Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, Ελίφ Εράλμπ και… Μαρία Γεωργίου

Ένα πρόβλημα δεν το βιώνουμε όλοι με τον ίδιο τρόπο. Και μοιραία δεν σκεφτόμαστε όλοι την ίδια λύση.

Για το στεγαστικό δοκιμάζονται διάφορες συνταγές στην ΕΕ, αλλά λύση δεν βρέθηκε. Ίσως γιατί δεν εντοπίστηκαν οι πραγματικές αιτίες της έλλειψης στέγης σε τιμές προσιτές ή ενοίκια υποφερτά για μισθοσυντήρητους.

Στην Κύπρο αποφασίσαμε, εδώ και χρόνια, πως το πρόβλημα είναι η μικρή προσφορά και η μεγάλη ζήτηση. Από κοντά και ο πληθωρισμός, που ανέβασε το κατασκευαστικό κόστος και κάθε άλλο κόστος. Τα κίνητρα για να αυξηθεί η προσφορά αποδίδουν, αλλά μάλλον μόνο για κατασκευαστές. Και μεσίτες.

Για μακρύ διάστημα έβγαζαν και πικρό γέλιο οι επιλογές κυβερνώντων και κατασκευαστών. Δίνονταν γενναιόδωρα κίνητρα για να αυξηθεί η προσφορά, αλλά το προϊόν δεν είχε σχέση με τις ανάγκες και τις δυνατότητες των πολιτών που αναζητούσαν έστω διαμέρισμα, έστω με ενοίκιο. Διότι τα κίνητρα συνδέθηκαν με τη μανία να προσελκυστούν οι περίφημοι ξένοι επενδυτές, που αγόραζαν διαβατήρια -και τώρα βίζες- και έπαιρναν και μια πολυτελή έπαυλη. Και δύο.

Το τελευταίο διάστημα αυξήθηκε η παραγωγή διαμερισμάτων. Αλλά δεν πέφτουν οι τιμές. Ανεβαίνουν. Ανά τρίμηνο μάς ανακοινώνουν πότε 3%, πότε 4, τις προάλλες 8% μέσα στο 2026. Η οκά τετρακόσια για μεγάλη μερίδα κανονικών Κυπρίων. Πόσο μάλλον για νεαρούς και νεαρά ζευγάρια του εθνικού κατώτατου ή κάπου εκεί γύρω.

Δεν είναι μόνο στην Κύπρο που δεν δουλεύει η συνταγή που βολεύει τον κατασκευαστικό τομέα και τους ντιβέλοπερς. Εξού και οι αντιδράσεις και οι εκλογικές εκπλήξεις.

Θα την αλλάξει τη συνταγή άραγε ο δικός μας αρμόδιος υπουργός; Θα συζητηθεί κάποια στιγμή η επιλογή της κοινωνικής στέγης; Μπα.

Δεν είναι μόνο η κοινωνική στέγη μια λύση. Κάποιες εισηγήσεις θέτει σε παρέμβασή του σήμερα στον «Φ» ο οικονομολόγος Στέλιος Πλατής (σελίδα 51). Αν είναι, ρίξτε μια ματιά.

Στην Ισπανία ξεσηκώθηκε κόσμος την εβδομάδα που πέρασε γιατί μια εταιρεία διαχείρισης ακινήτων εξασφάλισε νομοτυπικής φύσης απόφαση δικαστηρίου και έκανε έξωση σε μια φτωχή 87χρονη, τη Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, που ζούσε με το παλιό ενοικιαστήριο των γονιών της σε ένα διαμέρισμα στη Μαδρίτη για 70 χρόνια. Τελευταίο ενοίκιο 500 ευρώ, αλλά η εταιρεία είχε προσφορές για 2.650 τον μήνα.

Η κοινωνική οργή οδήγησε σε ασφυκτική πίεση στην Κυβέρνηση Σάντσεθ να προωθήσει νομοσχέδιο για «αυτόματη» ανανέωση ενοικιαστηρίων. Μπορεί να ψηφιστεί τέτοιος νόμος και να εφαρμοστεί; Ποιος ξέρει.

Στο Βερολίνο την περασμένη Κυριακή βγήκε πρώτο κόμμα το αριστερό Die Linke, με προμετωπίδα των προτάσεων του την επιβολή οροφής ενοικίου σε 400,000 διαμερίσματα που διαχειρίζεται η δημοτική Αρχή. Και στη συνέχεια, κοινωνικοποίηση -έναντι αποζημίωσης των ιδιοκτητών- περίπου 220,000 διαμερισμάτων που διαχειρίζονται ιδιωτικές εταιρείες.

Θα μπορέσει η Ελίφ Εράλμπ να σχηματίσει κυβέρνηση στο κρατίδιο του Βερολίνου και να εφαρμόσει τις υποσχέσεις; Ποιος ξέρει; Με έναν νέο ομοσπονδιακό νόμο που θα απαγορεύει την κοινωνικοποίηση ιδιωτικής περιουσίας πάει περίπατο η ψήφος στο Die Linke.

Σημασία έχει πως πέφτουν και άλλες ιδέες. Και κάποιες δεν είναι πρωτοφανείς, ούτε σε καπιταλιστικές κοινωνίες. Η κοινωνική στέγη υπάρχει ως θεσμός σε χώρες της ΕΕ. Και πρόσφατα η Κομισιόν «μάς την είπε» που δεν στραφήκαμε ως κράτος και σε αυτή την επιλογή, επιμένοντας ανεπιτυχώς στο μοντέλο της ευχής για προσιτή στέγη ή υποφερτό ενοίκιο.

Αλλά δεν είναι μόνο η αύξηση της προσφοράς με νεόδμητα διαμερίσματα. Το λένε τεχνοκράτες πως η προσφορά μπορεί να αυξηθεί και με επιστροφή στην αγορά χιλιάδων κενών καταλυμάτων μέσω κινήτρων ή φορολόγησης, με περιορισμό του airbnb, με έλεγχο της μαζικής διαμονής τουριστών σε οικιστικές περιοχές. Εμείς θα επιμένουμε χέρι-χέρι με τους ντιβέλοπερ να κτίζουμε στέγη απροσπέλαστη σε μεγάλο τμήμα της μεσαίας τάξης, την ώρα που μόλις προχθές μάς είπε η Κεντρική Τράπεζα πως τα μισά καινούρια τα αγοράζουν αλλοδαποί;