Η Κύπρος γράφει ιστορία. Για πρώτη φορά από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, το νησί φιλοξενεί Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης – η οποία ξεκινά την Πέμπτη 23 Απριλίου με δείπνο εργασίας στην Αγία Νάπα και ολοκληρώνεται την Παρασκευή 24 Απριλίου στη Λευκωσία. Η Σύνοδος δεν είναι απλώς μια ακόμη στιγμή στο ημερολόγιο της Κυπριακής Προεδρίας – είναι η αποκορύφωσή της. Με το Άρθρο 42(7), το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, την ενεργειακή ανεξαρτησία και την κρίση στη Μέση Ανατολή στην ατζέντα, η Λευκωσία καλείται να αποδείξει ότι μια μικρή χώρα μπορεί να σχηματίζει ευρωπαϊκή ατζέντα – όχι να την ακολουθεί.
Η ιστορική αυτή ημέρα ξεκίνησε, ωστόσο, στον Λόφο του Προεδρικού. Δύο επισκέψεις-σταθμοί προηγήθηκαν της έναρξης της Συνόδου: η πρώτη επίσημη επίσκεψη Γάλλου Προέδρου στην Κύπρο από την ίδρυσή της, και η πρώτη επίσκεψη Λιθουανού ηγέτη εδώ και 25 χρόνια. Δύο συναντήσεις που δεν είναι τυπικές διπλωματικές υποχρεώσεις – είναι η έμπρακτη επιβεβαίωση ότι η Κύπρος έχει κερδίσει στρατηγική βαρύτητα που υπερβαίνει το μέγεθός της.
Μακρόν: Η πρώτη επίσημη επίσκεψη στην ιστορία
Ο Εμανουέλ Μακρόν είναι ο πρώτος Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας που πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στην Κύπρο από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και δεν πρόκειται για τυχαία συγκυρία: είναι η δεύτερη επίσκεψή του στο νησί μέσα σε μόλις 45 ημέρες – ένδειξη που αποτυπώνει εύγλωττα το βάθος της στρατηγικής εγγύτητας των δύο χωρών.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε ένα πλαίσιο σχέσεων που βρίσκονται «στο υψηλότερο επίπεδο», σύμφωνα με τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο Κωνσταντίνο Λετυμπιώτη. Τον Δεκέμβριο του 2025 στο Παρίσι υπογράφηκε αναβαθμισμένη Στρατηγική Εταιρική Σχέση και Σχέδιο Δράσης 2026–2030, που διαμορφώνει ένα συνεκτικό πλαίσιο συνεργασίας σε ένα ευρύ φάσμα τομέων.
Στο επίκεντρο των διευρυμένων συνομιλιών στο Προεδρικό θα βρεθεί η συνεργασία στους τομείς της άμυνας και ασφάλειας. Η Λευκωσία έχει εδώ και καιρό επενδύσει στη Γαλλία ως έναν από τους πιο αξιόπιστους εταίρους της – τόσο διμερώς όσο και στο πλαίσιο της ΕΕ. Η πρόσφατη έμπρακτη στήριξη της Γαλλίας – με αποστολή πλοίου αντι-drone δυνατοτήτων μετά το περιστατικό του Shahed – επιβεβαιώνει ακριβώς αυτή τη στρατηγική σύγκλιση.
Στη συνάντηση θα συζητηθεί επίσης η πορεία υλοποίησης της Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης, ζητήματα ενέργειας και περιφερειακής ασφάλειας, η ευρωπαϊκή ατζέντα υπό την Κυπριακή Προεδρία, καθώς και το Κυπριακό. Η Γαλλία παραμένει σταθερά υπέρ των προσπαθειών επίλυσης στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Ναουσέντα: 25 χρόνια απουσίας τελειώνουν
Νωρίτερα σήμερα, στο Προεδρικό Μέγαρο θα βρεθεί ο Πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα, στην πρώτη επίσκεψη Λιθουανού ηγέτη στην Κύπρο τα τελευταία 25 χρόνια. Η χρονική αυτή απόσταση καθιστά τη συνάντηση από μόνη της σημαντική – η δε επιλογή του χρόνου δεν είναι τυχαία.
Στην ατζέντα της συνάντησης θα βρεθούν θέματα αμυντικής βιομηχανίας και συνεργασία στον τομέα της τεχνολογίας. Η Λιθουανία αναλαμβάνει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2027. Η σημερινή συνάντηση εντάσσεται και στο πλαίσιο μιας ευρύτερης «προεδρικής» προετοιμασίας – και για τις δύο πλευρές.
Ζελένσκι: Από βιντεοκλήση σε διά ζώσης παρουσία
Στις παρουσίες της Συνόδου προστέθηκε και αυτή του Ουκρανού Προέδρου Βολοντιμίρ Ζελένσκι ο οποιός αποφάσισε να είναι στην Αγία Νάπα αντί του να μιλήσει μέσω τηλεδιάσκεψης.
Η μεταβολή δεν είναι τυχαία. Χθες, οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των κρατών μελών (Coreper) συμφώνησαν στην παραχώρηση του δανείου ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ουκρανία – και αυτή η εξέλιξη φαίνεται να ήταν ο αποφασιστικός παράγοντας που οδήγησε τον Ζελένσκι να αλλάξει σχέδια και να έρθει ο ίδιος στο νησί.
Η παρουσία του Ουκρανού Προέδρου στην Κύπρο δίνει στη Σύνοδο μια πρόσθετη γεωπολιτική διάσταση. Η Σύνοδος δεν αφορά μόνο τον πόλεμο στο Ιράν και την ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα – αφορά και την ίδια την Ουκρανία, που τρία χρόνια μετά την εισβολή παραμένει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής ατζέντας. Η Λευκωσία φιλοξενεί, έτσι, αυτές τις δύο ημέρες, ό,τι πιο βαρύ υπάρχει στην ευρωπαϊκή ασφαλιστική εξίσωση.
Απόψε στην Αγία Νάπα: Το 42.7 στο τραπέζι
Το βράδυ της Πέμπτης 23 Απριλίου, οι 27 ηγέτες της ΕΕ θα αρχίσουν να φτάνουν στη μαρίνα της Αγίας Νάπας – από τις 6:15 μμ. – για δείπνο εργασίας. Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που πραγματοποιείται άτυπη Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ στην Κύπρο.
Κεντρικό θέμα του δείπνου είναι οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η αντιμετώπισή τους από την Ένωση – με ιδιαίτερη έμφαση στο Άρθρο 42(7) της Συνθήκης ΕΕ, τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας που παραμένει ανενεργή και αμφίβολη ως προς την εφαρμογή της.
«Έχουμε το Άρθρο 42.7 και δεν ξέρουμε τι θα γίνει αν ένα κράτος μέλος το ενεργοποιήσει», είχε δηλώσει ο Χριστοδουλίδης στο Associated Press. Στόχος είναι η εκπόνηση «επιχειρησιακού σχεδίου» – ενός συγκεκριμένου οδηγού δράσης ανά σενάριο κρίσης. Το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό για τη Λευκωσία: ήταν η πρώτη που ζήτησε βοήθεια βάσει αυτής της ρήτρας, μετά το drone περιστατικό τον Μάρτιο.
Ανοιχτό παραμένει και το ερώτημα που θέτει ο Χριστοδουλίδης για τα κράτη που είναι ταυτόχρονα μέλη ΕΕ και ΝΑΤΟ: πώς συνδυάζεται η ευρωπαϊκή ρήτρα με το Άρθρο 5 της Συμμαχίας; Αυτή η νομική και επιχειρησιακή ασάφεια είναι ακριβώς αυτό που η Λευκωσία θέλει να αντιμετωπίσει στην Αγία Νάπα.
Παράλληλα με την άμυνα, θα συζητηθούν οι ενεργειακές επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν. Η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να παρουσιάσει σχετικές εισηγήσεις για αντιμετώπιση των επιπτώσεων και για ενεργειακή ανεξαρτησία της Ένωσης.
Αύριο στο Φιλοξενία: ΠΔΠ και Μέση Ανατολή
Την Παρασκευή 24 Απριλίου, οι εργασίες μεταφέρονται στο Συνεδριακό Κέντρο Φιλοξενία στη Λευκωσία. Στο τραπέζι το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028–2034 – ένας από τους πιο απαιτητικούς φακέλους που κληρονόμησε η Κυπριακή Προεδρία.
Στόχος δεν είναι οριστική συμφωνία – αλλά πολιτική κατεύθυνση που θα επιτρέψει συμφωνία έως το τέλος του 2026, σύμφωνα με την εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο. Η Κυπριακή Προεδρία έχει ήδη ολοκληρώσει την τεχνική εργασία και μεταφέρει τις διαπραγματεύσεις σε πολιτικό επίπεδο – ένας ενδιάμεσος στόχος που, σύμφωνα με την ανακοίνωση, «έχει επιτευχθεί».
Ακολουθεί η Σύνοδος ΕΕ–Μέσης Ανατολής: γεύμα εργασίας με ηγέτες από Αίγυπτο, Ιορδανία, Λίβανο, Συρία και εκπροσώπους του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Στο επίκεντρο η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο – υπό το βάρος των γεωπολιτικών εξελίξεων, η συνάντηση αποκτά, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, «ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα».
Στις 3:40 μμ θα παραχωρηθούν δηλώσεις στον Τύπο – με παρουσία του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, του Χριστοδουλίδη και της φον ντερ Λάιεν.
Η κληρονομιά της Κυπριακής Προεδρίας
Αυτές οι δύο ημέρες δεν είναι απλώς ένα διπλωματικό γεγονός. Αντανακλούν κάτι βαθύτερο: την αναγνώριση ότι η Κύπρος έχει γεωπολιτική αξία που υπερβαίνει το μέγεθός της. Το νησί δεν είναι απλώς η νοτιοανατολική γωνία της ΕΕ – είναι η πύλη προς τη Μέση Ανατολή, ο πλησιέστερος ευρωπαϊκός σύνδεσμος με Ισραήλ, Λίβανο, Αίγυπτο.
Το Άρθρο 42.7, το ΠΔΠ, ο IMEC, η ενεργειακή ανεξαρτησία, η διεύρυνση – όλα αυτά τα μεγάλα αρχιτεκτονικά ζητήματα της ΕΕ συζητιούνται σήμερα και αύριο στην Αγία Νάπα και στη Λευκωσία. Ο Χριστοδουλίδης, σε συνέντευξή του στο AP, το έθεσε με σαφήνεια: η Κυπριακή Προεδρία είναι «μια πολύ καλή ευκαιρία να δοθεί ουσία» στον στρατηγικό ρόλο της Κύπρου στην ΕΕ.
Η 23η Απριλίου 2026 θα μείνει στα χρονικά. Όχι μόνο γιατί ένας Γάλλος Πρόεδρος επισκέφθηκε για πρώτη φορά επίσημα την Κύπρο, ή γιατί ένας Λιθουανός ηγέτης ξαναπάτησε στο νησί μετά από 25 χρόνια. Αλλά γιατί η Κύπρος αποδεικνύει εμπράκτως ότι μπορεί να σχηματίζει ατζέντα – όχι να την ακολουθεί.
