Για σοβαρά προβλήματα επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030, με ορατό τον κίνδυνο απώλειας μέχρι και του 50% της συμβατικής παραγωγής, προειδοποίησαν αρμόδιες υπηρεσίες και συντεχνίες ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας.
Η απώλεια υπολογίζεται περίπου στα 750 MW και συνδέεται με την υποχρεωτική απόσυρση εννέα γερασμένων και ενεργοβόρων μονάδων παραγωγής στη Δεκέλεια και στο Βασιλικό μετά το 2029.
Οι προειδοποιήσεις διατυπώθηκαν κατά την έκτακτη συνεδρία της Επιτροπής για τις αποκοπές ηλεκτρικού ρεύματος της 22ας Ιουλίου, στην παρουσία του υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Μιχάλη Δαμιανού.
ΡΑΕΚ, ΑΗΚ και συντεχνίες της Αρχής ανέφεραν ότι οι υφιστάμενες μονάδες συμβατικής παραγωγής είναι ηλικίας μέχρι και 45 ετών, έναντι εκτιμώμενης διάρκειας ζωής περίπου 25 ετών. Ως αποτέλεσμα, παρουσιάζουν συχνές βλάβες, ενώ ακόμη και μονάδες που θα έπρεπε να διατηρούνται ως εφεδρεία χρησιμοποιούνται για την κάλυψη της καθημερινής ζήτησης.
Καθοριστικό πρόβλημα στους ενεργειακούς σχεδιασμούς αποτέλεσε, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, η μη έλευση φυσικού αερίου το 2022. Εάν μέχρι το 2030 δεν ολοκληρωθούν τόσο το έργο φυσικού αερίου όσο και η ηλεκτρική διασύνδεση, η υποχρεωτική απόσυρση των εννέα μονάδων ενδέχεται να δημιουργήσει έλλειμμα περίπου 750 MW.
Υπουργός: Διασφαλισμένη η επάρκεια μέχρι το 2030
Ο υπουργός Ενέργειας απέδωσε τις αποκοπές της 22ας Ιουλίου στην αυξημένη ζήτηση και στις βλάβες συμβατικών μονάδων.
Εξέφρασε την εκτίμηση ότι το συγκεκριμένο πρόβλημα θα αντιμετωπιστεί από τον Ιανουάριο του 2027, με την εγκατάσταση του πρώτου κεντρικού συστήματος αποθήκευσης ισχύος 120 MW από τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου.
Απαντώντας στις ανησυχίες για τη μακροπρόθεσμη επάρκεια, ο κ. Δαμιανός ανέφερε ότι μέχρι το 2030 οι ανάγκες μπορούν να καλυφθούν με την αποθήκευση και τις υφιστάμενες γεννήτριες.
Για την περίοδο μετά το 2030, παρέπεμψε στην έλευση φυσικού αερίου, σημειώνοντας ότι εγκρίθηκαν οι όροι προσφοράς για την ολοκλήρωση του έργου στο Βασιλικό.
«Ευελπιστούμε ότι το συντομότερο θα επικυρωθεί η νέα προσφορά για να συνεχιστεί το έργο», ανέφερε.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι «χρειαζόμαστε το φυσικό αέριο για να έχουμε επάρκεια το 2030», χωρίς να δεσμευθεί σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, προκειμένου, όπως είπε, «να μη γίνουν τα ίδια λάθη» με το παρελθόν.
Πρόσθεσε ότι η έλευση φυσικού αερίου θα επιλύσει το πρόβλημα επάρκειας, ενώ η ΑΗΚ έχει παραγγείλει μικρότερες και λιγότερο ενεργοβόρες μηχανές για τη Δεκέλεια, οι οποίες αναμένεται να εγκατασταθούν πριν από το 2030.
Οι αιτίες των αποκοπών της 22ας Ιουλίου
Ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΣΜΚ, Σταύρος Σταυρινός, απέδωσε επίσης το πρόβλημα σε βλάβες συμβατικών μονάδων της ΑΗΚ σε ημέρα αυξημένης ζήτησης.
Όπως σημείωσε, στις 23 Ιουλίου, όταν δεν σημειώθηκαν βλάβες, δεν χρειάστηκαν αποκοπές, παρά το γεγονός ότι καταγράφηκε ιστορικό ρεκόρ ζήτησης.
ΡΑΕΚ: Το πραγματικό πρόβλημα αρχίζει μετά το 2029
Εκπρόσωπος της ΡΑΕΚ ανέφερε ότι οι σημερινές, στιγμιαίες ελλείψεις φορτίου μπορούν να περιοριστούν μέσω της αποθήκευσης. Προειδοποίησε, όμως, ότι το σοβαρό πρόβλημα αρχίζει μετά το 2029.
Τότε, λόγω των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών απαιτήσεων, η Κύπρος θα πρέπει να αποσύρει έξι μονάδες στη Δεκέλεια και τρεις στο Βασιλικό.
Σύμφωνα με τη ΡΑΕΚ, όλες οι μελέτες επάρκειας που εκπονήθηκαν από το 2015 στηρίζονταν στην παραδοχή ότι το φυσικό αέριο θα έφθανε στην Κύπρο μέχρι το 2022 και ότι η ηλεκτρική διασύνδεση θα ολοκληρωνόταν έως το 2030.
Η ΡΑΕΚ άρχισε διαδικασίες ενεργοποίησης του άρθρου 34 του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2019/943, προκειμένου να εξασφαλιστεί εξαίρεση για την Κύπρο και να καταστεί δυνατή η εφαρμογή μηχανισμού ισχύος σε έκτακτη ανάγκη.
Μέσω του μηχανισμού θα μπορούσαν να εγκατασταθούν προσωρινές μονάδες παραγωγής μετά το 2030. Η ΡΑΕΚ προειδοποίησε, ωστόσο, ότι πρόκειται για χρονοβόρα και δαπανηρή διαδικασία, η οποία ενδέχεται να μην ολοκληρωθεί εγκαίρως.
«Η όποια λύση στο χείριστο σενάριο είναι επώδυνη», ανέφερε ο εκπρόσωπός της, σημειώνοντας ότι το κόστος θα ανέλθει σε πολλά εκατομμύρια ευρώ.
Μονάδες ηλικίας έως 45 ετών
Ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα παρουσίασε και η ΑΗΚ. Ο διευθυντής Βασικής Ρυθμιζόμενης Δραστηριότητας Παραγωγής, Χαράλαμπος Μενελάου, ανέφερε ότι μεγάλο μέρος του παραγωγικού εξοπλισμού λειτουργεί πέραν του προβλεπόμενου κύκλου ζωής του.
Οι μονάδες στη Δεκέλεια φθάνουν σε ηλικία τα 45 έτη, όταν το προσδόκιμο λειτουργίας τους υπολογίζεται περίπου στα 25 χρόνια.
Η παλαιότητα προκαλεί συνεχείς βλάβες, αυξημένες ανάγκες συντήρησης, δυσκολίες στην εξεύρεση ανταλλακτικών και σοβαρούς κινδύνους για την αξιοπιστία του ηλεκτρικού συστήματος.
Ερωτηθείς για τις ευθύνες της ΑΗΚ, ο κ. Μενελάου ανέφερε ότι η Αρχή είχε προγραμματίσει εγκαίρως την κατασκευή νέας μονάδας φυσικού αερίου στο Βασιλικό. Η μονάδα ολοκληρώθηκε, αλλά παραμένει ανενεργή επειδή δεν έχει φθάσει φυσικό αέριο στην Κύπρο.
Οι νέες μονάδες που προωθούνται στη Δεκέλεια θα προσθέσουν μόλις 80 MW, ποσότητα που δεν μπορεί να αναπληρώσει την αναμενόμενη απώλεια των 750 MW μετά το 2029.
«Το σύστημα λειτουργεί στα όριά του»
Οι συντεχνίες της ΑΗΚ ανέφεραν ότι προειδοποιούσαν εδώ και χρόνια για τα προβλήματα που σήμερα γίνονται ορατά.
Υποστήριξαν ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ότι το ηλεκτρικό σύστημα λειτουργεί χωρίς ουσιαστικές εφεδρείες.
«Όταν λειτουργούν όλες οι διαθέσιμες μονάδες για να καλυφθεί η ζήτηση, αυτό δεν είναι επάρκεια αλλά ένδειξη ότι το σύστημα λειτουργεί στα όριά του», ανέφεραν.
Προειδοποίησαν ότι το πρόβλημα μπορεί να επιδεινωθεί σε περίπτωση ακραίων καιρικών συνθηκών ή μειωμένης παραγωγής από φωτοβολταϊκά.
Βουλή: «Παντελώς ανέτοιμη» η χώρα
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Ενέργειας και βουλευτής του ΔΗΣΥ, Νίκος Γεωργίου, δήλωσε ότι η χώρα δεν μπορεί να λειτουργεί με την προσδοκία πως δεν θα σημειωθεί άλλη βλάβη στις συμβατικές μονάδες της ΑΗΚ.
Χαρακτήρισε την επάρκεια ηλεκτρισμού ζήτημα κρατικής ασφάλειας και εύρυθμης λειτουργίας των κρίσιμων υποδομών.
Αναφερόμενος στην προβλεπόμενη απώλεια των 750 MW, είπε ότι «ως χώρα είμαστε παντελώς ανέτοιμοι να το διαχειριστούμε», σημειώνοντας ότι απαιτούνται άμεσα πολιτικές αποφάσεις.
«Ως κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας απαιτήσαμε συγκεκριμένο σχέδιο, σαφές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, μετρήσιμες δεσμεύσεις και πλήρη λογοδοσία», ανέφερε.
ΑΚΕΛ: Δεν υπάρχει εγγύηση για τον Αύγουστο
Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ανδρέας Πασιουρτίδης, ανέφερε ότι την αποκλειστική ευθύνη για την ενεργειακή ασφάλεια και την επάρκεια ηλεκτρισμού έχει το κράτος και η εκάστοτε κυβέρνηση.
Κατηγόρησε τον αρμόδιο υπουργό ότι επιχειρεί να μετακυλήσει τις ευθύνες στο παρελθόν, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι η σημερινή Κυβέρνηση παρέλαβε «ενεργειακό χάος» από την Κυβέρνηση Αναστασιάδη.
Όπως είπε, αυτό δεν αναιρεί τις ευθύνες της σημερινής Κυβέρνησης για όσα έπραξε τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Αναφέρθηκε σε δεσμεύσεις που δεν υλοποιήθηκαν, μεταξύ των οποίων η έλευση φυσικού αερίου το 2025 και η αποθήκευση ενέργειας το 2026.
Σημείωσε ότι κανείς δεν μπορούσε να εγγυηθεί πως τον Αύγουστο δεν θα σημειωθεί ούτε ένα λεπτό διακοπής ρεύματος. «Αυτό είναι παταγώδης αποτυχία για την ενεργειακή πολιτική της Κυβέρνησης», ανέφερε.
Επανέφερε παράλληλα την πρόταση του ΑΚΕΛ για σύσταση Συμβουλίου Ενεργειακής Ασφάλειας και Επάρκειας.
ΕΛΑΜ: Να αλλάξουν οι στρατηγικές προτεραιότητες
Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ, Λίνος Παπαγιάννης, ανέφερε ότι το πρόβλημα ήταν γνωστό και είχε απασχολήσει ξανά τη χώρα.
«Για κάτι που το γνωρίζαμε ήδη δεν υπάρχει καμία δικαιολογία να ακούσουμε τα ίδια και τα ίδια. Η συνέχεια δεν είναι καθόλου ελπιδοφόρα και η κυβέρνηση πρέπει να αναθεωρήσει τις στρατηγικές προτεραιότητές της», είπε.
Πρόσθεσε ότι δεν υπάρχει η αναγκαία συνέχεια στους σχεδιασμούς για την έλευση φυσικού αερίου και την ηλεκτρική διασύνδεση, η οποία, όπως ανέφερε, δεν προχωρεί με τον επιθυμητό ρυθμό.
ΔΗΚΟ: Δεν καλύπτεται το έλλειμμα με αποθήκευση
Ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος, εξέφρασε ανησυχία για τον μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Σημείωσε ότι τα στοιχεία για το προβλεπόμενο ενεργειακό έλλειμμα δεν μπορούν να καλυφθούν αποκλειστικά με συστήματα αποθήκευσης και ρώτησε αν εξετάστηκε η αξιοποίηση ευέλικτων μονάδων παραγωγής.
Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ, Αδάμος Ασπρής, ζήτησε αποφάσεις σε δύο επίπεδα: βραχυπρόθεσμες λύσεις μέσω της αποθήκευσης και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για διασφάλιση της επάρκειας από το 2029, όταν αναμένεται να κλείσει ο σταθμός της Δεκέλειας.
Άλμα: Απέτυχε ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός
Ο πρόεδρος και βουλευτής του Κινήματος Άλμα, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, υποστήριξε ότι η σημερινή βραχυπρόθεσμη ανεπάρκεια είναι αποτέλεσμα της αποτυχίας του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.
Ζήτησε απόδοση ευθυνών και διασφαλίσεις από τους αρμόδιους, ώστε οι πολίτες να αισθανθούν ασφάλεια.
Η βουλευτής του Κινήματος, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, ανέφερε ότι οι διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος ήταν αναμενόμενες και υποστήριξε ότι τα διοικητικά συμβούλια των ημικρατικών οργανισμών πρέπει να διεκδικούν λύσεις αντί να υποστηρίζουν τις κυβερνήσεις που τα διορίζουν.
Παρέπεμψε σε οδικό χάρτη που είχε καταθέσει το 2023 ο τέως υπουργός Ενέργειας, Γιώργος Παπαναστασίου, σημειώνοντας ότι δεν έχει υλοποιηθεί.
Άμεση Δημοκρατία: «Οριακά» και με τις μπαταρίες
Ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας, Γιάννης Λαούρης, σημείωσε ότι τα προβλήματα είναι πολυδιάστατα και απαιτούν μακροπρόθεσμο προγραμματισμό.
«Δεν θα είμαστε εντάξει ούτε με τις μπαταρίες, γιατί πάλι θα είμαστε οριακά», εκτίμησε.
Διερωτήθηκε, επίσης, κατά πόσο έχουν εξεταστεί μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες, επισημαίνοντας ότι βασικό ζητούμενο παραμένει η μείωση του κόστους ενέργειας.
ΚΥΠΕ
