Προσλήψεις στο Δημόσιο: Με αστερίσκους η συζήτηση στη Βουλή – Αντιδράσεις για βαθμολογία προϊσταμένων και εξειδικευμένες εξετάσεις

Σε θολό σκηνικό κινείται η συζήτηση για το νέο σύστημα προσλήψεων στο Δημόσιο, με βασικές παραμέτρους της εφαρμογής του να παραμένουν ανοιχτές, τις πολιτικές διαφωνίες να επιμένουν και το ενδεχόμενο μεταβατικής περιόδου για το 2027 να θεωρείται πλέον περισσότερο από ορατό.

Η συζήτηση στην Επιτροπή Οικονομικών πέρασε στην κατ’ άρθρον εξέταση, χωρίς να έχουν ξεκαθαρίσει βασικά ζητήματα, όπως ο αριθμός των εξετάσεων, τα χρονοδιαγράμματα και η οργάνωση των εξειδικευμένων εξετάσεων.

Η πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, έδωσε την ευρύτερη διάσταση, επισημαίνοντας ότι η λειτουργία της Δημόσιας Υπηρεσίας αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες δαπάνες του κράτους και ότι κάθε αλλαγή στον τρόπο πρόσληψης, αξιολόγησης και εξέλιξης των δημοσίων υπαλλήλων αφορά άμεσα τον φορολογούμενο.

Τι αλλάζει στις προσλήψεις

Το νέο σύστημα αλλάζει στην πράξη τον τρόπο με τον οποίο θα γίνονται οι προσλήψεις στη Δημόσια Υπηρεσία. Οι γενικές γραπτές εξετάσεις θα διεξάγονται αφού πρώτα προκηρυχθούν συγκεκριμένες κενές θέσεις, ώστε οι υποψήφιοι να γνωρίζουν ποια θέση διεκδικούν και αν πληρούν τα προσόντα. Με βάση το ισχύον καθεστώς, οι υποψήφιοι καταβάλλουν τέλος εξέτασης 50 ευρώ, χωρίς να γνωρίζουν αν και πότε θα ανοίξουν θέσεις που τους ενδιαφέρουν.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ), Γιώργο Παπαγεωργίου, μέχρι τον Φεβρουάριο κάθε έτους θα προκηρύσσονται οι θέσεις, με την προθεσμία υποβολής αιτήσεων μέχρι τα μέσα Μαρτίου.
Ακολούθως, οι υποψήφιοι θα δηλώνουν σειρά προτίμησης. Η Διευθύντρια του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού, Έλενα Αζίνα, εξήγησε ότι η ΕΔΥ θα ομαδοποιεί τις θέσεις, θα αποφασίζει το είδος της εξέτασης και ακολούθως θα γνωστοποιεί ύλη, ημερομηνία και χώρο διεξαγωγής.

Αναπόφευκτη η μεταβατική περίοδος

Η μεγάλη πρόκληση δεν είναι μόνο να ψηφιστεί το νέο σύστημα, αλλά και να μπορέσει να εφαρμοστεί. Ο κ. Παπαγεωργίου ήταν σαφής ότι για το 2027 θα χρειαστεί μεταβατική περίοδος, καθώς απαιτείται χρόνος για την ολοκλήρωση του νέου λογισμικού, ενώ τον Ιούλιο αλλάζει και η σύνθεση της ΕΔΥ.

Το δεδομένο αυτό ενισχύει τα ερωτήματα για το τι θα ισχύσει στο μεσοδιάστημα, δεδομένου ότι είχε αποφασιστεί να μη διεξαχθεί γενική γραπτή εξέταση το τελευταίο εξάμηνο του 2026. Παράλληλα, παραμένει άγνωστος ο αριθμός των εξετάσεων που θα διεξάγονται κάθε χρόνο. Η ΕΔΥ θα μπορεί να «σπάει» τις γενικές εξετάσεις σε επιμέρους, ανάλογα με τα προσόντα κάθε ομάδας θέσεων, προκαλώντας ανησυχίες ότι ένας υποψήφιος μπορεί να χρειάζεται να παρακαθίσει σε πολλές διαφορετικές εξετάσεις μέσα στο ίδιο έτος.

Όταν οι θέσεις μένουν κενές

Αίσθηση προκάλεσε η τοποθέτηση της κ. Αζίνα για τα προβλήματα της ισχύουσας διαδικασίας. Έφερε ως παράδειγμα προκήρυξη για 31 θέσεις διοικητικών λειτουργών στο Υπουργείο Οικονομικών. Σε συνέντευξη κλήθηκαν 46 υποψήφιοι, όμως προσήλθαν 22. Επειδή ήταν λιγότεροι από τις διαθέσιμες θέσεις, προσφέρθηκε διορισμός και στους 22 και τελικά αποδέχθηκαν τη θέση μόλις 11. Σημειωτέον ότι το ποσοστό επιτυχίας στις γραπτές εξετάσεις κινείται στο 20%-25%.

Η βαθμολογία του προϊσταμένου

Παρά την ευρεία αναγνώριση ότι το σύστημα χρειάζεται αλλαγή, οι πολιτικές διαφωνίες παραμένουν. Το μεγαλύτερο μέτωπο αφορά τη βαρύτητα της βαθμολογίας του προϊσταμένου. Η αρχική πρόταση του υπουργείου Οικονομικών ήταν να αυξηθεί από τις 5 στις 15 μονάδες, ενώ πλέον η κυβερνητική πρόταση κινείται στις 10.
Ωστόσο, όπως ανέφερε η κ. Ερωτοκρίτου, αρκετά μέλη της Επιτροπής έχουν ισχυρή άποψη ότι πρέπει να παραμείνει στις 5 μονάδες.

Την ίδια θέση προβάλλει και η Παγκύπρια Συντεχνία ΙΣΟΤΗΤΑ, η οποία επισημαίνει ότι στο νομοσχέδιο δεν προβλέπεται υποχρέωση τεκμηρίωσης της αξιολόγησης του προϊσταμένου. Το βασικό επιχείρημα όσων αντιδρούν είναι ότι η αύξηση της βαρύτητας ενός τόσο προσωπικού κριτηρίου μπορεί να ανοίξει μεγαλύτερο περιθώριο για αναξιοκρατία.

Ανοιχτές παραμένουν και οι διαφωνίες για την κυβερνητική πρόθεση να μην αποστέλλονται πλέον στη Βουλή οι κατάλογοι των θέσεων που θα υπάγονται σε γενική ή ειδική εξέταση, όπως επίσης και για τις εξαιρέσεις εξειδικευμένων θέσεων από τη γενική διαδικασία. Επανήλθε επίσης το αίτημα για σαφή χρονικά όρια και ασφαλιστικές δικλίδες, ώστε οι υποψήφιοι να γνωρίζουν εγκαίρως πότε θα εξεταστούν και να έχουν εύλογο χρόνο προετοιμασίας.