Η επόμενη ημέρα στην περιοχή δεν έχει να κάνει μόνο για τη Γάζα, αλλά αποτελεί έναν σχεδιασμό ο οποίος με τον ένα ή τον άλλο τρόπο επηρεάζει την ευρύτερη Μέση Ανατολή και τη Μεσόγειο. Η Λευκωσία παραλαμβάνοντας τη δεύτερη πρόσκληση για συμμετοχή σ’ ένα συμβούλιο που φτιάχτηκε από τους Αμερικανούς είχε ήδη ζυγίσει τα συν και τα πλην και ήταν εμφανές ότι η απουσία από την τελετή στην Ουάσιγκτον δεν ήταν εξ αρχής μια επιλογή.
Αυτή ήταν και η εικόνα που αποκομίσαμε συνομιλώντας με υψηλόβαθμα κυβερνητικά στελέχη ευθύς μετά τη δημοσιοποίηση της πρόσκλησης για συμμετοχή στην εναρκτήρια τελετή του Συμβουλίου Ειρήνης. Η θετική προσέγγιση για τη συμμετοχή της Κύπρου στην Ουάσιγκτον ήταν εμφανής. Εκείνο που απέμενε ήταν να ζυγιστούν ορισμένα ζητήματα τα οποία είχαν να κάνουν με το ρόλο της Κύπρου ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο διπλωματικός μαραθώνιος που ξεκίνησε ευθύς μετά την παραλαβή της πρόσκλησης από το Συμβούλιο Ειρήνης είχε έναν διπλό στόχο: Πρώτον, να καταγραφούν οι προθέσεις των άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κυρίως των μεσογειακών, και δεύτερον, να διαπιστωθεί ο αντίκτυπος εντός ΕΕ (λόγω άσκησης της Προεδρίας του Συμβουλίου) τόσο ως προς τη συμμετοχή της Κύπρου όσο και σ’ ό,τι αφορά τη μη συμμετοχή.
Το βράδυ της Πέμπτης ο υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, με δήλωσή του στο Omega είχε καταγράψει ευκρινώς το γιατί λήφθηκε η απόφαση να είναι παρών στην Ουάσιγκτον: «Η Κυπριακή Δημοκρατία, ως χώρα της περιοχής με γεωγραφική εγγύτητα και με ζητήματα που άπτονται των δικών μας συμφερόντων και ζητημάτων ασφαλείας δεν μπορούσε να είναι απούσα από μια τέτοια σύνοδο κάτι το οποίο θεωρώ έχει ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι δημιουργήθηκε ταυτόχρονα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης μια πλειοψηφική τάση υπέρ της παρουσίας».
Μπήκαν όλα στη ζυγαριά
Πέραν όμως της προσέγγισης των εταίρων στην ΕΕ, η Κύπρος είχε να προσμετρήσει το κόστος που θα είχε η ίδια εάν ήταν απούσα από μια σύναξη η οποία φαινομενικά είχε πανηγυρικό χαρακτήρα, αλλά γνώριζε ότι κάποιοι θα έπαιρναν απουσίες. Παράλληλα οι λόγοι που υπήρχαν και οδήγησαν σε αρνητική απάντηση για παρουσία στο Νταβός, τώρα δεν υπήρχαν: έχει κοπάσει η ένταση στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ λόγω του ζητήματος της Γροιλανδίας που προκάλεσε ο Ντόναλντ Τραμπ, και στην επιστολή γινόταν ρητή αναφορά ότι οι ενέργειες θα είναι με γνώμονα αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών.
Η δήλωση του Προέδρου Χριστοδουλίδη την Κυριακή, ήταν αρκούντως δεικτική ως προς τις προθέσεις της Λευκωσίας:
- Ανέφερε ότι θεωρεί «ιδιαίτερα σημαντική για τη χώρα μας τόσο την πρόσκληση όσο και την παρουσία μας εκεί». Παράλληλα, εξέφρασε ιδιαίτερη χαρά επειδή οι ΗΠΑ, μέσα από τη σχετική πρόσκληση με το καθεστώς του παρατηρητή, επιτρέπουν την παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας σε αυτή τη συνάντηση.
- Τόνισε ότι «οι αποφάσεις μας λαμβάνονται με πρώτιστο κριτήριο την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της Κυπριακής Δημοκρατίας και θεωρώ ότι η συμμετοχή εκεί εξυπηρετεί, ανάμεσα σε πολλά άλλα, και τα συμφέροντα της χώρας μας».
- Είπε ότι στη συνάντηση του Συμβουλίου Ειρήνης θα παρευρεθεί είτε ο ίδιος είτε ο Υπουργός Εξωτερικών, προσθέτοντας ότι βρίσκεται σε επαφή με άλλους επικεφαλής κυβερνήσεων των μεσογειακών κρατών και ότι «μέχρι αύριο θα έχουμε την τελική απόφαση».
Απ’ όσα είπε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, το μόνο που δεν επιβεβαιώθηκε ήταν ο ακριβής χρόνος γνωστοποίησης του ποιος θα πήγαινε στην Ουάσιγκτον. Αν και την επ’ αύριο στον Λόφο είχαν ξεκαθαρίσει ότι η Κύπρος θα εκπροσωπούνταν από τον υπουργό Εξωτερικών Κωνσταντίνο Κόμπο. Κρατούσαν κλειστά τα χαρτιά τους μέχρι την τελευταία στιγμή, καθώς οι διαβουλεύσεις σε διάφορα επίπεδα συνεχίζονταν.
Η επιστολή από μόνη της άνοιγε την πόρτα
Η επιστολή που αποστάλθηκε από το Συμβούλιο Ειρήνης προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας δίνει απαντήσεις στις διευκρινίσεις που είχαν ζητηθεί σε σχέση με την αρχική πρόσκληση που είχε σταλεί την προηγούμενη εβδομάδα.
Το Συμβούλιο Ειρήνης προσκαλούσε τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση «ως παρατηρητή» που θα πραγματοποιηθεί στην Ουάσιγκτον στις 19 Φεβρουαρίου 2026, στις 10 π.μ. στο Ινστιτούτο Ειρήνης Ντόναλντ Τζ. Τραμπ.
Στη συνέχεια, γινόταν αναφορά στο ότι «το ψήφισμα 2803 (17 Νοεμβρίου 2025) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών καλωσορίζει ότι το Συμβούλιο Ειρήνης λειτουργεί ως κύριο όργανο που είναι υπεύθυνο για την εφαρμογή του ολοκληρωμένου Σχεδίου του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Γάζα και την εξασφάλιση της διαρκούς ειρήνης στην περιοχή».
Συνεχίζοντας, το Συμβούλιο Ειρήνης στην επιστολή του προς τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη ανέφερε πως: «Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει επιδείξει με συνέπεια τη δέσμευσή της στην ειρήνη, την αλληλεγγύη και τη διεθνή συνεργασία. Με αυτό το πνεύμα, το Συμβούλιο θα καλωσόριζε την παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην εναρκτήρια συνεδρίαση ως παρατηρητή».
Και αναφερόταν ότι «το Συμβούλιο Ειρήνης θα ήταν ευγνώμον να λάβει επιβεβαίωση παρουσίας, συμπεριλαμβανομένου του ονόματος και του τίτλου του προτεινόμενου εκπροσώπου και παρατηρητή της Κυπριακής Δημοκρατίας».
Τέλος, το Συμβούλιο Ειρήνης επαναλαμβάνει την εκτίμησή του προς την Κυπριακή Δημοκρατία.
Τι άλλαξε από την πρόσκληση
Ποιος μπορεί να εκπροσωπήσει μια χώρα: Στην αρχική πρόσκληση που είχε σταλεί την προηγούμενη εβδομάδα σημειωνόταν πως αυτή ήταν αυστηρώς προσωπική και δεν μπορούσαν οι προσκληθέντες να εκπροσωπηθούν από κάποιο άλλο εκπρόσωπο. Όπως είδαμε και μέσα από την επιστολή ζητείται από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη να ενημερώσει το Συμβούλιο εάν ο ίδιος ή κάποιος εκπρόσωπός του θα παραστεί.
Πιεστική ημερομηνία: Στην αρχική πρόσκληση καταγραφόταν η απαίτηση όπως δοθούν απαντήσεις μέχρι τις 10 Φεβρουαρίου. Οι απαντήσεις δίνονται τα τελευταία 24ωρα ενώ σήμερα θα επισημοποιηθεί ποιος τελικά θα εκπροσωπήσει την Κυπριακή Δημοκρατία στη συνεδρία.
Η αναφορά στην επιστολή ότι «η Κυπριακή Δημοκρατία έχει επιδείξει με συνέπεια τη δέσμευσή της στην ειρήνη, την αλληλεγγύη και τη διεθνή συνεργασία», θεωρείται ως κίνηση αναγνώρισης του ρόλου που παίζει η Κύπρος στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.
Επιπρόσθετα, τις τελευταίες ημέρες στη Λευκωσία έφτασαν αρκετά μηνύματα που έδειχναν ότι οι Αμερικανοί ήθελαν και την Κύπρο παρούσα στην εκδήλωση της 19ης Φεβρουαρίου στην Ουάσιγκτον.
Προτάσεις στο πλαίσιο των πραγματικοτήτων
Στη διάρκεια των διαβουλεύσεων με την Ουάσιγκτον η Λευκωσία φρόντισε να στείλει έγγραφο το οποίο αναφερόταν στο τι μπορεί να προσφέρει η Κύπρος. Υλοποιήσιμες επιλογές στο πλαίσιο των πραγματικοτήτων του μεγέθους και των δυνατοτήτων της Κύπρου. Οι τέσσερις προτάσεις της Κύπρου αφορούν:
- Ανθρωπιστική βοήθεια μέσω του Σχεδίου Αμάλθεια,
- Πρώιμη ανάκαμψη, αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών και ανοικοδόμηση,
- Παροχή εκπαίδευσης ασφαλείας σε συνεργασία και με τις σχετικές αποστολές της ΕΕ και
- Επιχειρησιακή υποστήριξη της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης.
Η κυπριακή πρόταση που τέθηκε ενώπιον του Συμβουλίου Ειρήνης νωρίτερα αυτή την εβδομάδα είναι κομμάτι του εγγράφου εργασίας που είχε αρχικά καταθέσει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κατά τη σύνοδο στο Σαρμ ελ Σέιχ τον περασμένο Οκτώβριο.
Στην πρότασή της τότε η ΚΔ ανέφερε ότι μπορεί να λειτουργήσει ενισχυτικά σε μια σειρά από πτυχές του Σχεδίου Τραμπ, μεταξύ άλλων, ως προς το ανθρωπιστικό, την ασφάλεια και την ανοικοδόμηση. Επίσης ανέφερε ότι μπορεί να συμβάλει ενεργά στην εφαρμογή και υλοποίηση του Σχεδίου με ένα συμπληρωματικό τρόπο που θα διασφαλίζει όλους τους δρώντες και θα προωθεί την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Γάζας.
Περαιτέρω σημειωνόταν ότι η Κύπρος, μέσω των υποδομών που κατέχει (π.χ. CYCLOPS), η επιχειρησιακή επάρκεια των οποίων έχει ήδη αποδειχτεί μέσω της πρωτοβουλίας «Αμάλθεια», αλλά και λόγω της γεωστρατηγικής της θέσης, είναι έτοιμη να ευθυγραμμίσει τις εθνικές της δυνατότητες με τις προτεραιότητες του Σχεδίου. Και ότι οι μηχανισμοί και οι διαδικασίες που έχουν καταρτιστεί στο πλαίσιο του «Αμάλθεια» για ταχείας διαδικασίας ελέγχους ασφαλείας στην Κύπρο μπορούν να αξιοποιηθούν για την επόμενη φάση και να προσφέρουν σημαντικές λύσεις.
Επίσης αναφερόταν ότι τα ενδελεχή πρωτόκολλα ασφαλείας που έχουν υιοθετηθεί δίνουν τη δυνατότητα για περαιτέρω αξιοποίηση, διευρύνοντας και το φάσμα των εξειδικευμένων ελέγχων.
Παραμένει μέσα στο παιχνίδι
Η Κύπρος, λόγω μεγέθους και οικονομικών δυνατοτήτων, σίγουρα δεν μπορεί να κινηθεί στα επίπεδα που κινήθηκαν άλλες χώρες με βαρύγδουπες εξαγγελίες δισεκατομμυρίων, απ’ αυτές που ικανοποιούν πρωτίστως τα ώτα του Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο η Λευκωσία γνώριζε από πολύ πιο πριν ότι υπήρχαν περισσότερες χώρες που ήθελαν τη δική της παρουσία και στην Ουάσιγκτον αλλά και σ’ ό,τι προωθείται για τη Γάζα, παρά άλλες χώρες της περιοχής που είναι και πιο ισχυρές σε όλα τα επίπεδα.
Αυτό της επιτρέπει να παραμένει μέσα στο παιχνίδι των περιφερειακών εξελίξεων οι οποίες, σε περιοχή όπως η ευρύτερη Μέση Ανατολή, μεταλλάσσονται από τη μια στιγμή στην άλλη.
Γάζα: Από τόπος σύγκρουσης σε πεδίο αντιπαράθεσης
Ο πόλεμος στη Γάζα, μπορεί απ’ ό,τι φαίνεται, να έχει τελειώσει και μπορεί να δόθηκε η εντύπωση ότι ξεκινά η ανοικοδόμηση της Λωρίδας ώστε να γίνει όπως και οι μακέτες που παρουσίασε κάποτε ο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά τα προβλήματα δεν έχουν τελειώσει εκεί.
Η Γάζα από μια περιοχή συγκρούσεων μετατρέπεται σιγά-σιγά σε ένα πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στους κύριους πρωταγωνιστές. Αντιπαραθέσεις σε διάφορα επίπεδα, με πιο χαρακτηριστική αυτή ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία.
Η Ιερουσαλήμ από την αρχή αντιδρούσε στην όποια τουρκική παρουσία στη Γάζα, κάτι που αποτέλεσε σημείο τριβής και στις σχέσεις Νετανιάχου-Τραμπ. Η παρουσία Ερντογάν στο Σαρμ ελ-Σέιχ και το ότι εμφανίζεται να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στο Συμβούλιο Ειρήνης δεν διαφοροποιούν τα δεδομένα επί του εδάφους.
Γι’ αυτό και ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στην παρέμβασή του κατά την εναρκτήρια τελετή του Συμβουλίου Ειρήνης στην Ουάσιγκτον ήταν αρκούντως προσεκτικός στο τι είπε.
Ο Χακάν Φιντάν ανέφερε ότι η Τουρκία ήδη παρέχει σημαντική ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα και μπορεί να συμβάλει στην ανασυγκρότηση των τομέων της Υγείας και της Παιδείας, καθώς και στην εκπαίδευση αστυνομικών δυνάμεων. Παράλληλα, δήλωσε ότι η Άγκυρα «είναι έτοιμη να αποστείλει στρατεύματα» στο πλαίσιο Διεθνούς Δύναμης Σταθερότητας, εφόσον αυτό αποφασιστεί.
Περιορίστηκε στο να εκφράσει ετοιμότητα και πρόθεση να συμβάλει. Σε αντίθεση με άλλους δρώντες στον χώρο της Μέσης Ανατολής, όπως για παράδειγμα η Αίγυπτος, που έχει ήδη αναλάβει ρόλο στην επόμενη μέρα, που στην παρούσα φάση είναι η εκπαίδευση των νέων αστυνομικών που θα αναλάβουν καθήκοντα στη Γάζα.
Οι τουρκοϊσραηλινές σχέσεις ενδεχομένως να είναι το επόμενο μεγάλο ζήτημα που θα κληθεί να ασχοληθεί ο Ντόναλντ Τραμπ αφού πρώτα ξεμπερδέψει με το Ιράν.
