Η συνάντηση του πρωτεργάτη της κυπριακής τέχνης με την ιστορία, τις καλλιτεχνικές και υπαρξιακές του αναζητήσεις.
«Πώς να ξεχωρίσω τη δουλειά μου από τις πολλές καταστάσεις που δημιουργήθηκαν; Πόλεμος, πολιτική βία και εξαφάνιση;», γράφει στον Γιώργο Σεφέρη τη δεκαετία του ’60 ο Διαμαντής. Ιδιαίτερα εξομολογητικός στην αλληλογραφία του με τον ΄Ελληνα ποιητή -που θα διαρκέσει μέχρι το τέλος της ζωής του δεύτερου- ο Διαμαντής βιώνει έντονα τις αλλαγές που συμβαίνουν γύρω του, στον τόπο του και τη ζωγραφική του. Τα χρόνια αυτά, από το 1963 μέχρι το 1977, δημιουργεί παράλληλα μια σημαντική σειρά έργων με επίκεντρο τη γυναίκα. Τις «Αγωνίες»: εφτά στο σύνολο πίνακες, οι οποίοι από αυτή την εβδομάδα θα δουν το φως της δημοσιότητας για πρώτη φορά μαζί στη Λεβέντειο Πινακοθήκη. Έργα που καταπιάνονται με τις σκέψεις του για το μέλλον της πατρίδας του, για την αποκοπή του από τον κόσμο της έμπνευσής του και το μέλλον της εικαστικής του δημιουργίας, για την ύπαρξή του. Ανάμεσα σ’ αυτά, έχει προστεθεί και το μνημειακό «Γυναίκα με τα Απλωμένα Χέρια» που έκανε το 1983-84, αφού θεματολογικά και υφολογικά ανήκει στον κύκλο των Αγωνιών. Το έργο ήταν τελευταίο που ζωγράφισε κατά τη διάρκεια της πολύχρονης δημιουργικής του πορείας.
Ο Αδαμάντιος Διαμαντής (1900-1994), περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο καλλιτέχνη υπήρξε «παρών» είτε συμμετέχοντας, είτε βιώνοντας τις συνέπειες, όλων των σημαντικών γεγονότων που σημάδεψαν την Κύπρο του τον 20ό αιώνα. Αντιλαμβάνεται από τη δεκαετία του ’50, τους σοβαρούς κινδύνους που δεν θα επέτρεπαν μια διαρκή ειρήνη στο νησί. Αυτό δημιούργησε στον ζωγράφο, που είχε αμετάκλητα δέσει τη ζωή και την τέχνη με τον κόσμο και τη μοίρα της πατρίδας του, μια μεγάλη αγωνία, η οποία αυξανόταν διαρκώς και η οποία αναποφευκτα, θα αντικατοπτριζόταν- ως διέξοδος ή ως εξορκισμός- στο έργο του.
Με τη σειρά «Αγωνίες», διακρίνεται και μια σημαντική τομή στο εικαστικό του λεξιλόγιο. Αν και επί δεκαετίες προσπάθησε να παραμείνει ανεξάρτητος, αντιστεκόμενος στα νέα κινήματα, θέλησε να συμβαδίσει με το νέο πνεύμα στην τέχνη. Για να μορφοποιήσει λοιπόν το δράμα ενός λαού και την ανήσυχη ψυχή του, αναζήτησε νέους εικαστικούς τύπους, νέες μορφοπλαστικές λύσεις. Αυτό τον οδήγησε σε μια διαφορετική μορφή έκφρασης που χαρακτηρίζεται από γνωρίσματα του Εξπρεσιονισμού και του Κυβισμού και από συμβολισμούς, ιδιαίτερα χρωματικούς.
Η ιδέα για την παρουσίαση της συγκεκριμένης έκθεσης γεννήθηκε δυο χρόνια πριν, όταν οι επιμελήτριές της, η διευθύντρια της Λεβέντειου Πινακοθήκης Λουκία Λουίζου Χατζηγαβριήλ μαζί με την επιμελήτρια της κυπριακής συλλογής Ελένης Σ. Νικήτα, επισκέφτηκαν τον Αλέκο Διαμαντή στο πατρικό του ζωγράφου πατέρα του στην Οδό Ονασαγόρου της Λευκωσίας και τους πρότεινε την οργάνωση μιας αναδρομικής έκθεσης σε μνήμη του.
Μαζί με τις Αγωνίες του Διαμαντή, παρουσιάζονται έργα (φωτογραφικά αντίγραφα που παραχωρήθηκαν από συγκεκριμένα Μουσεία), τα οποία επηρέασαν και οδήγησαν τον Διαμαντή στη δημιουργία της σειράς αυτής, αφού η ανθρώπινη αγωνία, άρχισε να τον απασχολεί ως θέμα της ζωγραφικής του από τα μαθητικά του χρόνια. Ανάμεσά τους οι βυζαντινές εικονογραφήσεις της Σφαγής των Νηπίων, η γλυπτική σύνθεση του Auguste Rodin Αστοί του Καλαΐ, το έργο του El Greco Αγωνία στον Κήπο της Γεσθημανής, Τα Δεινά του Πολέμου του Francisco Goya, έργα των Emil Nolde και Wassily Kandinsky, αλλά και αυτά του φίλου και συμφοιτητή του Henry Moore και φυσικά η Guernica του Picasso.
Παράλληλα με την έκθεση «Αγωνίες-Αδαμάντιος Διαμαντής» στην αίθουσα των μικρών περιοδικών εκθέσεων Claud Monet στη Λεβέντειο Πινακοθήκη, θα λειτουργήσει η έκθεση «Ο Μικρόκοσμος του Αδαμάντιου Διαμαντή», μια εικαστική φωτογραφική προσέγγιση του Μενέλαου Πήττα προσωπικού φίλου της οικογένειας. Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν διαλέξεις, ειδικές εκδηλώσεις, θεατρικά δρώμενα και εκπαιδευτικά προγράμματα σχετικά με το θέμα.
Λεβέντειος Πινακοθήκη, εγκαίνια 28/3 (19:00), Διάρκεια έως 10/9.
* Κύρια φωτογραφία: Γυναίκα με Απλωμένα Χέρια, 1983-1984, Κρατική Συλλογή Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης.
