Τα 66 σημεία του ΚΕΒΕ για την μετά πανδημία εποχή

Η ανάγκη ενίσχυσης του θεσμικού, κανονιστικού και εποπτικού πλαισίου της χώρας, με στοχευμένες παρεμβάσεις στα θέματα καταπολέμησης της διαφθοράς και του εκσυγχρονισμού των νομοθεσιών (better quality laws & regulations) επιδιώκοντας καλύτερη γενική οργάνωση και διοίκηση, αναδεικνύεται μέσα από την πρόταση των 66 σημείων του ΚΕΒΕ ως κομβικής σημασίας παρέμβαση.

Ο Δημόσιος Τομέας και η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχουν ανάγκη σημαντικών μεταρρυθμίσεων όπως για παράδειγμα μεταρρυθμίσεις στην δικαιοσύνη, παιδεία, δημόσια υπηρεσία κλπ.Η εξάλειψη της γραφειοκρατίας, ο εκσυγχρονισμός και επιτάχυνση στην απονομή της δικαιοσύνης, η δημιουργία ενός αποτελεσματικότερου και φιλικού προς τους πολίτες και τις επιχειρήσεις κράτους με ποιοτικές υποδομές και υπηρεσίες καθώς και η επιτάχυνση στη διαδικτυακή κάλυψη όλης της Κύπρου δεν μπορούν να καθυστερήσουν άλλο. Μόνο έτσι θα πετύχουμε τον στόχο για προσέλκυση ξένων επιχειρήσεων με πραγματική παρουσία.

Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί επίσης στην εισαγωγή καλών πρακτικών στο σύστημα προσλήψεων/αξιολογήσεων/προαγωγών στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Σοβαρή προσπάθεια πρέπει να καταβληθεί και στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας και εκσυγχρονισμού της διακυβέρνησης και του τρόπου διορισμού όλων των Ανεξάρτητων Θεσμών και Υπηρεσιών και των μελών των ΔΣ των Ημικρατικών Οργανισμών, στο πρότυπο που έχει αναπτύξει ο ΟΟΣΑ.

Τα μέτρα στήριξης της οικονομίας θα πρέπει να αποσυρθούν σταδιακά και μόνο όταν είναι ξεκάθαρο ότι ξεπεράστηκε η κρίση, ενώ θα πρέπει σταδιακά να γίνουν πιο στοχευμένα τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τα νοικοκυριά.

Πρέπει ταυτόχρονα να διαμορφωθεί το σωστό θεσμικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και ενδυνάμωση των νεοφυών επιχειρήσεων (start-ups) με τη δημιουργία εκκολαπτηρίων και seed funding schemes, προώθηση της πράσινης οικονομίας και ειδικότερα του κυκλικού μοντέλου ανάπτυξης με την ενθάρρυνση χρήσης των ΑΠΕ και την επαναχρησιμοποίηση των ανακυκλώσιμων υλικών.  Σοβαρή υστέρηση παρατηρείται και στην εφαρμογή στην πράξη της συνεργασίας ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με τις επιχειρήσεις και το δημόσιο τομέα.

 Η σταθερότητα του Τραπεζικού συστήματος είναι εξ’ ίσου σοβαρό ζήτημα και πρέπει να τυγχάνει συνεχούς παρακολούθησης.Το πρόβλημα των ΜΕΔ εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τα δημόσια οικονομικά και δεν πρέπει να γίνεται θέμα πολιτικής εκμετάλλευσης.Πρέπει να γίνουν ειδικές ρυθμίσεις για αντιμετώπιση των ΜΕΔ των πραγματικά ευάλωτων ομάδων με δίκαιη τιμολόγηση ώστε να βοηθηθούν και οι τράπεζες αλλά περιορίζοντας το βάρος στους φορολογούμενους.

Ταυτόχρονα με τα πιο πάνω πρέπει να αναβαθμιστεί το Μητρώο Προβληματικών Δανείων ώστε να περιλαμβάνει, πέραν των καθυστερημένων δανείων και τις καθυστερημένες αλλά επιβεβαιωμένες υποχρεώσεις/πληρωμές προς το δημόσιο (π.χ. φορολογία, κοινωνικές ασφαλίσεις) ώστε να εντοπίζονται πιο εύκολα οι εκμεταλλευτές του συστήματος.

Επιπλέον απαιτείται ο εκσυγχρονισμός του τραπεζικού τομέα για αντιμετώπιση των προκλήσεων και του εντεινόμενου ανταγωνισμού.Προς τούτο απαιτείται περισσότερη τεχνολογική αναβάθμιση, αναβάθμιση του συστήματος αξιολόγησης του προσωπικού σε συνδυασμό με τον τρόπο παραχώρησης των αυξήσεων καθώς και ενεργότερος εποπτικός ρόλος από την Κεντρική.

Πρέπει επίσης να προωθηθεί ο εκσυγχρονισμός και η ενοποίηση της εποπτείας του ασφαλιστικού τομέα και των ταμείων προνοίας.

Το κράτος έχει σημαντικό ρόλο στην προώθηση της κοινωνικής σύγκλισης και συνοχής.Ο εκσυγχρονισμός και αναβάθμιση του επιπέδου της παιδείας (διδακτέας ύλης και μεθόδων διδασκαλίας), έχοντας υπόψη από τη μια τις ανάγκες της οικονομίας (τεχνική εκπαίδευση, επιμόρφωση, πληροφορική κλπ.) και κοινωνίας από την άλλη (ιδίως την ανάγκη για ολοήμερα σχολεία), βοηθούν τόσο στη δημιουργία των απαραίτητων δεξιοτήτων, όσο και στην καλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας.

Τέλος, το κράτος επιβάλλεται να παρεμβαίνει στην οικονομία μέσω στοχευμένων μέτρων, που να καλύπτουν τα θέματα της φτώχειας, της κοινωνικής στέγασης και της πρόσβασης ευάλωτων ομάδων στην παιδεία και στην υγεία.

Η μετάβαση στην κανονικότητα πρέπει να στηριχθεί στις ακόλουθες κατευθύνσεις κατά το ΚΕΒΕ:

Συνέχιση της στοχευμένης στήριξης σε όσες επιχειρήσεις συνεχίζουν να επηρεάζονται από την πανδημία.

Σταδιακή απόσυρση των επεκτατικών μέτρων που εφαρμόστηκαν λόγω της πανδημίας

Αποκατάσταση του ονόματος της Κύπρου στις διεθνείς αγορές.

Επιμονή στην ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων

Πλήρης εκσυγχρονισμός του Φορολογικού συστήματος με στόχο να καταστεί πιο απλό και να οδηγεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και ελκυστικότητας της Κύπρου ως επιχειρηματικού και επενδυτικού προορισμού.

Ενίσχυση των φορολογικών εσόδων μέσα από την αποτελεσματική καταπολέμηση της φοροδιαφυγής με παράλληλη διατήρηση χαμηλών φορολογικών συντελεστών που ενθαρρύνουν τις επενδύσεις.

Μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο με έμφαση στην πράσινη και ψηφιακή οικονομία, στην καινοτομία και την προσέλκυση ξένων παραγωγικών επενδύσεωνμε ψηλή προστιθέμενη αξία.

Τομεακά ισορροπημένη ανάπτυξη που να περιλαμβάνει διάφορους τομείς ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος υπέρ-εξάρτησης της οικονομίας από κάποιους τομείς, όταν υποστούν σημαντικό πλήγμα.

Συγκράτηση των καταναλωτικών, καλύτερη στόχευση των κοινωνικών και ενίσχυση των επενδυτικών δαπανών του κράτους.

Διαμόρφωση ολοκληρωμένης στρατηγικής μείωσης του δημόσιου χρέους που να προωθηθεί σταδιακά (ορίζοντα 3-5 χρόνων), όταν σταθεροποιηθεί η πορεία ανάκαμψης της οικονομίας.

Επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής του Δημοσίου χρέους με χαμηλά επιτόκια ώστε να είναι μακροχρόνια πιο βιώσιμο.

Ενεργή συμμετοχή του Κράτους για στήριξη όσων έχουν πραγματική ανάγκη κρατικής αρωγής.

Επανεκπαίδευση και ενίσχυση των δεδομένων του εργατικού δυναμικού στις νέες πραγματικότητες και ανάγκες της πραγματικής οικονομίας.

Ενίσχυση της ιατροφαρμακευτικής υποδομής για αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση τυχόν μελλοντικών υγειονομικών κρίσεων.

Ενίσχυση της παιδείας για ταχεία κάλυψη των κενών που δημιούργησε η πανδημία.

Καταπολέμηση της αδιαφάνειας και της διαπλοκής στοιχεία που δημιουργούν στρεβλώσεις στην ομαλή και ισότιμη λειτουργία της αγοράς.

Ενδυνάμωση των κρίσιμων υποδομών (ενέργειας, τηλεπικοινωνίες, ηλεκτρονική διακυβέρνηση)

Ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών και των παραγωγικών δυνάμεων προς τους κρατικούς μηχανισμούς.

Γενικότερα, ο ρόλος της Κυβέρνησης τα επόμενα χρόνια επιβάλλεται να είναι αναβαθμισμένος σε ότι αφορά στις επενδύσεις για ενδυνάμωση των υποδομών, στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων, στην αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς ελαχιστοποιώντας τις στρεβλώσεις, στην στοχευμένη αναβάθμιση της κοινωνικής πρόνοιας, καθώς και στη διαμόρφωση ενός νέου αναπτυξιακού μοντέλου. Για να πετύχει σε αυτό το ρόλο προϋπόθεση είναι να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των κρατικών μηχανισμών και να οικοδομήσει μια στερεή σχέση εμπιστοσύνης με την επιχειρηματική τάξη και τους πολίτες.

Εισηγήσεις Πολιτικής

Προκειμένου να επιτευχθούν τα πιο πάνω το ΚΕΒΕ καταθέτει σειρά εισηγήσεων σε 5άξονες, με στόχο τη σταδιακή μεταμόρφωση της οικονομίας στα επόμενα 10-15 χρόνια ώστε να καταστεί μια ανταγωνιστική, ανθεκτική, σύγχρονη, πράσινη και ψηφιακή οικονομία χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς.Η νέα αυτή οικονομία πρέπει να χαρακτηρίζεται από ανθεκτικότητα σε εξωγενείς κλυδωνισμούς, να διαθέτει εξωστρέφεια και ευελιξία και να κινείται στις γραμμές του Νέου μοντέλου ανάπτυξης που διαμορφώνεται από το Συμβούλιο Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας.

Υιοθέτηση του Νέου μοντέλου από όλους ανεξαίρετα τους φορείς Κυβέρνηση, Βουλή και Κοινωνικούς Εταίρους στη λογική ενός δεσμευτικού Κοινωνικού Συμβολαίου

Το Κοινωνικό αυτό Συμβόλαιο θα πρέπει να ξεφεύγει και να υπερτερεί των εκλογικών κύκλων και να υλοποιείται ως ένας Εθνικός Σχεδιασμός για τα επόμενα 10-15 χρόνια με ενδιάμεσους στόχους για το 2025 και το 2030.

Δημιουργία ενός ευέλικτου, ανεξάρτητου και αποτελεσματικού μηχανισμού με σκοπό τη συστηματική παρακολούθηση του βαθμού υλοποίησης του Κοινωνικού Συμβολαίου.

Καθορισμός κατάλληλων δεικτών για κάθε ενότητα και υποχρέωση ετοιμασίας ανεξάρτητης έκθεσης προόδου σε προκαθορισμένα τακτά χρονικά διαστήματα προς το Υπουργικό Συμβούλιο, τη Βουλή και τους Κοινωνικούς Εταίρους, ώστε να αξιολογείται η πρόοδος που επιτυγχάνεται.

 (β)  Επιχειρηματικότητα – Αναπτυξιακά Κίνητρα

Στόχος η Κύπρος να καταστεί ένα σύγχρονο και αξιόπιστο επιχειρηματικό κέντρο που να προσελκύει επενδύσεις και εταιρείες  εγνωσμένης αξίας.  

Για να επιτευχθεί τούτο, θα πρέπει να:

Ενισχυθεί το θεσμικό, κανονιστικό και εποπτικό πλαίσιο της χώρας

Παταχθεί η γραφειοκρατία και η διαφθορά

Εκσυγχρονιστεί και επιταχυνθεί το σύστημα απονομής δικαιοσύνης

Επιδιώκεται η προσέλκυση επιχειρήσεων με πραγματική παρουσία 

Δοθεί πολύ περισσότερη έμφαση στη δημιουργία ενόςαποτελεσματικότερου κράτους με ποιοτικές υποδομές και υπηρεσίες.

Διατηρηθούν τα βασικά χαρακτηριστικά του φορολογικού μας συστήματος διαφοροποιώντας ωστόσο φορολογικές πρόνοιες που δεν συνάδουν με το υπό διαμόρφωση πλαίσιο διεθνούς φορολογικής συνεργασίας.

Παρασχεθούν φορολογικά κίνητρα για την προσέλκυση της νέας κατηγορίας εργαζομένων, των λεγόμενων «ψηφιακών νομάδων».  Πρόκειται για αυτοτελώς κατά κανόνα εργαζομένους, με ανεπτυγμένες ψηφιακές ικανότητες, οι οποίοι εργάζονται εξ αποστάσεως.

Το ύψος των κινήτρων θα πρέπει να είναι ανάλογο με το όφελος που αποκομίζει η οικονομία από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Επεκταθεί και να επιταχυνθεί η διαδικτυακή κάλυψη όλης της Κύπρου μετην Κυβέρνηση να επιδοτεί τις αναγκαίες υποδομές για επέκταση των οπτικών ινών εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.Οι επενδύσεις αυτές συμβάλουν στην ανάπτυξη της υπαίθρου, του τουρισμού και άλλων επιχειρήσεων και ενθαρρύνουν νέες μορφές εργασίας (πχ τηλεργασία) κλπ.

Προσφερθούν επιλεκτικά επενδυτικά και φορολογικά κίνητρα για συγχωνεύσεις /συνεργασίες επιχειρήσεων με στόχο τη δημιουργία μεγαλύτερων επιχειρήσεων με σύγχρονο πλαίσιο διακυβέρνησης.Έχει αποδειχθεί ότι το μικρό μέγεθος και ο έντονος οικογενειακός χαρακτήρας των επιχειρήσεων, αποτρέπουν την υιοθέτηση σύγχρονων μορφών διακυβέρνησης, αποδεικνύονται ανασταλτικοί παράγοντες για εξαγωγικό προσανατολισμό και ανθεκτικότητα στον ανταγωνισμό ενώ περιορίζουν την ανάπτυξη «οικονομιών κλίμακος» για άντληση κεφαλαίων από το χρηματιστήριο.

Δοθούν φορολογικά κίνητρα ώστε οι επιχειρήσεις να κτίσουν ίδια κεφάλαια με κατακράτηση κερδών, μειώνοντας έτσι την εξάρτηση σε υπερδανεισμό.

Διαμορφωθεί το σωστό θεσμικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και ενδυνάμωση των νεοφυών επιχειρήσεων (start-ups), με την δημιουργία εκκολαπτηρίων και seed funding schemes.

Προώθηση της πράσινης οικονομίας και ειδικότερα του κυκλικού μοντέλου ανάπτυξης με την ενθάρρυνση χρήσης των ΑΠΕ και την επαναχρησιμοποίηση των ανακυκλώσιμων υλικών.

Προωθηθεί νομοθετικά η υποχρέωση ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης των προϊόντων.

Προωθηθεί η Πράσινη φορολογία με δημοσιονομικά ουδέτερο τρόπο.

Ενθαρρυνθεί μέσα από συγκεκριμένα κίνητρα η συνεργασία των ιδρυμάτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης με τις επιχειρήσεις και να επιδιωχθεί η πιο ουσιαστική αξιοποίηση πανεπιστημιακών στις επιχειρήσεις και το δημόσιο τομέα.

Δημιουργηθούν προγράμματα ακαδημαϊκού και πρακτικού / επιχειρηματικού περιεχομένου που να περιλαμβάνουν ως μέρος του προγράμματος και πρακτική εργοδότηση/εξάσκηση σε επιχειρήσεις που διαθέτουν κατάλληλη εκπαιδευτική υποδομή.

Διαμορφωθεί πλαίσιο κινήτρων (και αντικινήτρων) που να ωθούν τον ιδιωτικό τομέα στο πράσινο/βιώσιμο μοντέλο, τη χρήση τεχνολογίας και τις βιοκαλλιέργειες, κατευθύνσεις που προωθεί και η ΕΕ.

(γ)  Χρηματοπιστωτικός Τομέας

Το πρόβλημα των ΜΕΔ εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τα δημόσια οικονομικά.  Απαιτείται ο εκσυγχρονισμός του τραπεζικού τομέα για αντιμετώπιση των προκλήσεων αλλά και του εντεινόμενου ανταγωνισμού από τα μη τραπεζικά ιδρύματα.

Για το σκοπό αυτό προτείνεται όπως:

Προχωρήσει όσο πιο γρήγορα γίνεται η εξυγίανση των ισολογισμών των τραπεζών.

Μειωθεί σημαντικά το λειτουργικό κόστος των τραπεζών.

Εξεταστεί η σκοπιμότητα συγχωνεύσεων ώστε τα τραπεζικά ιδρύματα να καταστούν ανθεκτικότερα και αποδοτικότερα.

Γίνουν ειδικές ρυθμίσεις για αντιμετώπιση των ΜΕΔ των πραγματικά ευάλωτων ομάδων με δίκαιη τιμολόγηση ώστε να βοηθηθούν και οι τράπεζες περιορίζοντας το βάρος στους φορολογούμενους.

Υιοθετηθούν σχέδια που να προνοούν κατανομή των βαρών σε όλους τους εμπλεκόμενους, τράπεζες και δανειολήπτες ανάλογα με τη δυνατότητα αποπληρωμής.

Ενισχυθεί το πολιτικό και νομοθετικό πλαίσιο σε ότι αφορά τη χρηματοοικονομική επιμόρφωση και γενικότερα τη δημιουργία νοοτροπίας και κουλτούρας ότι σε ένα ευνομούμενο κράτος η εκπλήρωση των υποχρεώσεων προς το κράτος και τις τράπεζες αποτελεί υποχρέωση αλλά και κοινωνική αναγκαιότητα.

Αναβαθμιστεί το Μητρώο Προβληματικών Δανείων ώστε να περιλαμβάνει πέραν των καθυστερημένων δανείων και καθυστερημένες αλλά επιβεβαιωμένες υποχρεώσεις/πληρωμές προς το δημόσιο (π.χ. φορολογία, κοινωνικές ασφαλίσεις).Με αυτό τον τρόπο θα υπάρχει ολοκληρωμένη εικόνα για τους συστηματικούς κακοπληρωτές και θα μπορούν να αποκλείονται από την παροχή κυβερνητικών κινήτρων και ενισχύσεων ή ακόμη και από τη συμμετοχή σε διοικητικά συμβούλια του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Δημιουργηθεί ειδικό ταμείο χρηματοδότησης της οικονομίας, με συμμετοχή της Κυβέρνησης, των τραπεζών και των ασφαλιστικών εταιρειών, που να στοχεύει στην ενίσχυση των ίδιων κεφαλαίων των επιχειρήσεων σε τομείς προτεραιότητας π.χ. ανακύκλωση, ψηφιοποίηση, πράσινη ανάπτυξη, κλπ.

Προωθηθεί ο εκσυγχρονισμός και η ενοποίηση της εποπτείας του ασφαλιστικού τομέα και των ταμείων προνοίας.

(δ)  Δημόσιος Τομέας – Δημόσια Οικονομία        

Το μεγάλο στοίχημα είναι όπως μέσα από σωστές αποφάσεις να επιτευχθεί η   σταδιακή αποκλιμάκωση του δημοσιονομικού ελλείματος και του δημόσιου χρέους με παράλληλη ενδυνάμωση της οικονομικής δραστηριότητας.  Για την επίτευξη του πιο πάνω επιβάλλεται η πλήρης αξιοποίηση των πόρων του ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου της ΕΕ.

Το κράτος στα επόμενα χρόνια θα χρειαστεί πρόσθετα έσοδα για χρηματοδότηση του νέου αναπτυξιακού μοντέλου και περιορισμό του χρέους και ελλειμμάτων λόγω πανδημίας. Η πανδημία ανέδειξε τον αναβαθμισμένο (και παρεμβατικό) ρόλο του κράτους. Αυτό δεν σημαίνει μεγαλύτερο κράτος αλλά πιο αποτελεσματικό. Ο δημόσιος τομέας έχει ανάγκη σημαντικών μεταρρυθμίσεων που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τη μείωση της γραφειοκρατίας, την υιοθέτηση καλύτερης διακυβέρνησης (better quality regulation), καλύτερη γενική οργάνωση και διοίκηση.

Για την επίτευξη των πιο πάνω το ΚΕΒΕ προτείνει:

Επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής του δημόσιου χρέους αξιοποιώντας προς τούτο τα ιστορικά χαμηλά επιτόπια.

Τακτική αξιολόγηση του δημόσιου χρέους λαμβάνοντας υπ’ όψιν σημαντικές μεταβλητές όπως ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας, τα διεθνή επιτόκια, και οι έμμεσες δυνητικές υποχρεώσεις του Κράτους.

Λήψη στοχευμένων μέτρων περιορισμού της παραοικονομίας και της Φοροδιαφυγής με την επιβολή παραδειγματικά αποτρεπτικών ποινών.

Αυξημένη χρήση των ηλεκτρονικών πληρωμών και τιμολογίων.

Ολοκλήρωση των βασικών μεταρρυθμίσεων για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και της αποδοτικότητας της δημόσιας υπηρεσίας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του συστήματος απονομής δικαιοσύνης.

Εκσυγχρονισμός των συστημάτων και των διαδικασιών στο Κτηματολόγιο, τον Έφορο Εταιρειών, των δημόσιων προσφορών και άλλων τμημάτων που εξυπηρετούν το κοινό.

Ταχεία προώθηση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στον ευρύτερο Δημόσιο τομέα.

Εισαγωγή καλών πρακτικών στο σύστημα προσλήψεων/ αξιολογήσεων/ προαγωγών που να εμπνέουν εμπιστοσύνη στους πολίτες ότι δεν επωφελούνται κομματικά στελέχη ή ημετέροι.

Ενίσχυση της ανεξαρτησίας και εκσυγχρονισμός της διακυβέρνησης όλων των Ανεξάρτητων Θεσμών, Ημικρατικών Οργανισμών και Υπηρεσιών στο πρότυπο που έχει αναπτύξει ο ΟΟΣΑ.

Διαχωρισμός μεταξύ των Εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στον Εκτελεστικό Διευθυντικό βραχίονα και των Εποπτικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στα ΔΣ.

Η επιλογή των ανωτάτων διευθυντικών στελεχών και των μελών των ΔΣ να γίνεται από ανεξάρτητη επιτροπή η οποία θα επιλέγεται από κατάλογο εμπειρογνωμόνων εγνωσμένου κύρους και γνώσεων που να συμπεριλαμβάνει και εμπειρογνώμονες από διεθνείς οργανισμούς (π.χ. ΕΚΤ, ΔΝΤ, ΕΕ).Ο κατάλογος ονομάτων (3:1) θα δίνεται στον ΠτΔ για την επιλογή των ατόμων που θα διοριστούν.

Καλύτερη διαχείριση και αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων του Κράτους, περιλαμβανομένης και της ακίνητης περιουσίας και αξιοποίηση των προσόδων για αναπτυξιακούς σκοπούς.

(ε)  Κοινωνική Σύγκλιση και Συνοχή

Η παιδεία και η δια βίου μάθηση πρέπει να αποτελέσουν τη ραχοκοκαλιά της μελλοντικής ανάπτυξης, ευημερίας και κοινωνικής σύγκλισης. Για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι προτείνονται τα πιο κάτω:

Εκσυγχρονισμός της ύλης και μεθόδων διδασκαλίας λαμβάνοντας υπόψη τις σημερινές ανάγκες της οικονομίας και κοινωνίας, που απαιτούν πολλαπλές δεξιότητες, ευελιξία, ψηφιακή γνώση και επικοινωνιακές ικανότητες, με βάση επιτυχημένα πρότυπα πχ Φινλανδίας.

Εκσυγχρονισμός της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών σε όλες τις βαθμίδες.

Αναβάθμιση του επιπέδου της παιδείαςλαμβάνοντας υπόψη τις αδυναμίες και τα κενά όπως αντανακλώνται σε διεθνείς και ευρωπαϊκούς δείκτες αξιολόγησης (πχ PISA). Σε αυτή τη κατεύθυνση θα συμβάλει και η σταδιακή εισαγωγή του ολοήμερου σχολείου και η ενίσχυση της τεχνικής εκπαίδευσης.

Το νέο αναπτυξιακό μοντέλο αναμένεται να συμβάλλει στην κοινωνική ευημερία και σμίκρυνση των οικονομικών ανισοτήτων, με τη δημιουργία νέων και σχετικά καλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας αυξάνοντας την έμφαση που δίδεται στις μικρομεσαίες και νεοφυείς επιχειρήσεις και την ανάπτυξη της υπαίθρου.

Παράλληλα, το κράτος επιβάλλεται να παρέμβει μέσω στοχευμένων μέτρων, που να καλύπτουν το επίπεδο φτώχειας, την κοινωνική στέγαση, την πρόσβαση ευάλωτων ομάδων στην παιδεία και στην υγεία. Το φορολογικό σύστημα, η παροχή κινήτρων και γενικότερα ο σωστός σχεδιασμός κοινωνικής πολιτικής, στα πλαίσια των οικονομικών δυνατοτήτων του κράτους, θα συμβάλει στη μείωση των ανισοτήτων και διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής.

Καταληκτικά το ΚΕΒΕ και η ομάδα των οικονομολόγων που συνεργάστηκαν για την ετοιμασία αυτή της Πρότασης, πιστεύουν ακράδαντα ότι η Κύπρος δεν δικαιούται ούτε και έχει την πολυτέλεια να χάσει και αυτή την ευκαιρία για να εκσυγχρονιστεί και να δημιουργήσει τις βάσεις και τις υποδομές για τη μετάβαση σε μια πιο ανθεκτική και ανταγωνιστική οικονομία.  Το ΚΕΒΕ αναμένει από το σύνολο της πολιτικής ηγεσίας και τους κοινωνικούς εταίρους να αναγνωρίσουν άμεσα την αναγκαιότητα αυτών των μεταρρυθμίσεων και αλλαγών και να δεσμευτούν ότι θα εργαστούν συντονισμένα και συντεταγμένα στη διαμόρφωση και υλοποίηση του Νέου Κοινωνικού Συμβολαίου για την επόμενη 15ετία.

Το ΚΕΒΕ εκφράζει τις ιδιαίτερες ευχαριστίες του στους οικονομολόγους Μάριο Κληρίδη, Σωφρόνη Κληρίδη, Μιχάλη Σαρρή, Γιώργο Συρίχα και Ανδρέα Χαραλάμπους για την πολύτιμη βοήθεια και τις πολύ εμπεριστατωμένες εισηγήσεις και προτάσεις που κατέθεσαν καθώς και το χρόνο που διέθεσαν για την ετοιμασία αυτής της Πρότασης, η οποία θα κατατεθεί επίσημα στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, σε όλα τα Πολιτικά Κόμματα και άλλους φορείς της οικονομίας, για μελέτη και αξιοποίηση.