Ο καθορισμός Διεθνούς Κατώτατης Τιμής Άνθρακα (ΔΚΤΑ – ICPF) για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων του θερμοκηπίου δυνατόν να οδηγήσει σε μεγαλύτερη μείωση των εκπομπών, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής κρίσης. Σε ποιον βαθμό η εισαγωγή κατώτατης τιμής θα μπορούσε να μειώσει τις εκπομπές και ποιες θα ήταν οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία;
Νέα έκθεση της PwC και του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ υπό τον τίτλο «Climate Ambition: Analysis of an International Carbon Price Floor», καταλήγει στη διαπίστωση ότι ο καθορισμός μιας ΔΚΤΑ θα ήταν δυνατό να μειώσει τις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 12%. Το κόστος της υλοποίησης θα ήταν μικρότερο του 1% του ΑΕΠ και θα μπορούσε να αντισταθμιστεί από τις αποφευχθείσες οικονομικές απώλειες που συνδέονται με την υπερθέρμανση του πλανήτη και την παραγωγική αξιοποίηση των εσόδων από την πώληση άνθρακα. Η έκθεση εξετάζει τον αντίκτυπο της ΔΚΤΑ, στη βάση της σχετικής πρότασης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ).
Σύμφωνα με έρευνα της PwC Ηνωμένου Βασιλείου, για να διασφαλίσουμε μια πορεία που οδηγεί στον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη και στη μείωση της θερμοκρασίας του κάτω από 1,5 βαθμό Κελσίου, θα πρέπει να αποφύγουμε τους καταστροφικούς κινδύνους της κλιματικής αλλαγής[1] και επιπλέον να απαιτείται πενταπλάσια αύξηση του ρυθμού μείωσης των αερίων του θερμοκηπίου.
Τα κυριότερα ευρήματα της έκθεσης:
– Αντιστάθμιση του κόστους μίας ΔΚΤΑ. Αν υποθέσουμε ότι τα σχετικά έσοδα θα επιστρέφονται στα νοικοκυριά, το ΑΕΠ θα μειωνόταν ακόμη λιγότερο και από 1% σε όλα τα σενάρια που έχουν μελετηθεί. Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, το μεγαλύτερο μέρος της απώλειας του ΑΕΠ – αν όχι στην ολότητά της – θα αντισταθμιζόταν από τη μείωση του οικονομικού κόστους που οφείλεται στην υπερθέρμανση του πλανήτη: άνοδος της στάθμης των θαλασσών, απώλειες που σχετίζονται με την εργασία και τη γεωργική παραγωγικότητα, και επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων.
– Τα σημαντικά έσοδα που θα προέκυπταν από τον καθορισμό μιας ΔΚΤΑ θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την στήριξη ευάλωτων ομάδων. Μια ΔΚΤΑ θα μπορούσε να αποφέρει, σε ορισμένες χώρες, έσοδα ύψους μέχρι και 3% του ΑΕΠ, τα οποία θα ήταν δυνατό να διανεμηθούν σε νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα, συμβάλλοντας έτσι σε μια δίκαιη μετάβαση.
– Μια διεθνής κατώτατη τιμή για τον άνθρακα θα είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των εκπομπών μέχρι και 12,3%. Λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες δεσμεύσεις των χωρών για μείωση των εκπομπών στη βάση των Εθνικά Καθορισμένων Συνεισφορών (ΕΚΣ) τους, θα συνέβαλλε στον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη κατά 2 βαθμούς Κελσίου. Σε συνδυασμό με την ενίσχυση της φιλοδοξίας και την ανάληψη σχετικής δράσης, θα αυξάνονταν οι πιθανότητες επίτευξης του στόχου που αφορά τον περιορισμό της μελλοντικής αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμού Κελσίου.
– Περιορισμός της «διαρροής άνθρακα» (της μετατόπισης εκπομπών από μια δικαιοδοσία σε άλλη λόγω χαμηλότερων τιμών άνθρακα). Η σχετική μοντελοποίηση καταλήγει στη διαπίστωση ότι η ευρεία συμμετοχή σ’ ένα καθεστώς ΔΚΤΑ – ακόμη και με μειωμένη κατώτατη τιμή στην περίπτωση χωρών με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα – θα περιόριζε στο ελάχιστο τη μετακίνηση εργασιών μεταποίησης που παράγουν εκπομπές άνθρακα σε χώρες με χαμηλότερες τιμές άνθρακα.
Σήμερα, η τιμή του άνθρακα κυμαίνεται από US$0 μέχρι πάνω από US$130 ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα, σε διάφορες γεωγραφικές περιφέρειες. Αυτό δημιουργεί ανισότητες και περιορίζει την κλιματική φιλοδοξία των χωρών εκείνων που φοβούνται ότι θα απωλέσουν τη διεθνή ανταγωνιστικότητά τους. Τον Ιούνιο, το ΔΝΤ παρουσίασε το πλαίσιο καθορισμού μιας ΔΚΤΑ, το οποίο προτείνει διαφορετικές κλίμακες τιμών των εκπομπών, ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης της κάθε οικονομίας, με στόχο μια πιο διευρυμένη συμμετοχή στην προσπάθεια μείωσης των εκπομπών.
Ο Bob Moritz, Πρόεδρος του παγκόσμιου δικτύου της PwC, δηλώνει σχετικά: «Τα ευρήματα της ανάλυσής μας είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Η εισαγωγή μιας ΔΚΤΑ θα μπορούσε να συμβάλλει σημαντικά στην αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη, επιταχύνοντας τη μείωση των εκπομπών. Έχουμε διαπιστώσει ότι αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς σοβαρές οικονομικές απώλειες στα εισοδήματα των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, παρά την όποια ανομοιογένεια στις επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Το κόστος της μη ανάληψης δράσης στην κοινωνία και τις επιχειρήσεις είναι πολύ μεγαλύτερο. Εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε προκλήσεις σε πολιτικό και τεχνικό επίπεδο, ωστόσο ευελπιστούμε ότι η έρευνα θα ενθαρρύνει τις χώρες να προσεγγίσουν την τιμολόγηση άνθρακα κατά τρόπο που να ενισχύει τις προσπάθειες για έγκαιρη επίτευξη μηδενικού ισοζυγίου εκπομπών, ώστε να περιορίσουμε τις χειρότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής στον άνθρωπο και στον πλανήτη μας.»
Ο Børge Brende, Πρόεδρος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, αναφέρει από την πλευρά του: «Τα αποτελέσματα της ανάλυσης της ΔΚΤΑ είναι ιδιαίτερα θετικά. Η συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα αποτελέσει το κλειδί για τα επόμενα βήματα και την επιτάχυνση των προσπαθειών για μια πιο βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη».
[1] Net Zero Economy Index 2021, PwC Ηνωμένου Βασιλείου, Οκτώβριος 2021
