H πλειοψηφία της Βουλής έδωσε χθες παράταση μέχρι τέλος του χρόνου στην εφαρμογή της προηγούμενης αμφιλεγόμενης νομοθεσίας για το 5% ΦΠΑ κατά την αγορά ή την ανέγερση κύριας κατοικίας/διαμερίσματος και παράλληλα προσπάθησε να μετριάσει τον κίνδυνο επιπτώσεων για το κράτος από πιθανή αντίδραση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εμπλέκοντας στη διαδικασία τον Έφορο Φορολογίας.
Η ανησυχία για πιθανή αντίδραση της Κομισιόν εδράζεται στο κακό προηγούμενο που δημιούργησε η Κύπρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς για αρκετά χρόνια παραβίαζε την ευρωπαϊκή Οδηγία για το μειωμένο ΦΠΑ, το οποίο δεν εφαρμοζόταν μέχρι το 2023 μόνο για κοινωνικούς σκοπούς, αλλά το επωφελούνταν ακόμη και οι αγοραστές/ιδιοκτήτες κατοικιών αξίας εκατομμυρίων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μετά από αυστηρές υποδείξεις και συστάσεις από τις Βρυξέλλες και αφού φτάσαμε ένα βήμα πριν από την επιβολή βαριάς καμπάνας, η Κύπρος να αλλάξει τη νομοθεσία το 2023, αφήνοντας όμως ανοικτό ένα παράθυρο για νέες καταχρήσεις του μειωμένου ΦΠΑ.
Οι μεταβατικές διατάξεις
Η χθεσινή απόφαση του Κοινοβουλίου (ψήφισαν υπέρ όλα τα κόμματα πλην του ΑΚΕΛ) να δοθεί παράταση 6,5 μηνών στην εφαρμογή των μεταβατικών διατάξεων που εγκρίθηκαν πριν από τρία χρόνια, έγινε καθώς στις 15 Ιουνίου του 2026 εκπνέουν υπό κανονικές συνθήκες οι μεταβατικές ρυθμίσεις. Αυτές περιλαμβάνονται στο νέο νομικό πλαίσιο που ψηφίστηκε το 2023 και προνοούν πως όσοι είχαν υποβάλει αίτηση για πολεοδομική άδεια από τις αρχές Ιουνίου του 2023 μέχρι την 31η Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς, ανεξαρτήτως πότε θα ολοκληρωθεί η ανέγερση της οικοδομής, συνεχίζουν να πληρώνουν ΦΠΑ 5%, όπως με την προηγούμενη νομοθεσία. Δηλαδή, θα καταβάλουν 5% ΦΠΑ στα πρώτα 200 τετραγωνικά μέτρα (τμ) ακινήτου, ανεξαρτήτως συνολικού εμβαδού, αντί των περιορισμών που προβλέπει το νέο νομικό καθεστώς.
Τι σημαίνει στην πράξη
Τα κόμματα έριξαν χθες την μπάλα στον Έφορο Φορολογίας, ο οποίος -σύμφωνα με την απόφαση της Βουλής- θα δύναται να εξετάζει τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν στην Πολεοδομία μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2026 και δεν εγκρίθηκαν εξαιτίας της καθυστέρησης των αρμόδιων αρχών, όπως υποστηρίζει η πλειοψηφία της Βουλής.
Στην πράξη αυτό σημαίνει πως όσοι έχουν υποβάλει αίτηση μέχρι το τέλος Οκτωβρίου του 2023 για την έκδοση πολεοδομικών αδειών και αυτές δεν έχουν εγκριθεί εντός των μεταβατικών διατάξεων, ο Έφορος Φορολογίας θα μπορεί να εγκρίνει τις υπεύθυνες δηλώσεις που θα υποβάλλονται ενώπιον του για το μειωμένο ΦΠΑ, ώστε να επωφεληθούν από το προηγούμενο νομικό καθεστώς.
Να σημειωθεί πως η καθυστέρηση στην έκδοση των πολεοδομικών άδειων κατά τη διάρκεια των μεταβατικών διατάξεων αποδίδεται και στις αλλαγές που επήλθαν με τη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης και στη σύσταση των ΕΟΑ, οι οποίοι έχουν την ευθύνη για την παραχώρηση των σχετικών εγκρίσεων.
Όπως πληροφορείται ο «Φ», δεν ψηφίστηκαν και δεν θα εφαρμόζονται συγκεκριμένα κριτήρια για να δίνεται το πράσινο φως από τον Έφορο σε επιχειρηματίες-αιτητές. Από την 1η Ιανουαρίου του 2027, όλοι φορολογούμενοι θα καταβάλλουν 5% στη βάση του νέου νομικού πλαισίου που περιλαμβάνει περιορισμούς. Δηλαδή, 5% ΦΠΑ επιβάλλεται μόνο στα πρώτα 130 τ.μ. κατοικίας/διαμερίσματος, με αξία μέχρι €350 χιλ. Παράλληλα, εφαρμόζεται και κλιμακωτή επιβολή μειωμένου ΦΠΑ. Για κατοικίες και διαμερίσματα με εμβαδόν από 131 τ.μ. μέχρι 190 τ.μ. και με αξία μέχρι €475 χιλ. επιβάλλεται 19% ΦΠΑ.
Τα γεγονότα
Η εμπλοκή του Εφόρου στη νέα διαδικασία έγινε για να αποφευχθούν νέες περιπέτειες με την ΕΕ. Αρχικά χθες, το Κοινοβούλιο επιχείρησε με συνοπτικές διαδικασίες -και με τη διαδικασία του κατεπείγοντος- να δώσει παράταση ισχύος μέχρι τον Ιούνιο του 2027 στις μεταβατικές διατάξεις.
Συνήλθε εκτάκτως η αρμόδια επιτροπή, με το Υπουργείο Οικονομικών να διαμηνύει πως για να εφαρμοστεί η συγκεκριμένη ρύθμιση θα πρέπει προηγουμένως να ενημερωθεί η Κομισιόν, καθώς επηρεάζεται η σχετική ευρωπαϊκή Οδηγία.
Θεωρείται πιθανό το ενδεχόμενο αντίδρασης από την ΕΕ, η οποία δεν αποκλείεται να ενεργοποιήσει εκ νέου τη διαδικασία επί παραβάσει κατά της Κύπρου, όπως είχε κάνει το 2022. Κατά την έκτακτη συνεδρία χθες, κλήθηκε εσπευσμένα στη Βουλή ο Έφορος Φορολογίας και κατέληξαν στη φόρμουλα που εγκρίθηκε. Εκτιμάται από τα κόμματα πως, με τη συγκεκριμένη ρύθμιση, δηλαδή με την εμπλοκή του Εφόρου και τη μείωση της περιόδου της παράτασης, θα αποφευχθούν οι κίνδυνοι αντίδρασης από την Κομισιόν.
