Αντοχές εξακολουθεί να εμφανίζει ακόμη η κυπριακή οικονομία απέναντι στις επιπτώσεις της νέας ενεργειακής κρίσης, της γεωπολιτικής αναταραχής στη Μέση Ανατολή, της μείωσης του τουριστικού ρεύματος και της κρίσης στον κτηνοτροφικό τομέα.
Παρά το γεγονός ότι ο Απρίλιος αποτέλεσε τον δεύτερο μήνα έντονης διεθνούς αβεβαιότητας λόγω του πολέμου στην περιοχή, τα κρατικά έσοδα διατηρήθηκαν σε καλά επίπεδα, αλλά αν συνεχιστεί η κατάσταση μπορεί το πλεόνασμα να υποχωρήσει σημαντικά σε σχέση με το 2025.
Τα προκαταρκτικά δημοσιονομικά αποτελέσματα που ετοιμάστηκαν από τη Στατιστική Υπηρεσία για την περίοδο Ιανουαρίου-Απριλίου 2026, καταδεικνύουν πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης της τάξης των €593,4 εκατ. (1,5% στο ΑΕΠ) σε σύγκριση με πλεόνασμα €614,0 εκατ. (1,7% στο ΑΕΠ) για την περίοδο Ιανουαρίου-Απριλίου 2025 και πλεόνασμα των €650,5 εκατ. (ή 1,9%) του ΑΕΠ) της αντίστοιχης περιόδου του 2024.
Παρά το γεγονός ότι το πλεόνασμα είναι μειωμένο σε σύγκριση μέχρι το 2024, εμφανίζει πολύ καλές επιδόσεις σε σχέση με το 2023 και το 2022 που ήταν €291,9 εκατ. και €296,6 εκατ. αντίστοιχα.
Ωστόσο, το δημοσιονομικό ισοζύγιο είναι εκτεθειμένο σε συνεχόμενες προκλήσεις από το εσωτερικό και το εξωτερικό, οι οποίες για την περίοδο τουλάχιστον μέχρι τον Απρίλιο είναι οι εξής:
• Με τον τουρισμό να αποτελεί έναν από τους κύριους πυλώνες της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας, τυχόν συνέχιση της έκρυθμης κατάστασης για μεγάλο χρονικό διάστημα εκτιμάται ότι θα οδηγήσει αναπόφευκτα στην μείωση των τουριστικών εσόδων και επομένως, στην υποχώρηση σημαντικής πηγής εσόδων για το κράτος. Οι αφίξεις τουριστών κατά τον Μάρτιο μειώθηκαν κατά 30,7% και τον Απρίλιο κατά 27,6%.
• Στις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν συγκαταλέγεται και η αύξηση στις τιμές του πετρελαίου και κατ’ επέκταση των καυσίμων, γεγονός που ανάγκασε την κυβέρνηση να αποφασίσει προσωρινή μείωση του φόρου, με το κόστος να ανέρχεται στα €18,6 εκατ. Ωστόσο, τα έσοδα από τις ψηλότερες τιμές των καυσίμων θα είναι αυξημένα για την κυβέρνηση μετριάζοντας την επίπτωση στο δημοσιονομικό ισοζύγιο.
• Η συνεχιζόμενη κρίση στον κτηνοτροφικό τομέα, με τον αφθώδη πυρετό, έχει επεκταθεί σε περισσότερες μονάδες χωρίς σημάδια εκτόνωσης της κατάστασης. Αυτό το γεγονός έρχεται να δυσκολέψει περαιτέρω την κατάσταση, καθώς το κράτος θα κληθεί να καταβάλει σημαντικές αποζημιώσεις στους κτηνοτρόφους., πιέζοντας ακόμα περισσότερο την δημοσιονομική του θέση.
Οι τομείς που ενισχύουν τα έσοδα του κράτους είναι: η φορολογία εισοδήματος και πλούτου. Τα έσοδα ενισχύθηκαν κατά €121,0 εκατ. ή 10,3%, φθάνοντας τα €1.291,5 εκατ. από €1.170,5 εκατ. το 2025. Οι κοινωνικές εισφορές αυξήθηκαν κατά €128,9 εκατ. ή 8,3%, ανερχόμενες στα €1.687,2 εκατ. έναντι €1.558,3 εκατ. την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Οι φόροι επί της παραγωγής και των εισαγωγών ανήλθαν στα €1.533,4 εκατ., παρουσιάζοντας αύξηση €42,5 εκατ. ή 2,9%. Από αυτούς, τα καθαρά έσοδα από ΦΠΑ, μετά την αφαίρεση των επιστροφών, αυξήθηκαν κατά €53,5 εκατ. ή 5,4% και έφθασαν τα €1.047,2 εκατ. από €993,7 εκατ. το πρώτο τετράμηνο του 2025. Αντίθετα, οι εισπραχθέντες τόκοι και τα μερίσματα μειώθηκαν κατά €23,6 εκατ. ή 27,8%, περιοριζόμενα στα €61,2 εκατ. από €84,8 εκατ. το προηγούμενο έτος. Τα έσοδα από παροχή υπηρεσιών μειώθηκαν κατά €43,6 εκατ. ή 12,0%, διαμορφούμενα στα €318,4 εκατ. έναντι €362,0 εκατ. το 2025.
Οι συνολικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά €215,0 εκατ. ή 5,1% και ανήλθαν στα €4.401,7 εκατ. κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Απριλίου 2026, σε σύγκριση με €4.186,7 εκατ. το πρώτο τετράμηνο του 2025. Οι απολαβές προσωπικού, περιλαμβανομένων των τεκμαρτών κοινωνικών εισφορών και συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων, αυξήθηκαν κατά €24,5 εκατ. ή 1,9% και ανήλθαν στα €1.294,5 εκατ. Οι κοινωνικές παροχές παρουσίασαν αύξηση €109,6 εκατ. ή 6,4%, φθάνοντας τα €1.823,5 εκατ. από €1.713,9 εκατ. το αντίστοιχο περσινό διάστημα.
