Τα κυπριακά νοικοκυριά προτιμούν να έχουν στην κατοχή τους ακίνητα περιουσιακά στοιχεία και να δημιουργούν εισοδήματα από ενοίκια, ειδικά κατά την τουριστική περίοδο, διαπιστώνει και καταγράφει η έκθεση των τεχνοκρατών του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, μετά την αξιολόγηση που ολοκληρώθηκε στις 29 Μαρτίου 2024.
Σημειώνουν ακόμα ότι, παρά την αύξηση των επιτοκίων των στεγαστικών δανείων, οι πωλήσεις ακινήτων στην Κύπρο αυξήθηκαν, με τους αλλοδαπούς αγοραστές να αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ της ζήτησης (με κατοίκους εκτός ΕΕ πιο ενεργούς από τους κατοίκους της ΕΕ).
Παράλληλα, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν περαιτέρω κατά 2,9% το 2023 και, όπως διευκρινίζεται, η ισχυρή εξωτερική ζήτηση για στέγαση έχει διατηρήσει τις τιμές των κατοικιών μέχρι στιγμής σε ψηλά επίπεδα.
Στις επισημάνσεις που καταγράφει το ΔΝΤ για το τραπεζικό σύστημα είναι και οι πιο γρήγορες κινήσεις των τραπεζών στην αλλαγή του επιτοκίου όσον αφορά τα δάνεια λιανικής τραπεζικής (κυρίως στεγαστικά), εν αντιθέσει με τις πολύ πιο αργές αυξήσεις των επιτοκίων καταθέσεων, ως αποτέλεσμα της νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ. Οι τεχνοκράτες του ΔΝΤ διαπιστώνουν ότι η μετακύλιση των αυξήσεων στα επιτόκια καταθέσεων ήταν χαμηλότερη και πιο αργή από ό,τι σε άλλες χώρες.
Σημειώνεται επίσης ότι οι αυξήσεις στα καταθετικά επιτόκια ήταν πιθανότατα κάπως υψηλότερη για τις επιχειρήσεις, αντανακλώντας και τη μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη που έχουν απέναντι στις τράπεζες.
Αλλά, όπως αναφέρουν οι τεχνοκράτες του ΔΝΤ για να εξηγήσουν το περιβάλλον των χαμηλών επιτοκίων στις καταθέσεις, χαρακτηριστικά του τραπεζικού συστήματος είναι ο χαμηλός ανταγωνισμός και η υψηλή ρευστότητα του τραπεζικού τομέα, που πιθανότατα συμβάλλουν στην περιορισμένη διακύμανση των επιτοκίων καταθέσεων στην Κύπρο.
Ως γενικό σχόλιο, οι τεχνοκράτες του ΔΝΤ υποδεικνύουν ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει μέχρι στιγμής ωφεληθεί από την πολιτική της ΕΚΤ, λόγω της μετακύλισης υψηλότερου επιτοκίου στη χορήγηση δανείων παρά στα επιτόκια καταθέσεων. Αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, έχει αυξήσει σημαντικά τα καθαρά επιτοκιακά περιθώρια και τα τραπεζικά κέρδη και ενίσχυσε περαιτέρω τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας.
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι τα παλιά προβληματικά δάνεια, αν και εξακολουθούν να είναι πολλά, έχουν μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, επειδή ο μεγαλύτερος όγκος διατηρείται εκτός του τραπεζικού τομέα, σε εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων (CAC), αλλά επισημαίνεται ότι ορισμένες μικρές τράπεζες συνεχίζουν να έχουν στο χαρτοφυλάκιο τους αυξημένα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.
Οι αναθεωρήσεις δανείων απαιτούν επαγρύπνηση
Η εκτίμηση του ΔΝΤ είναι ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας στην Κύπρο αναμένεται να παραμείνει ανθεκτικός, αλλά δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Στην έκθεση σημειώνεται ότι η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη και οι αυξανόμενες τιμές των κατοικιών έχουν εμποδίσει την επιδείνωση της ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων, παρά τα υψηλότερα επιτόκια. Ωστόσο, οι επαναδιαπραγματεύσεις για τα δάνεια (αναθεωρήσεις όρων) έχουν επιταχυνθεί, γεγονός που δικαιολογεί συνεχή επαγρύπνηση. Ως προς το δημοσιονομικό επίπεδο τονίζεται ότι η διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και η αποφυγή μεγάλων δαπανών είναι κρίσιμης σημασίας ενώ οι βραχυπρόθεσμοι κίνδυνοι είναι κυρίως εξωτερικοί, συμπεριλαμβανομένης της ύφεσης σε μεγάλες τουριστικές αγορές, κλιμάκωση περιφερειακών συγκρούσεων και καθυστερήσεις στην εφαρμογή του Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης.
