Καθηγητής του Πανεπιστημίου όπου έκανα το μεταπτυχιακό μου, ενώ του είπα ότι ο λόγος που επιθυμούσα να εργαστώ σε Πιστωτικό Ίδρυμα (ΠΙ) ήταν η πρόκληση της χρηματοδότησης καινοτόμων μικρομεσαίων επιχειρήσεων και μ’ αυτό τον τρόπο να βοηθώ την ανάπτυξη της οικονομίας της χώρας μου, μου είπε επί λέξει: «Marios you will soon discover that Banks offer an umbrella during summer sunny days but remove it as clouds start to gather» («οι τράπεζες σου προσφέρουν ομπρέλα όταν έχει ήλιο και σου την παίρνουν μόλις αρχίσει να συννεφιάζει»).
Στην Αμερική και αλλού, διέσωσαν τις τράπεζες με τον ηθικό όρο να επιστρέψουν τα χρήματα (της βοήθειας) ως ρευστότητα στην οικονομία μέσω των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Δεν το έπραξαν, τα bonus όμως συνέχιζαν ανελλιπώς.
Στην Αγγλία, που ακόμα δεν ξέρουν τι θα ακολουθήσει (πιθανό σκληρό Brexit), τα πιστωτικά ιδρύματα είναι υπό συνεχή κριτική αφού δεν δανείζουν αρκετή ρευστότητα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δεν τις εξυπηρετούν στις καθημερινές τους ανάγκες. Έτσι, μια νέα εναλλακτική άρχισε να δημιουργείται. Η διαδικτυακή Iwoca που δημιουργήθηκε πριν περίπου 6 χρόνια, προσφέρει δάνεια σε ευρωπαϊκές χώρες (3 προς το παρόν), σε πολύ μικρές επιχειρήσεις που οι τράπεζες αγνοούν. Οι υγιείς εταιρείες και φυσικά πρόσωπα πρέπει να το σκέφτονται πλέον 2 φορές πριν επιβαρύνουν περιουσιακά τους στοιχεία εις όφελος πιστωτικών ιδρυμάτων. 
Οποιοσδήποτε πιστωτής δικαιούται να ζητά εξασφαλίσεις για να δανείσει χρήματα. Αναλόγως περίπτωσης και εναλλακτικών επιλογών, ο αιτητής δικαιούται να ή να μην αποδεχθεί. Αυτό το αναφέρω επειδή πρόσφατα, πελάτης του γραφείου μας, μας ρώτησε αν θα πρόσφερε για νέα υποθήκη επιπρόσθετη περιουσία του, για να καλυφθεί το κενό του πιστωτικού ιδρύματος που δημιουργήθηκε λόγω μείωσης της αξίας των υφιστάμενων εξασφαλίσεων. Θεωρούσε την αποδοχή του αυτονόητη.
Ο υψηλός δανεισμός περιέχει σημαντικούς κινδύνους, ειδικά σε περιόδους ύφεσης, και τα ψηλά επιτόκια μπορεί να αποδειχθούν μοιραία επιλογή, ελλείψει άλλης εναλλακτικής. Αφού σε περιόδους ευμάρειας αρκετοί «μαζεύουν» ακίνητα, σε περιόδους ύφεσης (όπου και οι αναπόφευκτα μειωμένες πωλήσεις), θα χρησιμοποιούνται περισσότερο για αποπληρωμή τόκων (σπάνια και κεφαλαίου), καλόν είναι προς αποφυγή σκληρότερων αποφάσεων, να χρησιμοποιούνται τα ακίνητα (ειδικά αυτά που δεν αποφέρουν εισοδήματα), προς σημαντική απομείωση ή/και εξόφληση των χρεών. 
Η εμπειρία έδειξε ότι αρκετές εταιρείες δανείστηκαν ποσά που αντιστοιχούν έως και τέσσερις φορές τον κύκλο εργασιών τους (κακώς οι τράπεζες τις δάνειζαν αλλά δεν είναι επί του παρόντος), τόσο σε μακροπρόθεσμο (δάνειο για ενεργητικό) όσο και σε βραχυπρόθεσμο δανεισμό (παρατράβηγμα για ανάγκες κεφαλαίου κίνησης). Άρα, εταιρείες με πωλήσεις των €300.000 δανείστηκαν ποσά μέχρι και €1.200.000. Με επιτόκια περί του 5,50% θα έπρεπε να αποπληρώνουν ποσά ύψους €16.500 μόνο για τόκους. Εύκολα αντιλαμβάνεστε τι θα γίνει (όπως είδαμε λόγω κρίσης), εάν οι πωλήσεις μειωθούν πέραν του 40%. Θα πουν κάποιοι, «μα σε περιόδους κρίσης μειώνονται και τα επιτόκια». Αυτό όμως δεν έχει σημαντικό όφελος. Σε μεσαίου κινδύνου σενάριο, με πωλήσεις €180.000 (μείωση 40%) και επιτόκιο 3,75%, οι €6.750 πρέπει να αποπληρώνουν μόνο τόκους. Άρα η κατάσταση είναι χειρότερη. Οι εταιρείες πρέπει να μελετούν καλά, τόσο τις βραχυπρόθεσμες όσο και τις μακροπρόθεσμες ανάγκες τους. Και για να μην λέμε τα λάθη της μιας πλευράς, τα ποσά για κεφάλαιο κίνησης να χρησιμοποιούνται για τον συγκεκριμένο και μόνο σκοπό και όχι π.χ. για δίδακτρα των παιδιών, δόσεις ιδιωτικού αυτοκινήτου κ.λπ. Ο βραχυπρόθεσμος δανεισμός περιέχει αρκετά χαμηλότερους κινδύνους διότι αναλόγως αποθεματικών, η αποπληρωμή προγραμματίζεται και γίνεται ευκολότερα. 
Ας πάμε όμως και σε άλλο σημαντικό παράγοντα, τις εξασφαλίσεις. Στις μικρές ειδικά εταιρείες, πέραν των εμπράγματων εξασφαλίσεων (υποθηκών), τα πιστωτικά ιδρύματα ζητούν και ομόλογα κυμαινόμενης και σταθερής επιβάρυνσης, τα οποία δίνουν δικαιώματα διαχείρισης σε πιστωτές αναλόγως προτεραιότητας. Είναι γνωστά τα παραδείγματα αρκετών γνωστών οικογενειακών εταιρειών στην Κύπρο, που ο πιστωτής χρησιμοποίησε το ομόλογο για να «μπει» στην εταιρεία και να τη «διαχειριστεί» με δυσάρεστα για αυτούς αποτελέσματα. Έτσι λειτουργεί και θα λειτουργεί η αγορά και γι’ αυτό πρέπει να μελετάτε και να προετοιμάζεστε. Ο κάθε ένας πρέπει να προστατεύει τα δικά του συμφέροντα… Tα πιστωτικά ιδρύματα ζητούν και θα ζητούν τις συγκεκριμένες εξασφαλίσεις. Αν μπορείτε, σοφότερο είναι να μην αποδεχθείτε. 
Και για να εξηγούμαστε, καλώς λήφθηκαν αρκετά μέτρα και δόθηκε δύναμη στις τράπεζες για να μπορούν να κυνηγούν τους στρατηγικούς κακοπληρωτές. Δυστυχώς όμως, μέσα στα ξερά καίγονται και χλωρά… Οι υγιείς εταιρείες και φυσικά πρόσωπα, πρέπει να το σκέφτονται δυο φορές πριν δανειστούν. Πέραν των εξασφαλίσεων, τα δάνεια πλέον μπορούν να πωληθούν σε οποιαδήποτε στιγμή και έτσι ο «φίλος/φίλη» στο κατάστημα που μας εξυπηρετούσε, ξαφνικά δεν υπάρχει (δεν θα έπρεπε καν να μας επηρεάζει αυτό). Παραπέμπω στην αρχική επισήμανση του καθηγητή μου…
 
* Οικονομικός Σύμβουλος/Σύμβουλος Αφερεγγυότητας – Εκκαθαριστής (MBA,Kingston, UK).