Κεντρική Τράπεζα: Στέγαση, γήρανση και ελλείψεις προσωπικού δοκιμάζουν την αγορά εργασίας

Σε συνθήκες σχεδόν πλήρους απασχόλησης κινείται η κυπριακή οικονομία, με την ανεργία στο 3,6% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, αλλά τη διαθεσιμότητα εργαζομένων, το κόστος στέγασης και την παραγωγικότητα να αναδεικνύονται σε κρίσιμες προκλήσεις για τη συνέχεια. Η ισχυρή ζήτηση στις υπηρεσίες και οι εισροές ξένων εργαζομένων στηρίζουν την απασχόληση, ενώ η γήρανση του πληθυσμού περιορίζει τα περιθώρια μελλοντικής αύξησης του εγχώριου εργατικού δυναμικού.

Αυτά προκύπτουν από ανάλυση του Μάριου Πολεμιδιώτη, από το Τμήμα Οικονομικής Ανάλυσης και Νομισματικής Πολιτικής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, με τίτλο «Η Αγορά Εργασίας στην Κύπρο: Ανθεκτικότητα και Προκλήσεις».

Σύμφωνα με την ανάλυση, η αγορά εργασίας παρέμεινε ανθεκτική παρά την ενεργειακή κρίση, τις πληθωριστικές πιέσεις, την αυστηροποίηση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα. Η μείωση της ανεργίας συνοδεύτηκε από αύξηση τόσο της απασχόλησης όσο και του εργατικού δυναμικού.

Οι υπηρεσίες και οι ξένοι εργαζόμενοι

Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν οι υπηρεσίες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 80% της συνολικής απασχόλησης. Τουρισμός, επαγγελματικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, πληροφορική, ναυτιλία, υγεία και εκπαίδευση συνέχισαν να δημιουργούν ζήτηση για προσωπικό.

Παράλληλα, οι ξένες επενδύσεις και η εγκατάσταση διεθνών εταιρειών ενίσχυσαν τις θέσεις εργασίας για εξειδικευμένο και υποστηρικτικό προσωπικό. Η προσέλκυση εργαζομένων από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τρίτες χώρες βοήθησε τις επιχειρήσεις να ανταποκριθούν στις ανάγκες τους.

Το μερίδιο των μη Κυπρίων εργαζομένων προσέγγισε το 28% το 2025, καταγράφοντας σημαντική αύξηση τα τελευταία χρόνια.

Στήριξη προσέφεραν επίσης η οικονομική αναδιάρθρωση μετά την τραπεζική κρίση του 2013, η διεύρυνση εξωστρεφών δραστηριοτήτων υψηλής προστιθέμενης αξίας και η βελτίωση των μηχανισμών κατάρτισης και ενεργοποίησης ανέργων.

Στέγαση και δημογραφικό περιορίζουν την προσφορά

Η εξάρτηση από υπηρεσίες που συνδέονται με τη διεθνή ζήτηση δημιουργεί ευπάθειες. Ένας σοβαρός εξωτερικός κλυδωνισμός στον τουρισμό, στην τεχνολογία ή στις επαγγελματικές υπηρεσίες θα μπορούσε να επιβραδύνει σημαντικά τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Ταυτόχρονα, η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να περιορίσει την αύξηση του εγχώριου εργατικού δυναμικού. Η ηλικιακή ομάδα 55–64 ετών συνέβαλε περισσότερο από κάθε άλλη στη συνολική άνοδο της απασχόλησης, αναδεικνύοντας τη σημασία της συμμετοχής μεγαλύτερων εργαζομένων.

Πρόσθετες πιέσεις μπορεί να προκύψουν εάν επιβραδυνθούν οι μεταναστευτικές εισροές ή ενταθεί ο διεθνής ανταγωνισμός για εξειδικευμένο προσωπικό.

Το υψηλό κόστος στέγασης και η περιορισμένη προσφορά κατοικιών ενδέχεται επίσης να αποθαρρύνουν ξένους εργαζομένους και να περιορίσουν την κινητικότητα Κυπρίων χαμηλότερου εισοδήματος. Οι συνθήκες αυτές μπορούν να ενισχύσουν τις μισθολογικές πιέσεις στις επιχειρήσεις.

Ελλείψεις κυρίως στις κατασκευές

Η χαμηλή ανεργία δεν εξαλείφει τις ελλείψεις σε συγκεκριμένα επαγγέλματα. Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν υπάρχουν στοιχεία γενικευμένης αναντιστοιχίας δεξιοτήτων.

Οι πρόσφατοι ευρωπαϊκοί δείκτες δείχνουν ότι οι ελλείψεις προσωπικού στις υπηρεσίες έχουν υποχωρήσει σημαντικά, παραμένοντας εντονότερες στις κατασκευές. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν φαίνεται να περιορίζουν ουσιαστικά την οικονομική δραστηριότητα.

Η μακροχρόνια ανεργία υποχώρησε κάτω από το 1% στα τέλη του 2025 και στις αρχές του 2026, από περίπου 8% το 2014 και 2% το 2020.

Παράλληλα, οι συνθήκες σχεδόν πλήρους απασχόλησης δεν φαίνεται να συνοδεύονται από έντονες ενδείξεις υπερθέρμανσης της οικονομίας. Οι πρόσφατες πληθωριστικές πιέσεις συνδέονται κυρίως με εξωγενείς γεωπολιτικές εξελίξεις.

Οι παρεμβάσεις για τη συνέχεια

Η ανάλυση υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της συμμετοχής γυναικών, νέων και μεγαλύτερων εργαζομένων, μέσω προσιτής φροντίδας παιδιών, ευέλικτης εργασίας, γονικής άδειας, μαθητείας και επαγγελματικής κατάρτισης.

Προτεραιότητα αποτελεί επίσης η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων, γνώσεων τεχνητής νοημοσύνης και δεξιοτήτων STEM, μαζί με ταχύτερη αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων και καλύτερη αντιστοίχιση εργαζομένων με διαθέσιμες θέσεις.

Ένα ευέλικτο πλαίσιο οικονομικής μετανάστευσης και η αύξηση της προσφοράς κατοικιών μπορούν να στηρίξουν τη διαθεσιμότητα προσωπικού. Καθώς περιορίζονται τα περιθώρια αύξησης του αριθμού των εργαζομένων, η μελλοντική ανάπτυξη θα εξαρτάται περισσότερο από την παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο. Η συνέχιση τέτοιων πολιτικών θεωρείται απαραίτητη για τη διατήρηση ευνοϊκών συνθηκών απασχόλησης και τη στήριξη της μακροπρόθεσμης αναπτυξιακής δυναμικής της κυπριακής οικονομίας, σε ένα διεθνές περιβάλλον που παραμένει ιδιαίτερα αβέβαιο και απαιτητικό.