Αλλαγές στο φορολογικό πλαίσιο βρίσκονται υπό μελέτη από την κυβέρνηση. Ήδη, το Υπουργείο Οικονομικών άρχισε ασκήσεις επί χάρτου και διεξάγει διάλογο με εμπλεκόμενους φορείς. Σκοπός των φορολογικών αλλαγών που προωθούνται είναι να αφαιρεθούν οι σκιές που υπάρχουν πάνω από την Κύπρο περί συντήρησης συνθηκών φορολογικού παραδείσου αλλά και για να σταλούν μηνύματα σε άλλες χώρες, την ΕΕ και σε διεθνείς οργανισμούς πως στη χώρα εφαρμόζεται, με πρωτοβουλία των Αρχών, ορθό φορολογικό σύστημα.
Παράλληλα, κάποιες από τις αλλαγές που προωθούνται σχετίζονται με το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης, μέσω του οποίου η Κύπρος, μέχρι το 2026, θα αντλήσει ποσό μέχρι €1.2 δισ.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», το Υπουργείο Οικονομικών εξετάζει το ενδεχόμενο διαφοροποίησης του φορολογικού συντελεστή επί του οποίου φορολογούνται οι εταιρείες. Μεταξύ άλλων, υπό μελέτη βρίσκεται η αύξηση του εταιρικού φόρου από το 12,5% στο 15%. Παράλληλα με την αύξηση του φόρου επί των εταιρειών, ασκούνται πιέσεις από επηρεαζόμενους επαγγελματικούς κλάδους για μείωση του φόρου της έκτακτης εισφοράς για την άμυνα, που καταβάλλεται στα μερίσματα, και στο 70% των λογιστικών κερδών, για να μην υποστούν, σε τελική ανάλυση, πρόσθετη φορολόγηση οι επιχειρήσεις, εν μέσω της πανδημίας του κορωνοϊού.
Σήμερα, το κράτος λαμβάνει 12.5% ως εταιρικό φόρο, καθώς και 17% από την επιβολή έκτακτης εισφοράς για την άμυνα στις κυπριακές εταιρείες, για τα μερίσματα που λαμβάνουν. Στην περίπτωση που παρέλθουν δύο χρόνια και οι συγκεκριμένες νομικές οντότητες δεν πληρώσουν τον φόρο επί των μερισμάτων, τότε τους επιβάλλεται 17% έκτακτη αμυντική εισφορά στο 70% των λογιστικών κερδών.
Με την υπό συζήτηση αύξηση του εταιρικού φόρου και τη μείωση της έκτακτης εισφοράς για την άμυνα, το κράτος θα επιδιώξει να κρατήσει τον συνολικό συντελεστή που λαμβάνει από τις δύο φορολογίες στο 29.5%, για να μην υπάρξει επίπτωση στα δημόσια οικονομικά, τα οποία έχουν επηρεαστεί από την πανδημία.
Το Υπουργείο Οικονομικών δεν έλαβε τελικές αποφάσεις για το θέμα που επεξεργάζεται, ωστόσο είχε επαφές με επηρεαζόμενους για να διερευνήσει τις αντιδράσεις τους. Όπως μας λέχθηκε, θετικές φαίνεται να είναι οι πρώτες αντιδράσεις των κοινωνικών εταίρων και των επαγγελματικών συνδέσμων.
Από την άλλη, υπάρχουν και κάποιοι που έχουν αντίθετη άποψη και έχουν εκφράσει τον προβληματισμό τους, καθώς θεωρούν πως θα επηρεαστεί ο τομέας των υπηρεσιών στην Κύπρο, ο οποίος είναι ισχυρός λόγω και του χαμηλού εταιρικού φόρου. Πρόσφατα, οι χώρες της G7 συμφώνησαν για την επιβολή ενός παγκόσμιου ελάχιστου φορολογικού συντελεστή σε εταιρείες, ο οποίος ενδεχομένως θα είναι 15%, χωρίς ωστόσο να αποφασιστεί πότε θα τεθεί σε εφαρμογή, αφού θα πρέπει να συζητηθεί και σε άλλα φόρα.
Στη 18η θέση η Κύπρος
Αξίζει να σημειωθεί πως το 2020 η Κύπρος βρισκόταν στη 18η θέση, παγκοσμίως, μαζί με το Λιχτενστάιν και την Ιρλανδία, σε σχέση με το ύψος του εταιρικού φόρου. Πρώτο στην παγκόσμια κατάταξη των χωρών που επιβάλλουν εταιρικό φόρο είναι τα νησιά Μπαρμπέιντος, της Καραϊβικής, με συντελεστή 5,5% και ακολουθούν το Ουζμπεκιστάν με 7,5%, το Τουρκμενιστάν με 8% και Ουγγαρία και Μαυροβούνιο με 9%. Στην έκτη θέση παγκοσμίως, με εταιρικό φόρο 10%, βρίσκονται δέκα χώρες (Ανδόρα, Βοσνία Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, Γιβραλτάρ, Κιργιστάν, Βόρεια Μακεδονία, Παραγουάη, Κατάρ, Κόσσοβο και Ανατολικό Τιμόρ). Ακολουθούν, με φορολογικό συντελεστή 12%, το Μακάο και η Μολδαβία. Τον υψηλότερο εταιρικό φόρο επιβάλλουν τα νησιά Κομόρες με 50% και ακολουθούν με 37,5% το Πουέρτο Ρίκο, με 36% το Σουρινάμ και με 35%, μεταξύ άλλων, η Ζάμπια, το Σουδάν, η Γουινέα και η Μάλτα. Τέλος, 15 χώρες δεν επιβάλλουν εταιρικό φόρο, μεταξύ των οποίων οι Βερμούδες, τα νησιά Κέιμαν και οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι.
Ποινικοποίηση της μη καταβολής φόρου
Εξάλλου, άλλο ένα φορολογικό μέτρο που προωθείται είναι η ποινικοποίηση της μη καταβολής φόρου. Τον Σεπτέμβριο, με το άνοιγμα της Βουλής από τις θερινές διακοπές, θα κατατεθεί το σχετικό νομοσχέδιο στο Κοινοβούλιο. Θα είναι η δεύτερη προσπάθεια που θα καταβάλει προς αυτή την κατεύθυνση το Υπουργείο Οικονομικών, καθώς πέρσι το καλοκαίρι είχε αφαιρέσει τη συγκεκριμένη πρόνοια από το πολυνομοσχέδιο για ενίσχυση της εισπραξιμότητας του Τμήματος Φορολογίας, λόγω των αντιδράσεων που υπήρχαν από επαγγελματικούς φορείς. Οι επηρεαζόμενοι είχαν υποστηρίξει πως, σε περίπτωση έγκρισης του νομοσχεδίου με τη συγκεκριμένη πρόνοια, θα επηρεάζονταν οι ξένες επενδύσεις στην Κύπρο και θα περιοριζόταν η εισροή ξένων κεφαλαίων αλλά και η είσπραξη φόρων από εταιρείες.
Η πρόνοια που αφαιρέθηκε αφορούσε τη θέσπιση προσωπικής ποινικής ευθύνης στους διευθυντές εταιρείας που δεν καταβάλλει τον φόρο που της αναλογεί, ανεξαρτήτως ύπαρξης δόλου από μέρους τους. Στο νέο νομοσχέδιο που θα κατατεθεί στη Βουλή, ενσωματώθηκαν και εισηγήσεις των επηρεαζόμενων.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της ενίσχυσης των μέτρων για αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα είναι υποχρεωτική η αποδοχή πιστωτικών καρτών από την πλειοψηφία των επιχειρήσεων. Βάσει του διατάγματος του υπουργού Οικονομικών, επιχειρήσεις από 85 οικονομικές δραστηριότητες θα πρέπει να δέχονται πληρωμές εκτός από μετρητά και πιστωτικές κάρτες. Όσες επιχειρήσεις δεν συμμορφωθούν με τον νόμο θα είναι αντιμέτωπες με πρόστιμο €2 χιλ.
Οι λοταρίες
Παράλληλα, θα λειτουργήσουν και οι λεγόμενες λοταρίες. Πρόκειται για μηχανισμό ανταμοιβής των πολιτών οι οποίοι θα χρησιμοποιούν τις πιστωτικές κάρτες για τις πληρωμές τους, μέσω κληρώσεων χρηματικών βραβείων και επιστροφής χρημάτων. Συγκεκριμένα, οι πολίτες που κάνουν τις συναλλαγές τους με πιστωτικές κάρτες θα συμμετέχουν σε δημόσιες κληρώσεις με χρηματικά και άλλου είδους έπαθλα, τα οποία θα χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Οι δημόσιες κληρώσεις-λοταρίες ξεκίνησαν από την Ταϊβάν, ενώ στην Ευρώπη εμφανίστηκε το 1997, στη Μάλτα. Τα τελευταία χρόνια το συγκεκριμένο μέτρο-κίνητρο εφαρμόζουν Ελλάδα και Πορτογαλία.
Η πράσινη φορολογία
Στο πλαίσιο της εφαρμογής του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης, περιλαμβάνεται η θέσπιση σειράς μέτρων για επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό. Μια από τις σημαντικές φορολογικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες θα πρέπει να υιοθετηθούν μέχρι τον Ιούνιο του 2023 είναι η επιβολή της πράσινης φορολογίας. Θα ετοιμαστούν νομοσχέδια για την εισαγωγή φόρου άνθρακα στα καύσιμα, για τους τομείς της οικονομίας που δεν εμπίπτουν στο Σύστημα Εμπορίας Ρύπων.
Μεταξύ άλλων, εξετάζεται το ενδεχόμενο επιβολής φορολογίας για το νερό ύδρευσης, που να αντιστοιχεί στο εκτιμώμενο κόστος της σπανιότητας νερού και το κόστος των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της χρήσης νερού ύδρευσης στην Κύπρο. Επίσης, σταδιακά θα εισαχθεί και το περιβαλλοντικό τέλος ύδατος και το τέλος οικιακών αποβλήτων/σκυβαλότοπων. Αναμένεται, εν ολίγοις, να επιλεγεί μία ενιαία χρέωση σε παγκύπρια κλίμακα για τα συνήθη οικιακά απορρίμματα, με την επιβολή ενός φόρου σκυβαλότοπων, που να καλύπτει το κόστος διαχείρισης των αποβλήτων.
Και αλλαγές κατά του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού
Στη Βουλή βρίσκονται δύο νομοσχέδια, τα οποία θα πρέπει να εγκριθούν μέχρι το τέλος του χρόνου. Πρόκειται για τα νομοσχέδια που προβλέπουν τροποποίηση του νόμου περί Φορολογίας του Εισοδήματος και του νόμου περί Έκτακτης Εισφοράς για την Άμυνα της Δημοκρατίας, ώστε να ενδυναμωθεί το πλαίσιο αποφυγής των καταχρήσεων, όπως και της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής, μέσω μέτρων, τα οποία θα υποβοηθήσουν στην καταπολέμηση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού και θα συμβάλουν να καταστεί το φορολογικό πλαίσιο πιο δίκαιο και αποτελεσματικό. Επιπρόσθετα, μέχρι τον Μάρτιο του 2022 θα πρέπει να δοθούν κίνητρα για ενθάρρυνση και προσέλκυση επενδύσεων και ανθρώπινου δυναμικού στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας. Μεταξύ άλλων, θα διευρυνθεί το υφιστάμενο πλαίσιο επένδυσης σε καινοτόμες επιχειρήσεις.
Τέλος, μέχρι τον Δεκέμβριο του 2023 θα πρέπει να οδηγηθεί στη Βουλή νομοσχέδιο για αντιμετώπιση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού, που ενδεχόμενα να πραγματοποιείται μέσω πληρωμών σε δικαιοδοσίες με χαμηλό φορολογικό συντελεστή, είτε με επιβολή παρακράτησης φόρου στους τόκους και μερίσματα και τις πληρωμές δικαιωμάτων ή με άλλα ισοδύναμα μέτρα.
