Τίποτα δεν συγκρατεί τον πληθωρισμό – Πρωτοφανής αύξηση για 12 μήνες – Φοβάται τα χειρότερα το Δημοσιονομικό όταν λήξουν τα μέτρα στήριξης

Μέσα σε μόλις 12 μήνες (Σεπτέμβριος ‘25 – Σεπτέμβριος ‘26) η Κύπρος πραγματοποίησε ένα πρωτοφανές αρνητικό πληθωριστικό άλμα, περνώντας από την απόλυτη σταθερότητα τιμών στα πρώτα σκαλοπάτια της ευρωπαϊκής ακρίβειας, με την ψαλίδα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης να αυξάνεται μήνα με τον μήνα.

Τον Σεπτέμβριο του 2025 η Κύπρος αποτελούσε το… καμάρι της Ευρωζώνης, όντας η μοναδική χώρα με μηδενικό πληθωρισμό (0.0%). Σήμερα, Σεπτέμβριος του 2026, η εικόνα έχει ανατραπεί πλήρως, με τον δείκτη τιμών να έχει εκτοξευτεί στο 5.2%, εκεί που ήταν και τον Αύγουστο και την οικονομία να καταγράφει τη μεγαλύτερη επιτάχυνση τιμών σε ολόκληρη την Ευρώπη, φιγουράροντας πλέον στην πρώτη τριάδα των κρατών-μελών με τον πιο ταχύ ρυθμό αύξησης των τιμών.

Η χρονική σύμπτωση της ανακοίνωσης αυτών των αρνητικών στοιχείων από την Eurostat με την ανακοίνωση, την περασμένη Τετάρτη, των νέων κυβερνητικών μέτρων στήριξης καταναλωτών αλλά και τη σχεδόν ταυτόχρονη έκδοση της έκθεσης του Δημοσιονομικού Συμβουλίου δημιουργεί ένα ανησυχητικό σκηνικό.

Με την έκθεσή του, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο αποδομεί σε κάποια σημεία την ασκούμενη πολιτική, χαρακτηρίζοντας τις οριζόντιες φοροελαφρύνσεις ως μια ακριβή και επικίνδυνη «συνταγή του 2022», που απλώς κρύβει προσωρινά τον πληθωρισμό, για να τον επιστρέψει βίαια με τη λήξη των μέτρων. Ξεκαθαρίζει πως η μόνιμη διέξοδος για την επίλυση του προβλήματος βρίσκεται σε ένα «Ιδανικό Πλαίσιο Πολιτικής» πέντε προϋποθέσεων, που μετατρέπει τη στήριξη από απόφαση της στιγμής σε στοχευμένη εγχώρια ενεργειακή αυτονομία.

Το πληθωριστικό σοκ

Η χθεσινή ανακοίνωση του εναρμονισμένου δείκτη τιμών από την Eurostat αναδεικνύει το μέγεθος και την ταχύτητα του κυπριακού πληθωριστικού σοκ. Η χώρα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τον τρίτο υψηλότερο ρυθμό πληθωρισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω μόνο από τη Λιθουανία (6.1%) και τη Βουλγαρία (5.6%), ενώ ο ετήσιος πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ διαμορφώθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο.

Ενώ ισχυρές οικονομίες όπως η Γερμανία (3.3%) και η Γαλλία (3.4%) κατάφεραν να συγκρατήσουν τις πιέσεις κάτω από το φράγμα του 3.5%, η Κύπρος ξέφυγε σημαντικά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Υπάρχει ακόμη ένα σημαντικό γεγονός, βλέποντας διαχρονικά τα στοιχεία. Χώρες όπως η Εσθονία και η Λετονία, που αντιμετώπιζαν σοβαρό πρόβλημα πέρυσι, πέτυχαν σημαντική αποκλιμάκωση, τη στιγμή που η Κύπρος ακολουθούσε την ακριβώς αντίθετη -ανοδική- πορεία. Συγκεκριμένα, η Εσθονία κατάφερε να μειώσει τον πληθωρισμό σε 3.0% τον Σεπτέμβριο του 2026, από 5.3% τον Σεπτέμβριο 2025. Η Λετονία, από 4.2% εναρμονισμένο δείκτη πληθωρισμού τον Σεπτέμβριο του 2025 υποχώρησε σε 2.9% τον Σεπτέμβριο του 2026.

Ο κόλαφος του Δημοσιονομικού

Η έκθεση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Κύπρου (ΔΣΚ), με τίτλο «Πληθωρισμός στην Κύπρο 2025-2026 – Από το ενεργειακό shock σε μια δημοσιονομικά συνετή απάντηση, προσωρινή, στοχευμένη, με σαφή έξοδο», ασκεί δριμεία κριτική στα μέτρα που ανακοίνωσε η Κυβέρνηση την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου, προς ανακούφιση των πολιτών από τις πληθωριστικές πιέσεις.

Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και, όπως σημειώνεται, οι μειώσεις φόρων τον Αύγουστο 2026 συγκρατούσαν τον πληθωρισμό κατά περίπου 0,5 μονάδα (5,2% έναντι 5,7%). Το χειρότερο, όταν τα μέτρα αυτά λήξουν (τον Νοέμβριο του 2026 για τα καύσιμα και τον Μάρτιο του 2027 για το ρεύμα), ο πληθωρισμός θα εκτιναχθεί μηχανικά για τους επόμενους 12 μήνες.

Το Συμβούλιο προειδοποιεί ότι «οι μειώσεις φόρων κρύβουν πληθωρισμό σήμερα και τον επιστρέφουν όταν λήξουν». Επιπλέον, επισημαίνεται ότι η λήξη αυτών των μέτρων αναμένεται να προκαλέσει μηχανική αύξηση του δείκτη τιμών, γι’ αυτό η λήξη πρέπει να σχεδιάζεται από πριν και να γίνεται σταδιακά, ώστε ο φόβος της απότομης ανόδου να μην οδηγεί σε νέες παρατάσεις.
Μόνιμη λύση

Στην ανάλυση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου καταγράφεται το γεγονός ότι μέσα σε οκτώ μήνες η Κύπρος πέρασε από την τελευταία θέση στην ΕΕ στην 3η υψηλότερη (στην έκθεση ο τελευταίος μήνας στοιχείων είναι ο Αύγουστος). Η ενέργεια πυροδότησε την άνοδο, αλλά οι πιέσεις διευρύνθηκαν στις υπηρεσίες, αναφέρει η έκθεση. Ένα από τα σημαντικά στοιχεία της έκθεσης είναι το μήνυμα «το ενεργειακό κόστος δεν λύνεται μόνιμα με φορολογικές παρεμβάσεις και απαιτούνται μόνιμες λύσεις.

Συγκεκριμένα:
Οφέλη: Χαμηλότερο και σταθερότερο κόστος ενέργειας, μικρότερη μετάδοση των εξωτερικών διαταραχών, λιγότερες εκπομπές.
Κίνδυνοι: Καθυστερήσεις υλοποίησης, γεωπολιτικά εμπόδια (GSI), κίνδυνος εκτέλεσης μεγάλων έργων (Βασιλικό).
Δημοσιονομικές επιπτώσεις: Επενδυτική δαπάνη μία φορά, που αποσβένεται μέσω χαμηλότερου κόστους ενέργειας, αντί για επαναλαμβανόμενη απώλεια εσόδων. Αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων.

Το «ιδανικό» πλαίσιο πολιτικής

Για να σταματήσει ο φαύλος κύκλος των ακριβών και αναποτελεσματικών επιδοτήσεων, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο δεν ασκεί απλώς κριτική, αλλά καταθέτει μια συγκεκριμένη, θεσμική πρόταση. Το «Ιδανικό Σενάριο Πολιτικής» μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά μόνο αν πληρούνται πέντε αυστηρές προϋποθέσεις, οι οποίες μετατρέπουν τη στήριξη από «απόφαση της στιγμής» σε ένα διαφανές και αυτόματο σύστημα:

Δεδομένα: Μηνιαία δημοσίευση της τιμής αναφοράς και της απόκλισης για καύσιμα και ρεύμα, με βάση στοιχεία Eurostat/ΣΤΑΤΥΠ (HICP) και το Weekly Oil Bulletin της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Δικαιούχοι: Μητρώο που ήδη υπάρχει: ΕΕΕ, ευάλωτοι καταναλωτές ΑΗΚ, χαμηλοσυνταξιούχοι. Πληρωμή από υφιστάμενα κανάλια
Κανόνες από πριν: Κατώφλι, διάρκεια και απόσυρση νομοθετούνται από πριν, όχι με αποφάσεις της στιγμής.
Δημοσιονομικός φάκελος: Ανώτατο κόστος που ορίζεται από πριν, εντός της πορείας καθαρών δαπανών του νέου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ.
Ανεξάρτητη αξιολόγηση: Το ΔΣΚ αξιολογεί εκ των υστέρων τη στόχευση, το κόστος και την έγκαιρη απόσυρση.