Χριστοδουλίδης: «Η Δημοκρατία μας δεν βρίσκεται σε παρακμή, αλλά δοκιμάζεται» – Όλα όσα ανέφερε στην ομιλία του στο Cyprus Forum

Τη σημασία του ανοικτού διαλόγου, της συμμετοχής των πολιτών και της προσαρμογής των δημοκρατικών θεσμών στις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής ανέδειξε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, μιλώντας στο Cyprus Forum.

Ο Πρόεδρος υπογράμμισε ότι η Δημοκρατία δεν βρίσκεται σε παρακμή, αλλά δοκιμάζεται από την αμφισβήτηση των θεσμών, την απόσταση των πολιτών από την πολιτική και τις αλλαγές που επιφέρει η τεχνολογία στον δημόσιο διάλογο. Παράλληλα, παρουσίασε σειρά κυβερνητικών δράσεων για ενίσχυση της συμμετοχικής δημοκρατίας και της λογοδοσίας.

Αυτούσια η ομιλία του

Είναι με ιδιαίτερη χαρά που για ακόμη μια χρονιά συμμετέχω στο Cyprus Forum του οργανισμού Oxygen for Democracy, ενώπιον ενός εκλεκτού ακροατηρίου και συνέδρων, από την Κύπρο και το εξωτερικό.

Πέραν από το ευρύ θεματολόγιο, όπως το Κράτος Δικαίου, Δημοκρατία και Θεσμοί, Κυπριακό, η Εξωτερική Πολιτική, Ενέργεια, Τεχνολογία, Οικονομία, Βιώσιμη Ανάπτυξη και πολλά άλλα, η μαζική συμμετοχή έγκριτων εισηγητών από όλη την Ευρώπη με διπλωμάτες, πολιτικούς, ακαδημαϊκούς και εμπειρογνώμονες, καθιστά το συνέδριο ιδιαίτερα σημαντικό στην περαιτέρω προαγωγή του διαλόγου και, ασφαλώς, στην κατάθεση θέσεων και εισηγήσεων γύρω από διάφορα θέματα που απασχολούν την κοινωνία μας. Είναι πολύ φυσικό να υπάρξουν και διαφωνίες, κάποιοι ενδεχομένως να αλλάξουν απόψεις και προσεγγίσεις, αλλά η ανταλλαγή απόψεων είναι πάντα μια υγιής κατάσταση πραγμάτων σε μια δημοκρατική χώρα.

Επιτρέψτε μου, επειδή μιλάμε για τη δημοκρατία όπου έχουμε συχνά πολλές προσεγγίσεις, να επαναλάβω την έντονή προσωπική μου πεποίθηση ότι δεν θεωρώ, παρά τα προβλήματα και τις προκλήσεις, ότι η Δημοκρατία μας  βρίσκεται σε παρακμή. Την ίδια ώρα, δεν αγνοώ σε καμία απολύτως περίπτωση τις πολλές προκλήσεις που αντιμετωπίζει. Θεωρώ ότι η Δημοκρατία μας δοκιμάζεται. Πρωτίστως, και πρέπει να λέμε τα πράγματα ως έχουν, από την αμφισβήτηση των θεσμών, και την ίδια τη σχέση του πολίτη με την πολιτική και, κυρίως, δοκιμάζεται από την αυξανόμενη αίσθηση των πολιτών, είναι γεγονός, ότι η πολιτική είναι κάτι μακρινό, ότι δεν προσαρμόζεται αρκετά στις πραγματικές ανάγκες και ανησυχίες της κοινωνίας που επηρεάζουν τους πολίτες και την κοινωνία μας γενικότερα.  Υπάρχει, δηλαδή, άμεση σύνδεση ανάμεσα στην ποιότητα της δημοκρατίας και στην ικανότητα των θεσμών να προσαρμόζονται, να ακούνε και να δίνουν λύσεις. Δοκιμάζεται, όμως, κυρίως η Δημοκρατία μας από τις νέες τεχνολογίες και τους νέους τρόπους επικοινωνίας, που επηρεάζουν άμεσα και τον δημόσιο διάλογο.  

Και ακριβώς, το μεγάλο στοίχημα που έχουμε σήμερα μπροστά μας είναι να διασφαλίσουμε ότι η Δημοκρατία δεν θα παρακολουθεί απλώς τις εξελίξεις της ψηφιακής εποχής, αλλά θα προσαρμοστεί και θα αξιοποιήσει τις δυνατότητές που προσφέρει η ψηφιακή εποχή για να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο τη Δημοκρατία μας. Και παρά τους κινδύνους και τις προκλήσεις που δημιουργεί, η ψηφιακή εποχή μάς προσφέρει νέα εργαλεία και ευκαιρίες για πιο άμεση και ουσιαστικότερη συμμετοχή των πολιτών, έτσι ώστε να αντιμετωπίσουμε αυτή την απόσταση ανάμεσα στη Δημοκρατία και τους πολίτες.

Οι κίνδυνοι και οι προκλήσεις που υπάρχουν λόγω της ψηφιακής εποχής δεν θα πρέπει να μας οδηγήσουν σε μια παθητική στάση αλλά, αντιθέτως, θα πρέπει να αξιοποιήσουμε τα εργαλεία  που προσφέρει η ψηφιακή εποχή, έτσι ώστε να ισχυροποιούμε τη Δημοκρατία μας.

Και ακριβώς στη βάση αυτής της συλλογιστικής, ως Κυβέρνηση ενθαρρύνουμε τον διάλογο και χαιρετίζουμε πρωτοβουλίες, όπως η σημερινή. Θυμάμαι το 2019 πρωτοσυζητήσαμε αυτή την ιδέα, όταν ήμουν Υπουργός Εξωτερικών, για να ξεκινήσει αυτό το φόρουμ στην πατρίδα μας, σας ενεθάρρυνα, ήταν κάτι που έλειπε από την πατρίδα μας και χαιρετίζουμε ιδιαίτερα το γεγονός ότι αυτός ο θεσμός έχει πλέον καταστεί επιτυχής.

Αυτός ακριβώς είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους παρίσταμαι στο συνέδριο, διότι ακριβώς πιστεύω ακράδαντα ότι σε μια ευρωπαϊκή χώρα, ο ελεύθερος διάλογος και η ανεμπόδιστη διακίνηση ιδεών είναι θεμέλιο δημοκρατίας, ενισχύει τη Δημοκρατία μας, είναι μια υγιής διαδικασία πολιτικής ωριμότητας και κοινωνικής προόδου.

Καθοδηγούμενοι από τον Κοινωνικό Φιλελευθερισμό – ξέρω ότι πολλοί υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχουν σήμερα ιδεολογίες, διαφωνώ απόλυτα – που αποτελεί το ιδεολογικό και πολιτικό υπόβαθρο, είμαστε θιασώτες του ελεύθερου διαλόγου και επιδιώκουμε την ανταλλαγή ιδεών γιατί θεωρούμε ότι αποτελεί την πλέον κατάλληλη διαδικασία, ίσως και τη μοναδική, για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που έχουμε ενώπιόν μας, για την επίλυση διαφορών και για την προώθηση πολιτικών, πάντα προς όφελος της κοινωνίας και των πολιτών μας. 

Πραγματικά πιστεύω ότι η  μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών, ο διάλογος και η λογοδοσία είναι η απάντηση στην αυξανόμενη, και πολλές φορές δικαιολογημένη, αίσθηση της κοινωνίας ότι η φωνή των πολιτών δεν ακούγεται και ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται πίσω από κλειστές πόρτες, μακριά από τους ίδιους. Αυτό είναι το κυρίαρχο, αν θέλετε μήνυμα που στέλνει η κοινωνία, όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και αυτό εκφράζεται από την κοινωνία μέσα από τα εργαλεία που προσφέρει η ψηφιακή εποχή.

Στη βάση αυτής της διαπίστωσης, η δική μας διακυβέρνηση έχει προχωρήσει συγκεκριμένα σε πολιτικές που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών σε δράσεις, ενθαρρύνουν στην πράξη τη συμμετοχική δημοκρατία.

Πιο συγκεκριμένα στη:

• Θεσμοθέτηση της «Νομοθετικής Πρωτοβουλίας Πολιτών», ώστε με τη συγκέντρωση 5 χιλιάδων υπογραφών, οι πολίτες να αποκτούν το δικαίωμα να διαμορφώνουν πολιτικές.
• Μείωση, μιας από τις πρώτες αποφάσεις μας, στο 21^ο έτος του ορίου ηλικίας για το δικαίωμα του εκλέγεσθαι.
• Όλοι οι πολίτες που συμπληρώνουν το 17^ο έτος της ηλικίας τους εγγράφονται αυτομάτως στους εκλογικούς καταλόγους και έχουν δικαίωμα ψήφου.

Στο ίδιο πλαίσιο, αξιοποιώντας την τεχνολογία, έχουμε δημιουργήσει αρκετά άλλα ψηφιακά εργαλεία που ενδυναμώνουν τη φωνή των πολιτών στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, με την αξιοποίηση της τεχνολογίας, όπως:

• Το e-consultation για δημόσιες διαβουλεύσεις.
• H «Φωνή του Πολίτη» για συμβουλευτικές ψηφοφορίες.
• H πλατφόρμα «Έκφραcy», που παρέχει στους νέους βήμα να καταθέτουν προτάσεις και εισηγήσεις.
• Η διαδικτυακή πλατφόρμα diakivernisi.gov.cy, μέσω της οποίας οι πολίτες μπορούν ανά πάσα στιγμή να βλέπουν την πορεία υλοποίησης των κυβερνητικών δράσεων και πολιτικών.

Επιπρόσθετα, υπήρξε και η απόφαση μας στο πρώτο έτος της διακυβέρνησης, κάθε αρχή του χρόνου να λέμε τι θα υλοποιήσουμε τη χρονιά που έρχεται έτσι ώστε ο κάθε πολίτης να γνωρίζει τι έχουμε πει και στο τέλος του χρόνου και ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια του χρόνου να μπορεί να ελέγχει αν όλα αυτά που έχουμε υποσχεθεί τα έχουμε υλοποιήσει.

Πέραν των πολλών δράσεων που έχω αναφέρει και την απευθείας επαφή των μελών του Υπουργικού Συμβουλίου με οργανωμένα σύνολα, την κοινωνία γενικότερα, τις αμέσως επόμενες μέρες θα έχουμε και μια ειδική συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου στην οποία νέοι και νέες, στην παρουσία μου, θα αναλάβουν τον ρόλο των Υπουργών και θα καταθέσουν τις εισηγήσεις και τις προτάσεις τους.

Η πρωτοβουλία αυτή, που γίνεται σε συνεργασία με την Επίτροπο του Πολίτη, θα δώσει την πραγματική ευκαιρία σε Νέους και Νέες να υποβάλουν τις εισηγήσεις τους στην εκτελεστική εξουσία, να συμβάλουν στον δημόσιο διάλογο και σίγουρα από αυτή τη μοναδική εμπειρία συμμετοχικής δημοκρατίας, ως εκτελεστική εξουσία θα αξιολογήσουμε όσα υποβληθούν και θα πράξουμε αναλόγως.

Πρόκειται για μια διαδικασία με υψηλό συμβολισμό αλλά και με ουσία, γιατί ακριβώς, προσφέρει την ευκαιρία σε εκπροσώπους της Νέας Γενιάς του τόπου μας, αυτό το δημιουργικό κομμάτι της κοινωνίας μας που νιώθει και τη μεγαλύτερη απόσταση από τα κέντρα λήψης αποφάσεων, να καταθέσουν συγκεκριμένες εισηγήσεις για θέματα του γνωσιολογικού και επαγγελματικού τους αντικειμένου.  Εισηγήσεις, οι οποίες δεν θα ακουστούν απλώς, αλλά θα μελετηθούν και θα προωθηθούν αναλόγως.

Ολοκληρώνοντας, θέλω πραγματικά να συγχαρώ τους διοργανωτές, τους έγκριτους συνέδρους και εισηγητές και όλους τους εθελοντές που εργάζονται στα προγράμματα του Oxygen for Democracy. Η παραγωγή πολιτικής και ο δημόσιος δημοκρατικός διάλογος που προωθείτε όλα αυτά τα χρόνια, συναντούν ευεργετικά και ωφέλιμα τους στόχους της Κυβέρνησής μας. Πλέον για εμάς, την παρούσα πολιτική ηγεσία της χώρας μας, είστε συνεργάτες και συνοδοιπόροι, αφού εργάζεστε συμπληρωματικά με τους θεσμούς και αποτελείτε έναν έμπιστο συνεργάτη στην προσπάθειά μας για αλλαγή και βελτίωση της λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών της χώρας μας. Γιατί σε καμιά απολύτως περίπτωση εμείς θεωρούμε ότι οι θεσμοί βρίσκονται σε επίπεδο που δεν χρήζουν συνεχούς βελτίωσης.

Εύχομαι, λοιπόν, κάθε επιτυχία στις εργασίες του 7^ου Cyprus Forum με την προσδοκία ότι ο διάλογος που θα αναπτυχθεί και φέτος θα έχει θετικό πρόσημο και ουσιαστική συμβολή στην προσπάθεια για τη διαχείριση των πολλών προκλήσεων που έχουμε ενώπιόν μας.