Θέλει το μίσος να κρυφτεί και η χαιρεκακία δεν το αφήνει

Τι συμβαίνει σε μια κοινωνία όταν η βία παύει να χρειάζεται να κρυφτεί και αρχίζει να παρουσιάζεται ως επίτευγμα και απόδειξη ανωτερότητας;

Ο ηγέτης ενός αιμοσταγούς κράτους που βρίσκεται υπό πρωτοφανή διεθνή πίεση, σε βάρος του οποίου εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, ανεβαίνει στο βήμα του ΟΗΕ, δέχεται γιούχα και ουκ ολίγοι από τους παριστάμενους στριμώχνονται επιδεικτικά στην ουρά για την έξοδο. Πρόκειται για μια ιστορική εικόνα. Εκείνος χαμογελάει ειρωνικά, σχεδόν καταχθόνια και λίγες στιγμές αργότερα κραδαίνει σαν τρόπαιο έναν βομβητή, σε μια πρωτοφανή για την περίσταση επίδειξη χαιρεκακίας και ισχύος.

Υπενθυμίζω, απλώς, ότι ο βομβητής που έγινε σκηνικό αντικείμενο ενός horror show ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ συνδέθηκε με την κινηματογραφικής σύλληψης μυστική επιχείρηση του 2024 κατά της Χεζμπολάχ, με την οποία και τις πρακτικές της δεν είναι απαραίτητο να συμφωνεί κανείς για να φρίξει με τη θρασύτητα που εκπέμπει το συμβολικό βάρος του ενσταντανέ. Μικρή διαφορά θα είχε αν, αντί για τον βομβητή, κράδαινε το σκαλπ ενός κορυφαίου στελέχους της οργάνωσης.

Είναι άραγε εθνικά επωφελές και συμφέρον να διερωτηθούμε εδώ πόσο εθνικά επωφελείς και συμφέροντες είναι οι θερμοί χαριεντισμοί και εναγκαλισμοί του χασκογελαστού Μητσοτάκη με τον Νετανιάχου ή του Χριστοδουλίδη με τον Χέρτσογκ, όταν η διεθνής εικόνα και το ηθικό ανάστημα του κράτους του Ισραήλ καταρρέει δραματικά κάθε μέρα που περνά; Το ελληνικό κράτος και η Κυπριακή Δημοκρατία, που διαχρονικά δεν έπαψαν να λειτουργούν ως εξαρτημένα προτεκτοράτα, εξακολουθούν να επενδύουν πολιτικά σ’ αυτή την ανάρμοστη στρατηγική εταιρική σχέση και να εμβαθύνουν τους δεσμούς σε πολύ ευαίσθητα πεδία. Ερρέτω!

Προφανώς, αυτό καθιστά τους ηγέτες, τις κυβερνήσεις και τους ιμάντες τους, ΑΡΝΗΤΕΣ μιας γενοκτονίας που αναγνωρίζουν ακόμη και Ισραηλινοί ιστορικοί του Ολοκαυτώματος.

Είναι δυνατόν στοιχειωδώς νοήμονες άνθρωποι, με πολιτική και διπλωματική εμπειρία δεκαετιών να μη διαπιστώνουν την καθίζηση στην οποία έχει περιέλθει ο σύμμαχός τους, να μην αντιλαμβάνονται σε ποιο σημείο η πολιτική της ισχύος έχει μετατραπεί σε ηθική εκτροπή και η εκτροπή σε κρατική κανονικότητα; Εγώ λέω ότι η απάντηση εδώ είναι «όχι». Και το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ετεροντροπή που νιώθουμε όσοι δεν αντέχουμε τη φρίκη, αλλά η έντονη πεποίθηση ότι την αχρεία αυτή τακτική θα τη βρούμε νομοτελειακά μπροστά μας.

Ναι, η 7^η Οκτωβρίου είναι μια ημερομηνία- ορόσημο. Ας μην αναλύσουμε όλα αυτά που είχαν προηγηθεί για δεκαετίες και οδήγησαν στις ωμότητες που δεν τιμούν κανένα ανθρώπινο ον. Το σοκ δεν είναι αμελητέο και σωστά εδώ ο Νετανιάχου το έχει παρομοιάσει ουκ ολίγες φορές με το σοκ και το τραύμα των Αμερικανών κατά την 11^η Σεπτεμβρίου και μάλιστα στο πολλαπλάσιο.

Χωρίς να λέω ότι προηγουμένως ήταν ένα φιλειρηνικό και ήρεμο κράτος, είναι προφανής η αλλαγή που έχει συντελεστεί τα τελευταία τρία χρόνια, σε ό,τι αφορά την κλίμακα της βίας και την αναλγησία αλλά και την ίδια τη σχέση με τη βία, που μοιάζει σχεδόν ερωτική και υποστασιακή. Είναι λες και βρήκε το «ελαφρυντικό» που αναζητούσε και αποχαλινώθηκε, χωρίς πλέον να έχει την ανάγκη για ελαφρυντικά, παρά μόνο για διακήρυξη δύναμης.

Παρακολουθώντας την 5^η σεζόν της σειράς του Netflix «Fauda», μπορεί εύκολα κανείς να διαπιστώσει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά. Η σειρά ήταν ανέκαθεν προϊόν μιας συγκεκριμένης ισραηλινής οπτικής. Δεν ήταν ποτέ πολιτικά ουδέτερη, εξάλλου στα μέρη αυτά η λέξη «ουδετερότητα» ξεπερνά ακόμη και τη σφαίρα του χοντροκομμένου μαύρου χιούμορ. Εντούτοις, οι προηγούμενες τέσσερις σεζόν, έστω και με μια φθίνουσα ζέση, είχαν τουλάχιστον την επίγνωση ότι για να είναι το δράμα πειστικό έπρεπε να υπάρχει απέναντι κάποιος που να μη μοιάζει τόσο καρικατουρίστικα με ανθρωπόμορφο τέρας.

Ενίοτε, εμφανίζονταν και Παλαιστίνιοι με οικογένειες, φόβους, αντιφάσεις, προσωπικές ιστορίες, κίνητρα, παρά το γεγονός πως όταν «εξολοθρεύονταν» η μετέπειτα πλοκή κατάπινε κάθε ίχνος τους. Επίσης, ακόμη και μέσα στην ισραηλινή πλευρά, υπήρχαν κάποια ψήγματα αμφιβολιών, ενοχών, ερωτημάτων για τα όρια και τις μεθόδους της κρατικής βίας ή ψήγματα της αίσθησης ότι η βία γεννά βία.

Στην νέα σεζόν, η πολυπλοκότητα αυτή έχει σε μεγάλο βαθμό υποχωρήσει. Βγάζει μάτι η μείωση της διάθεσης να παρουσιαστεί οποιοσδήποτε Παλαιστίνιος αντίπαλος ως σύνθετο ον. Η ίδια η σειρά μοιάζει περισσότερο θυμωμένη, τραυματισμένη, μισητική και πολύ λιγότερο διατεθειμένη να κοιτάξει τον απέναντι πέρα από τον ρόλο του ως θανάσιμου εχθρού. Ο Παλαιστίνιος παρουσιάζεται ως βιαστής, σφαγέας, τρομοκράτης, συνωμότης, ή, στην καλύτερη περίπτωση, αφελής και χειραγωγήσιμος. Μερικές φορές όλα αυτά μαζί, ακόμη κι αν οι ιδιότητες αντιφάσκουν μεταξύ τους.

Ο καλός Παλαιστίνιος είναι ο Παλαιστίνιος που πεθαίνει, που μετανοεί ή που αποδεικνύεται τελικά ότι δεν ήταν πραγματικά Παλαιστίνιος. Η μόνη εσωτερική ηθική σύγκρουση μεταφέρεται στους Ισραηλινούς ή στους δυτικούς χαρακτήρες. Ακόμη και η «κριτική» στο αόριστο ισραηλινό «σύστημα» (;) αφορά κυρίως το γεγονός ότι κάποιοι ανώτεροι αξιωματούχοι στρατολόγησαν έναν ασύδοτο Παλαιστίνιο εγκληματία ως εργαλείο.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικός είναι ο χαρακτήρας της Γαλλίδας συζύγου του ψυχρά εκτελεσθέντα Παλαιστίνιου ανταγωνιστή, την οποία υποδύεται η βραβευμένη ηθοποιός -και περιβαλλοντική ακτιβίστρια, παρακαλώ- Μελανί Λοράν. Είναι τόσο εξώφθαλμο ότι ο χαρακτήρας αυτός «φυτεύτηκε» για να λειτουργήσει ως δραματουργικό σύμβολο της «πλανεμένης» δυτικής συνείδησης που σου έρχεται να καγχάσεις. Είναι ένας άνθρωπος που από άγνοια, αφέλεια κι έναν σχεδόν ρομαντικό ανθρωπισμό, δεν αντιλαμβάνεται «ποιοι πραγματικά είναι» οι υπάνθρωποι με τους οποίους συμπαρατάσσεται. Ο «εξαπατημένος» πολίτης της Δύσης που συμπονά τον Παλαιστίνιο μετατρέπεται, υπό μια έννοια, σε ακόμη έναν αφελή χαρακτήρα του σεναρίου.

Κι αν το «Fauda» είναι η μονόπλευρη μυθοπλασία μιας κοινωνίας που δυσκολεύεται ολοένα και περισσότερο να δει τον απέναντι ως άνθρωπο, το ντοκιμαντέρ «NAZA» είναι η πραγματικότητα που επιστρέφει για να της βροντήξει την πόρτα. Αλλά σιγά μην την ανοίξει. Εδώ δεκάδες Ισραηλινοί στρατιωτικοί και άνθρωποι από επίλεκτες μονάδες των υπηρεσιών ασφαλείας, καταθέτουν μαρτυρίες που συνθέτουν άνευ αμφιβολίας την εικόνα ενός καθεστώτος στο οποίο ο θάνατος αμάχων μπορεί να μετατραπεί σε συνειδητά υπολογιζόμενη παράμετρο. Οι Ισραηλινοί δημιουργοί καταχειροκροτούνται στο Φεστιβάλ Βενετίας, ενώ στη δημοκρατική, κατά τ’ άλλα, χώρα τους χαρακτηρίζονται προδότες και απειλούνται με αφαίρεση υπηκοότητας.

Το Ισραήλ δεν είναι βέβαια το μοναδικό κράτος στον κόσμο που αντέχει να κοιτάζει τον εαυτό του μόνο μέσα από ένα παραμορφωτικό καθρέφτη. Εδώ μιλάμε όμως για μια εκτροπή τόσο κραυγαλέα που δεν ενδιαφέρεται ούτε για τα προσχήματα. Και κάποιοι που μας εκπροσωπούν την αγκαλιάζουν και την κανακεύουν.  

Ελεύθερα, 27.9.2026