μορφής από τον οποιονδήποτε (συμπεριλαμβανομένου και των πολιτικών προϊσταμένων) δεν δύναται να γίνει εφικτή. Υπάρχει μια αδυναμία στο να συνδέσουμε την κατάσταση στην οικονομία με την κατάσταση στην πολιτική. Για κάποιο λόγο, τα θεωρούμε και τα αντιμετωπίζουμε ως δύο ανεξάρτητα πράγματα που το ένα (η πολιτική) θα φτιάξει το άλλο (την οικονομία).
Σημειώστε όμως αυτό: ενόσω επιτρέπουμε τη συσσώρευση του πλούτου και του κεφαλαίου στην οικονομία, δημοκρατία δεν θα υπάρχει! Η δημοκρατία χρειάζεται δημοκρατία στην οικονομία, δηλαδή ο κόσμος, και όχι το κεφάλαιο, να αποφασίζουν το ποιος, το πως και το τι παράγεται και καταναλώνεται. Η δημοκρατία ξεκινά μέσα από την οικονομία. Και η οικονομία δεν είναι τίποτα άλλο από την πλατφόρμα εκείνη μέσα από την οποία οι πολίτες συνεργάζονται, δημιουργούν, παράγουν, αλληλοϋποστηρίζονται. Η οικονομία δεν είχε ποτέ σκοπό να καταστεί ένας χώρος εκμετάλλευσης και συσσώρευσης δύναμης. Δεν προοριζόταν ποτέ να αποτελεί ένα παιχνίδι δύναμης με νικητές και ηττημένους.
Η οικονομία υπάρχει για να ενεργοποιεί δημιουργικά τα μέλη μιας κοινωνίας και να διασφαλίζει τη συλλογική τους ευημερία. Η οικονομία είναι η κοινή μας πλατφόρμα παραγωγής και συνεργασίας. Όταν το αντιληφθούμε, όταν την αντιμετωπίσουμε ως τέτοια, τότε θα αλλάξουν πολλά. Θα πάψουμε να βλέπουμε τάξεις και επίπεδα. Θα σταματήσουμε να διεκδικούμε τα αυτονόητα από τρίτους. Όταν αντιληφθούμε την οικονομία ως ένα Συνεταιρισμό των Πολιτών, τότε δεν θα υπάρχουν εργοδότες και εργοδοτούμενοι, κεφαλαιοκράτες και καταναλωτές, προνομιούχοι και αδικημένοι. Θα υπάρχουν συνδημιουργοί, θα υπάρχουν συνέταιροι, θα υπάρχουν ίσοι μεταξύ ίσων.
Έχουμε αναλωθεί εδώ και δεκαετίες να διεκδικούμε τα δικαιώματα των εργαζομένων από τρίτους. Το ερώτημα δεν είναι πως θα τα αποκτήσουμε ή ποιος θα μας τα δώσει. Το ερώτημα είναι πότε εμείς οι ίδιοι θα αποφασίσουμε να αλλάξουμε τα δεδομένα μας και από εργαζόμενοι για το κεφάλαιο, θα γίνουμε συνιδιοκτήτες της οικονομίας μας. Πότε θα αποφασίσουμε να αποκτήσουμε συλλογική ταυτότητα και θα καταλάβουμε πως η πραγματική μας ευημερία θα έρθει μέσα από τη συνεργασία και την αλληλεγγύη.
Αυτή την Πρωτομαγιά ας τιμήσουμε τους αγώνες των προγόνων μας με εκδηλώσεις και παρελάσεις, αλλά ας μην μείνουμε εκεί. Αυτή την Πρωτομαγιά ας τους τιμήσουμε με ένα νέο όραμα για κοινωνικό συνεταιρισμό και με νέους, πρακτικούς αγώνες για ουσιαστική αλλαγή.
Οικονομολόγος – Ιδρυτικό μέλος του κοινωνικού κινήματος «Η Οικονομία ως Συνεταιρισμός των Πολιτών» και της εταιρείας πολιτών Λεμεσού «COCO Collective Ownership Company Limassol Limited» (www.cocolimassol.cy)
