Λιγότερα συστατικά στις ετικέτες και περισσότερα ωμά τρόφιμα η τάση στην παγκόσμια αγορά

Είναι γνωστό πως οι Αμερικανοί δεν φημίζονται για τις καλές διατροφικές τους συνήθειες. Και σε μεγάλο ποσοστό αντιμετωπίζουν προβλήματα παχυσαρκίας, διαβήτη, καρδιοπαθειών και άλλων κινδύνων που συχνά οφείλουν την εμφάνισή τους στην κακή διατροφή, την περιορισμένη εκγύμναση και τη συνεπαγόμενη άσχημη φυσική κατάσταση. Δεν είναι μόνο οι Αμερικανοί που έχουν αυτές τις συνήθειες και αυτές τις συνέπειες. Σε αυτούς όμως παρατηρούνται τα υψηλότερα ποσοστά ανθυγιεινών επιλογών στην καθημερινότητα.

Και πίσω από αυτές τις επιλογές είναι στρατευμένη μια τεράστια βιομηχανία τροφίμων και ποτών που συντηρεί και καλλιεργεί επικοινωνιακά, με τζίρο εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ή και τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αυτές τις καταναλωτικές συνήθειες.

Τα τελευταία 3-4 χρόνια, ιδιαίτερα όμως από το 2024 και μετά, παρατηρείται στις ΗΠΑ αλλά και στην Ευρώπη μία σταδιακή διαφοροποίηση στις διατροφικές επιλογές, με ορατή την στροφή μεγάλης μερίδας καταναλωτών στην αγορά και κατανάλωση φρέσκων και ωμών τροφίμων, προκειμένου να τα ψήσουν στο σπίτι ή να τα καταναλώσουν σε φυσική μορφή, αλλά και στην αγορά από τα σουπερμάρκετ προϊόντων που στις ετικέτες τους δεν περιλαμβάνουν συστατικά όπως ζάχαρη, αλάτι, έλαια, συντηρητικά, χρωστικές ουσίες, κ.λπ.

Σε γενικές γραμμές, πολλές εταιρείες που μελετούν τις συμπεριφορές των καταναλωτών σε παγκόσμια βάση αλλά ειδικότερα στην τεράστια αγορά των ΗΠΑ, συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι την τελευταία διετία παρατηρείται μείωση στην κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και έτοιμων γευμάτων και αύξηση στην αγορά προϊόντων που προβάλλουν τη μεγάλη τους περιεκτικότητα σε πρωτεϊνες ή φυτικές ίνες.

Και αυτές οι νέες συμπεριφορές προφανώς δεν άφησαν αδιάφορες τις μεγάλες εταιρείες τροφίμων και ποτών, που προσαρμόζουν με ταχύτητα τον σχεδιασμό και τη διάθεση προϊόντων που ανταποκρίνονται στις νέες τάσεις της ζήτησης στα ράφια των υπεραγορών.

Η GLP-1 ΚΑΙ Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ

Στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα το περασμένο καλοκαίρι δείχνουν ότι την περίοδο 2021-2023 περισσότερο από το ήμισυ της πρόσληψης θερμίδων από τους Αμερικανούς προερχόταν από υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.

Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες κάνουν θραύση τα φάρμακα που υπόσχονται ταχύτερη απώλεια βάρους. Δηλαδή, οι ενέσεις και -από τις αρχές του 2026- τα χάπια που διεγείρουν μία ορμόνη, την GLP-1 (Glucagon-Like Peptide-1), η οποία είναι ορμόνη του εντέρου που θεωρείται ότι μειώνει την όρεξη και αυξάνει το αίσθημα κορεσμού.

Παρά το σημαντικό οικονομικό κόστος αυτών των φαρμάκων (που μιμούνται τη φυσική λειτουργία της GLP-1 στον οργανισμό του ανθρώπου), η κατανάλωσή τους είναι στα ύψη, ιδιαίτερα μετά την κυκλοφορία των χαπιών, που προσφέρονται σε χαμηλότερη τιμή σε σχέση με την ενέσιμη λήψη της δραστικής ουσίας. Φάρμακα όπως τα Ozempic, Wegovy, Rybelsus, Mounjaro, Zepbound, Victoza, Saxenda, Trulicity, κ.α. έχουν μεγάλη απήχηση στις ΗΠΑ και σε πολλές άλλες χώρες, παρ’ ότι η ιατρική κοινότητα συστήνει πολύ μεγάλη προσοχή στη χρήση τους, μόνο σε συνεννόηση με γιατρό.

Και δεν είναι τυχαίο που πριν από περίπου 15 μέρες, περήφανος και περιχαρής ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε σε ζωντανή μετάδοση πως κατέληξε σε συμφωνία με 16 μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες, ώστε να διαθέτουν στην αμερικανική αγορά πολλά από τα συνταγογραφούμενα φάρμακά τους σε σημαντικά φθηνότερη τιμή απ’ ό,τι μέχρι πρόσφατα, σε αντάλλαγμα της μείωσης των δασμών από μέρους της κυβέρνησης. Και αυτό που έκανε αίσθηση στην κοινή γνώμη και τονίστηκε από τα αμερικανικά ΜΜΕ ήταν πως στα φάρμακα που θα διατίθενται πλέον αρκετά φθηνότερα στην αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών περιλαμβάνονται αυτά που υπόσχονται γρήγορη απώλεια βάρους.

ΟΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

Προηγήθηκε της ανακοίνωσης αυτής μία άλλη δημόσια παρέμβαση της αμερικανικής κυβέρνησης, μέσω του υπουργού Υγείας Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ και της υπουργού Γεωργίας Μπρουκ Ρόλινς. Οι δύο υπουργοί ανακοίνωσαν από τον Λευκό Οίκο νέες διατροφικές συστάσεις προς τους Αμερικανούς, αλλάζοντας κάποιες οδηγίες που θεωρούνταν για μεγάλο διάστημα «ευαγγέλιο» (π.χ. τον περιορισμό της κατανάλωσης κόκκινου κρέατος), έστω και αν δεν εφαρμόζονταν σε ευρεία κλίμακα και δαιμονοποιώντας τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, τα οποία αποτελούν καθημερινή επιλογή της πλειοψηφίας των Αμερικανών.

«Σήμερα, η κυβέρνησή μας κηρύσσει τον πόλεμο στα πρόσθετα σάκχαρα. Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, γεμάτα πρόσθετα σάκχαρα και αλάτι, βλάπτουν την υγεία και θα πρέπει να αποφεύγονται. Το μήνυμά μου είναι ξεκάθαρο: τρώτε πραγματικά τρόφιμα», δήλωσε ο υπουργός Υγείας.

Η δε η υπουργός Γεωργίας κάλεσε τον κόσμο να καταναλώνει «περισσότερες πρωτεΐνες, περισσότερα γαλακτοκομικά προϊόντα, περισσότερα καλά λιπαρά (π.χ. ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς, σολομό, σαρδέλες, σκουμπρί), περισσότερα δημητριακά ολικής άλεσης, περισσότερα φρούτα και λαχανικά».

Και οι δύο υπουργοί συνέστησαν στους πολίτες να αποφεύγουν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, καθώς και αυτά με πρόσθετα σάκχαρα, όπως τα έτοιμα γεύματα, το φαστ φουντ, τα πατατάκια, τα βιομηχανικά γλυκίσματα, τα αναψυκτικά ή τα ενεργειακά ποτά. Το κωδικοποιημένο μήνυμα ήταν «προτεραιότητα στο σπιτικό φαγητό, με φυσικά και αγνά υλικά».

Οι συστάσεις της κυβέρνησης Τραμπ για τη διατροφή των Αμερικανών δεν απέχουν πολύ από τις νέες οδηγίες που δίνουν αρκετοί διατροφολόγοι και γιατροί, οι οποίοι τα τελευταία λίγα χρόνια έβαλαν τέλος στον «πόλεμο» κατά του κόκκινου κρέατος και της ζωικής πρωτεϊνης, επισημαίνοντας πως η κατανάλωση -σε λογικές δόσεις- ποικιλίας πρωτεϊνών ζωικής προέλευσης (αυγά, πουλερικά, θαλασσινά και κόκκινο κρέας) αλλά βέβαια και φυτικής προέλευσης (από φασόλια, μπιζέλια, φακές, ξηρούς καρπούς) επιβάλλεται.

Πολύ σημαντική -και αποδεκτή από τη συντριπτική πλειοψηφία διατροφολόγων και γιατρών- είναι και η σύσταση της αμερικανικής Κυβέρνησης για αποφυγή του τηγανίσματος και της προτίμησης στο ψήσιμο στον φούρνο, στη σχάρα ή στο ζεστό νερό.

ΕΘΙΣΤΙΚΑ, ΟΠΩΣ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΙ ΤΣΙΓΑΡΟ

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα (εξακολουθούν να) είναι παντού. Από τα ταχυφαγεία και τα μεγάλα περίπτερα, μέχρι τις υπεραγορές και αρκετά εστιατόρια. Διατίθενται σε τιμές προσιτές για όλους, κάτι που προσθέτει στη δημοφιλία τους. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται αναψυκτικά με πρόσθετη ζάχαρη, συσκευασμένα σνακ, πατατάκια και μπισκότα συγκεκριμένων κατηγοριών, ζαχαρούχα δημητριακά, έτοιμα κατεψυγμένα γεύματα, λουκάνικα, αλλαντικά διαφόρων τύπων και άλλα τρόφιμα που εντάσσονται στην ευρύτερη κατηγορία του fast food.

Αυτό που μέχρι πολύ πρόσφατα δεν ήταν ευρέως γνωστό είναι ότι πολλά από αυτά τα προϊόντα είναι σχεδιασμένα ώστε να λειτουργούν εθιστικά, με μηχανισμούς παρόμοιους με εκείνους που οδηγούν στον εθισμό στο τσιγάρο, το αλκοόλ και άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες.

Την τελευταία πενταετία, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα βρίσκονται στο μικροσκόπιο της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας. Τα αποτελέσματα των ερευνών δείχνουν ότι μεγάλο μέρος αυτών των προϊόντων δεν έχει σχεδιαστεί απλώς για να μας χορταίνει, αλλά και για να ενισχύει την επιθυμία και την υπερκατανάλωση, ενεργοποιώντας μηχανισμούς «ανταμοιβής» στον εγκέφαλο, που θυμίζουν τον τρόπο με τον οποίο επιδρά στον οργανισμό το τσιγάρο.

Μάλιστα, επιστήμονες από τρία πανεπιστήμια (Χάρβαρντ, Ντιουκ και Μίσιγκαν), σε μελέτη που δημοσιεύθηκε πριν 2-3 εβδομάδες, υποστηρίζουν ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα πρέπει να υπόκεινται σε νομοθεσίες και ελέγχους, αντίστοιχους με εκείνους των προϊόντων καπνού, τόσο ως προς τη διαφήμιση, όσο και ως προς την επισήμανση και τη φορολόγησή τους.

Όπως έγραψε ο «Φιλελεύθερος», στη μελέτη αυτή, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Milbank Quarterly», οι ερευνητές συγκρίνουν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα με τα προϊόντα καπνού ως προς τον τρόπο σχεδιασμού, προώθησης και κατανάλωσής τους. Όπως επισημαίνουν, ορισμένα από αυτά τα προϊόντα έχουν πάψει να λειτουργούν πρωτίστως ως τρόφιμα και είναι πλέον βελτιστοποιημένα για να προκαλούν έντονο αίσθημα ανταμοιβής (ικανοποίησης), να καταναλώνονται γρήγορα και να ενθαρρύνουν την επαναλαμβανόμενη χρήση. Οι πρακτικές αυτές, αναφέρουν, «παρουσιάζουν σαφείς ομοιότητες με εκείνες που εφάρμοσε επί δεκαετίες η βιομηχανία καπνού, γεγονός που καθιστά αναγκαία την επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αξιολογούνται και ρυθμίζονται από τις δημόσιες Αρχές».

Χαρακτηρίζοντας τα τρόφιμα αυτά ως «αθέατη παγίδα στο πιάτο μας», ο κλινικός διαιτολόγος, Πάνος Πλατρίτης, επεσήμανε ότι στις μέρες μας, «όταν μιλάμε για υπερεπεξεργασμένες τροφές δεν αναφερόμαστε απλώς σε “κακές διατροφικές συνήθειες” ή έλλειψη αυτοπειθαρχίας. Τα δεδομένα δείχνουν ότι συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων έχουν σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να παρακάμπτουν τους φυσικούς μηχανισμούς κορεσμού του εγκεφάλου, προκαλώντας βιολογικές αντιδράσεις παρόμοιες με αυτές των ναρκωτικών ουσιών».

Στο ερώτημα «τι ορίζουμε ως υπερεπεξεργασμένο τρόφιμο», ο κ. Πλατρίτης ξεκαθαρίζει πως «δεν μιλάμε για το φρέσκο ψωμί ή το τυρί, αλλά για σκευάσματα που περιέχουν υδρογονωμένα λίπη, τροποποιημένα άμυλα, ενισχυτικά γεύσης και τεχνητές γλυκαντικές ουσίες και η ειδοποιός διαφορά έγκειται στην ταχύτητα απορρόφησης από τον οργανισμό». Όπως για παράδειγμα, «η επεξεργασία των φύλλων κόκας σε κοκαΐνη αυξάνει την εθιστική της ισχύ, έτσι και η επεξεργασία των υδατανθράκων και του λίπους σε βιομηχανικά προϊόντα δημιουργεί μια «δόση» που ο εγκέφαλος δεν μπορεί να διαχειριστεί φυσιολογικά».

Συνεχίζοντας, ο κ. Πλατρίτης ανέφερε ότι «πρόσφατη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο The BMJ (British Medical Journal), βασισμένη στην Κλίμακα Εθισμού στο Φαγητό, του Πανεπιστημίου Yale, κατέδειξε ότι περίπου το 14% των ενηλίκων και το 12% των παιδιών παρουσιάζουν κλινικά συμπτώματα εθισμού στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. Τα ποσοστά αυτά είναι πρωτοφανή και συγκρίσιμα με τα επίπεδα εθισμού που παρατηρούνται σε νόμιμες ουσίες, όπως το αλκοόλ».

Τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν «δεν ήταν υποκειμενικά. Περιλάμβαναν, έντονη επιθυμία (Craving) και μια ακατανίκητη ώθηση για κατανάλωση, ακόμα και όταν δεν υπάρχει πείνα, στερητικό σύνδρομο (εκνευρισμός, κόπωση και δυσφορία όταν διακόπτεται η κατανάλωση ζαχαρούχων ή λιπαρών σνακ) και απώλεια ελέγχου, δηλαδή, κατανάλωση μεγαλύτερων ποσοτήτων από τις προγραμματισμένες».

Σύμφωνα με τον κλινικό διαιτολόγο, Πάνο Πλατρίτη, «για να καταλάβουμε γιατί ένα πακέτο πατατάκια ή ένα αναψυκτικό είναι τόσο “εθιστικό”, πρέπει να κοιτάξουμε το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Όταν καταναλώνουμε αυτού του είδους τα προϊόντα, ο εγκέφαλος εκκρίνει μια δυσανάλογα μεγάλη ποσότητα ντοπαμίνης». Στη φύση, «κανένα τρόφιμο δεν συνδυάζει τόσο υψηλά επίπεδα λίπους και απλών υδατανθράκων (ζάχαρης). Το σώμα μας είναι προγραμματισμένο από την εξέλιξη να αναζητά αυτές τις πηγές ενέργειας για επιβίωση. Όταν, όμως, η βιομηχανία τροφίμων προσφέρει αυτόν τον συνδυασμό σε συμπυκνωμένη μορφή, το σύστημα ανταμοιβής “βραχυκυκλώνει”. Με την πάροδο του χρόνου, ο εγκέφαλος αναπτύσσει ανοχή και χρειάζεται όλο και μεγαλύτερες ποσότητες για να νιώσει το ίδιο επίπεδο ικανοποίησης».

«Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα», συνεχίζει ο κ. Πλατρίτης, «βρίσκονται παντού. Ταυτόχρονα, είναι οικονομικά προσβάσιμα και συχνά φθηνότερα στην αγορά από τα φρέσκα τρόφιμα. Επιπρόσθετα, προωθούνται με πρακτικές μάρκετινγκ που στοχεύουν απευθείας στο συναίσθημα και, δυστυχώς, στα παιδιά». Αυτοί οι τρεις παράγοντες «καθιστούν τη “διακοπή” του εθισμού πολύ δυσκολότερη από ό,τι τη διακοπή του καπνίσματος». Δεν πρόκειται δηλαδή, για «ένα αφηρημένο ψυχολογικό πρόβλημα. Είναι η ρίζα της σύγχρονης επιδημίας μη μεταδιδόμενων νοσημάτων γιατί η υπερκατανάλωση αυτών των ουσιών, γιατί περί ουσιών πρόκειται, συνδέεται άμεσα με την παχυσαρκία και τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τη χρόνια φλεγμονή, η οποία επηρεάζει ακόμα και την ψυχική υγεία, αυξάνοντας τον κίνδυνο κατάθλιψης».

«ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΑΤΗΣΗ»

Η αναγνώριση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων ως εξαρτησιογόνων ουσιών, είπε ο κ. Πλατρίτης, «δεν αποσκοπεί στον εκφοβισμό των καταναλωτών, αλλά στην ενδυνάμωσή τους. Όταν καταλάβουμε ότι η επιθυμία για εκείνο το συγκεκριμένο σνακ δεν είναι “πείνα” αλλά μια χημικά καθοδηγούμενη αντίδραση, αποκτούμε το πρώτο εργαλείο για να ανακτήσουμε τον έλεγχο. Η διατροφή είναι το ισχυρότερο φάρμακό μας, αλλά στην υπερεπεξεργασμένη μορφή της έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο ύπουλα ναρκωτικά της εποχής μας. Είναι καιρός να αντιμετωπίσουμε το πιάτο μας με την επιστημονική σοβαρότητα που του αρμόζει».

Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΛΟΣΣΩΝ

Οι νέες μελέτες, όπως αυτές που αναφέρθηκαν ανωτέρω, αλλά και οι νέες τάσεις στις οδηγίες ιατρών και διατροφολόγων, φυσιολογικά οδηγούν σε διαφοροποίηση των καταναλωτικών συμπεριφορών, αλλά και σε άμεση ανταπόκριση των εταιρειών παραγωγής τροφίμων και ποτών στις νέες επιλογές των πελατών τους. Η αγορά επιδεικνύει πάντα προθυμία προσαρμογής στις διαφοροποιημένες προτιμήσεις του κοινού. Ό,τι θέλει ο πελάτης!

Καθώς όλο και περισσότεροι καταναλωτές ψωνίζουν έχοντας ως προτεραιότητα την προστασία της υγείας τους και με γνώμονα την ευεξία στις διάφορες εκφάνσεις της, οι πολυεθνικές εταιρείες τροφίμων οδηγούνται στην επανεξέταση των προϊόντων που προσφέρουν, αλλάζοντας τα συστατικά των τροφίμων τους, την επικοινωνιακή τους πολιτική, ακόμα και τις συσκευασίες και τις ετικέτες. Η ανησυχία των ανθρώπων για τις βλαβερές συνέπειες από τη μεγάλη περιεκτικότητα ενός τροφίμου σε ζάχαρη, τεχνητά πρόσθετα, χρωστικές ουσίες, σπορέλαια κλπ οδηγεί τους βιομηχανικούς παραγωγούς σε αλλαγή σχεδιασμών και προσφορά διαφορετικών προϊόντων. Δεν εξαφανίστηκαν και δεν θα εξαφανιστούν από τα ράφια των υπεραγορών ή άλλων καταστημάτων τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. Παρατηρείται όμως συρρίκνωση του χώρου που διατίθεται σε αυτά και αύξηση του χώρου στον οποίο προσφέρονται προς αγορά πιο υγιεινά και πιο «προσεγμένα» προϊόντα.

Όσο κι αν θεωρούμε τους κολοσσούς των τροφίμων ανίκητους, στην πραγματικότητα δεν είναι διατεθειμένοι να χάσουν σημαντικά μερίδια αγοράς, ούτε να δώσουν χώρο σε νέες εταιρείες με «εναλλακτικά» προϊόντα. Από την στιγμή που είναι ευδιάκριτη η επιθυμία όλο και περισσότερων καταναλωτών να αγοράζουν προϊόντα για τα οποία δεν θα ανησυχούν ότι θα βλάψουν την υγεία τους, οι εταιρείες δεν έχουν κανένα δισταγμό να τους τα προσφέρουν. Ακόμα και αν χρειαστεί να επενδύσουν μεγάλα ποσά για νέες μελέτες, νέες έρευνες, νέα προϊόντα, νέες συσκευασίες, νέες προωθητικές καμπάνιες.

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΤΕΡΟ

Η προσφορά και αγορά τροφίμων που ικανοποιεί την ανάγκη για καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος γνωρίζει τεράστια ανάπτυξη και εκτιμάται πως αφορά σήμερα τζίρο περίπου 120 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με αυξητική τάση.

Αυτή η αγορά δεν αφορά πλέον μόνο τα συμπληρώματα διατροφής που διατίθενται από φαρμακεία ή κάποιες υπεραγορές, αλλά εκτείνεται σε βιομηχανικά ή και φυσικά προϊόντα (με περιορισμένη επεξεργασία) που θεωρούνται πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και -κυρίως- φυτικές ίνες και φρούτα.

Ακόμα και καταναλωτές που δεν εγκαταλείπουν την κατανάλωση ζωικών πρωτεϊνών (από κόκκινο ή λευκό κρέας ή ψάρια) θεωρούν ολοένα και περισσότερο τις φυτικές ίνες απαραίτητες για την καλή πεπτική λειτουργία, επιλογή που αποκαλείται «fibermaxxing». Η τάση αυτή στηρίζεται στην προσφορά και στην προτίμηση σε προϊόντα (δημητριακά) ολικής άλεσης, όσπρια, αλλά και σε προϊόντα στα οποία προστίθενται πρεβιοτικές ή προβιοτικές ίνες, όπως μπισκότα, κράκερ και τσιπς.

Μεγάλη είναι και η προσφορά στην παγκόσμια αγορά πρεβιοτικών και προβιοτικών ροφημάτων, επίσης για την καλή λειτουργία του εντέρου.

ΠΕΦΤΟΥΝ ΟΙ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΩΝ

Μία σημαντική διαφοροποίηση στις προτιμήσεις των καταναλωτών στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση αφορά την κατανάλωση αλκοολούχων ποτών. Οι μετρήσεις των πωλήσεων από εξειδικευμένες εταιρείες αλλά και πρόσφατα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) δείχνουν ότι οι όγκοι πωλήσεων αλκοόλ μειώθηκαν κατά 1% παγκοσμίως το 2024, ενώ στις ΗΠΑ η μείωση ήταν 3% και στην Κίνα 5%. Η τάση αυτή εκτιμάται ότι συνεχίζεται ή επεκτείνεται και στο 2026.

Ταυτόχρονα, καταγράφεται άνοδος στις πωλήσεις εναλλακτικών προϊόντων, δηλαδή με λιγότερο αλκοόλ ή χωρίς αλκοόλ. Για παράδειγμα, οι πωλήσεις μπύρας χωρίς αλκοόλ σημείωσαν αύξηση 20 με 30% τη διετία 2024-25. Η βιομηχανία των μη αλκοολούχων ποτών αναπτύσσεται τάχιστα, με μεγάλη διείσδυση στους νεαρούς καταναλωτές, ακόμα και εις βάρος των συνηθισμένων αναψυκτικών.

Σημειωτέον ότι τις επόμενες μέρες θα προωθηθούν για έγκριση από την Ολομέλεια της κυπριακής Βουλής προτάσεις νόμου για τη θέσπιση μηδενικής ανοχής στην κατανάλωση αλκοόλ από νέους οδηγούς, μαθητευόμενους και άτομα χωρίς άδεια οδήγησης.

Οι προτάσεις συζητήθηκαν ήδη σε συνεδριάσεις της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Μεταφορών. Ο πρόεδρος της επιτροπής και βουλευτής της ΔΗΠΑ, Αλέκος Τρυφωνίδης, τόνισε ότι τα νομοσχέδια για τη μηδενική αλκοόλη είναι εξαιρετικά σημαντικά, καθώς αφορούν άμεσα τους νέους και τα σοβαρά τροχαία δυστυχήματα.

Επιπλέον, με δύο εκθέσεις του τον Ιανουάριο του 2026, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τάχθηκε υπέρ της αύξησης της φορολογίας στο αλκοόλ και τα καπνικά προϊόντα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί χαμηλούς τους σημερινούς φορολογικούς συντελεστές για αλκοόλ και ζαχαρούχα ποτά στις περισσότερες χώρες. Επισημαίνει δε, ότι η φορολόγηση δεν ακολούθησε την αυξητική τάση του πληθωρισμού τα τελευταία 3-4 χρόνια, με συνέπεια, αναφέρεται στις εκθέσεις, η βιομηχανία του αλκοόλ, των αναψυκτικών και άλλων ζαχαρούχων ποτών να πραγματοποιήσουν κέρδη δισεκατομμυρίων, χωρίς τα κράτη να αυξήσουν το μερίδιό τους σε αυτά τα κέρδη μέσω αυξημένης φορολόγησης.