Πολυπλοκότητα, χρονοβόρες διαδικασίες και δυσκολία στη συμμόρφωση εντός των χρονικών πλαισίων είναι τα στοιχεία τα οποία χαρακτηρίζουν το υφιστάμενο σύστημα αδειοδότησης των ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, από τη μια να αποθαρρύνονται οι ιδιοκτήτες των μονάδων να υποβάλουν αίτηση και από την άλλη να παραχωρούνται παρατάσεις, οι οποίες στο τέλος της ημέρας λειτουργούν ως κίνητρο εκμετάλλευσης και μη συμμόρφωσης με τις πρόνοιες της νομοθεσίας.
Οι πιο πάνω διαπιστώσεις καταγράφονται σε ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, η οποία κυκλοφόρησε χθες, με ελεγχόμενο φορέα το Υφυπουργείο Τουρισμού. Στην έκθεση της Ελεγκτικής, με περίοδο αναφοράς τα έτη 2023-2025, καταγράφονται τα προβλήματα στις διαδικασίες αδειοδότησης, καθώς και άλλες ανορθογραφίες στην εύρυθμη λειτουργία του τουριστικού κλάδου. Σύμφωνα με τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, από τα 728 ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα που ήταν καταγεγραμμένα στο μητρώο του Υφυπουργείου Τουρισμού στις 27.4.2026, μόνο 168 (23%) έχουν εξασφαλίσει άδεια λειτουργίας.
Σε σχέση με το κομμάτι που αφορά στην πολυπλοκότητα της διαδικασίας αδειοδότησης, η Ελεγκτική αναφέρει μεταξύ άλλων ότι μετά από σύντομη καταγραφή των απαιτήσεων που τέθηκαν στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο για την αδειοδότηση ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων στην Κύπρο, προκύπτει η άποψη ότι παρουσιάζεται αυξημένος βαθμός πολυπλοκότητας, που ενδεχομένως να λειτουργεί αποτρεπτικά για επιχειρηματίες και ιδιοκτήτες τουριστικών μονάδων όσον αφορά στην υποβολή αίτησης αδειοδότησης,
Πολύπλοκες διαδικασίες
Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνεται, η αδειοδότηση των ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων φαίνεται να προϋποθέτει την εμπλοκή και τον συντονισμό πολλών διαφορετικών Αρχών και Υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων το Υφυπουργείο Τουρισμού, οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης, η Πυροσβεστική Υπηρεσία, οι Υγειονομικές Υπηρεσίες και άλλες τεχνικές ή εποπτικές Αρχές.
Επιπρόσθετα, η ανάγκη εξασφάλισης πολεοδομικών και οικοδομικών αδειών, πιστοποιητικών πυρασφάλειας, υγειονομικών εγκρίσεων, αδειών πισίνας, ηλεκτρομηχανολογικών πιστοποιήσεων και λοιπών δικαιολογητικών με διαφορετική χρονική ισχύ για το καθένα, ενδεχομένως συνεπάγεται σημαντικές καθυστερήσεις, αυξημένο διοικητικό και οικονομικό κόστος και δυσκολίες συμμόρφωσης, ιδιαίτερα για μικρότερες επιχειρήσεις ή υφιστάμενες μονάδες.
Επιπλέον, το γεγονός ότι σε αρκετές περιπτώσεις, τα υφιστάμενα κτήρια έχουν ανεγερθεί πριν από δεκαετίες, χωρίς να διαθέτουν πλήρεις πολεοδομικές ή οικοδομικές άδειες ή χωρίς να πληρούν τις σημερινές τεχνικές και κανονιστικές απαιτήσεις, καθιστά τη διαδικασία εξασφάλισης των απαιτούμενων εγκρίσεων και πιστοποιητικών ιδιαίτερα χρονοβόρα και περίπλοκη.
Πέντε κίνδυνοι
Έχοντας λάβει υπόψη τα πιο πάνω, με την εκτεταμένη λειτουργία μη αδειοδοτημένων ή προσωρινά νομιμοποιημένων ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων, η Ελεγκτική Υπηρεσία απαριθμεί πέντε βασικούς κινδύνους:
1) Κίνδυνοι ασφάλειας και υγείας: Αυξημένη πιθανότητα πρόκλησης πυρκαγιών και ατυχημάτων, ανεπάρκεια στις υποδομές υγιεινής και μη συμμόρφωση τους με τις απαιτούμενες τεχνικές προδιαγραφές.
(2) Κίνδυνοι για τους καταναλωτές/επισκέπτες: Μειωμένη ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, παραπλάνηση επισκεπτών και μειωμένη εμπιστοσύνη.
(3) Κίνδυνοι για το κράτος: Απώλεια δημόσιων εσόδων από μη εισπραχθέντα τέλη, υπονόμευση της διεθνούς φήμης και της ποιότητας του κυπριακού τουριστικού προϊόντος.
(4) Αθέμιτος ανταγωνισμός: Άνιση μεταχείριση σε βάρος των επιχειρήσεων που επένδυσαν και συμμορφώθηκαν με τη νομοθεσία και αδειοδοτήθηκαν εγκαίρως.
(5) Κίνδυνοι για τους επιχειρηματίες/ιδιοκτήτες: Ενδεχόμενη έκθεση σε νομικές κυρώσεις και σε διακοπή της σχετικής δραστηριότητας, επιβολή προστίμων, αποκλεισμό από ψηφιακές πλατφόρμες κρατήσεων και δυσκολίες στην ασφάλιση των εγκαταστάσεων.
Εισηγήσεις Ελεγκτικής
Ως εκ τούτου, η Ελεγκτική Υπηρεσία κρίνει αναγκαίο όπως το Υφυπουργείο, σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, προβεί σε συνολική αξιολόγηση της υφιστάμενης διαδικασίας, ώστε να εντοπιστούν τα βασικά προβλήματα, οι πρακτικές δυσχέρειες και οι λόγοι για τους οποίους οι επιχειρήσεις, είτε δεν υποβάλλουν αίτηση, είτε αδυνατούν να ολοκληρώσουν επιτυχώς τη διαδικασία αδειοδότησης.
Παράλληλα, θα πρέπει να εξεταστεί η υιοθέτηση στοχευμένων μέτρων απλοποίησης και επιτάχυνσης των διαδικασιών, με γνώμονα τη διευκόλυνση της πλήρους αδειοδότησης των ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των χρηστών και του κοινού.
Η Ελεγκτική συστήνει περαιτέρω να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες του Υφυπουργείου, ώστε το ποσοστό αδειοδότησης να αυξηθεί σημαντικά κατά τους επόμενους μήνες, εντός των χρονικών ορίων που τέθηκαν και χωρίς την ανάγκη προώθησης νέων παρατάσεων εφαρμογής της νομοθεσίας.
Επιπρόσθετα, να ενισχυθούν οι έλεγχοι και η επιβολή κυρώσεων στις επιχειρήσεις που δεν συμμορφώνονται με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο καθώς και να προωθηθεί η ενημέρωση τόσο των καταναλωτών όσο και των επιχειρηματιών αναφορικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους με στόχο τη διασφάλιση της νομιμότητας, της υγείας και της ασφάλειας στον τουριστικό τομέα.
