Έχουν τα Μέσα το μερίδιο της ευθύνης τους για να οδηγήσουν στην υιοθέτηση υγιών γλωσσικών συμπεριφορών.
Πολύς λόγος γίνεται αυτόν τον καιρό, ενόψει και των Παγκυπρίων Εξετάσεων, για την παραπαιδεία, δηλαδή τα φροντιστήρια, αλλά φαίνεται εν τέλει όλοι να συμφωνούν πως η παρεχόμενη παιδεία δεν είναι αρκετή. Στον προθάλαμο βρίσκονται, ασφαλώς, και οι ανάλογες απόψεις για τη γλωσσική φτώχεια των νέων μας, για την αδυναμία στην έκφραση κ.λπ., που είναι συνήθως ανώφελες υπερβολές ενός σύνθετου ζητήματος με πολύ πιο σημαντικές παραμέτρους.
Τι σχέση έχουν όλα αυτά με τα Μέσα (τηλεόραση, διαδίκτυο κ.λπ.); Ενώ συζητάμε πολλές φορές τη σημασία της γλωσσικής εκπαίδευσης, δηλαδή της πρόσκτησης γλωσσικών συμπεριφορών και αντιλήψεων, αλλά κυρίως γλωσσικής επάρκειας στη χρήση του λόγου, προφορικού και γραπτού, μέσα από το σχολείο, τα ακούσματα και τα διαβάσματά μας, από την επαφή με τη λογοτεχνία κ.λπ., μας διαφεύγει συνήθως η δύναμη των Μέσων Επικοινωνίας ως φορέων διαπαιδαγώγησης ή (συνηθέστερα) χειραγώγησης στον τρόπο που μιλάμε (και στη συνέχεια, γράφουμε).
Γιατί οι σημερινοί νέοι και οι μαθητές σπαταλούν αρκετές από τις ώρες του ελεύθερου χρόνου τους μπροστά από την τηλεόραση (παραδοσιακή ή καλωδιακή, δεν έχει σημασία) ή το διαδίκτυο ή παρακολουθώντας youtubers και μοιραία το γλωσσικό τους αισθητήριο καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις γλωσσικές επιλογές του κάθε σκηνοθέτη και σεναριογράφου που θυμήθηκε να γυρίσει μια άθλια σαπουνόπερα με υψηλό κέρδος ή του κάθε πικραμένου που αναζητεί τη δημοσιότητα μέσα από το διαδίκτυο, εκστομίζοντας συνήθως βλακείες σε μια γλώσσα ασυνάρτητη.
Αυτού του είδους τα Μέσα, πέραν του γεγονότος ότι περιστέλλουν την όποια γλωσσική καλλιέργεια, οδηγούν σε γλωσσική αποχαύνωση και στην πρόσκτηση κάθε άλλο παρά υγιών γλωσσικών συμπεριφορών. Φυσικά, υγιείς γλωσσικές συμπεριφορές δεν σημαίνουν ότι οι νέοι θα πρέπει να μιλάνε με λόγο αποστεωμένο ή με τη γλώσσα της «καθεστηκυίας» τάξης ή την «επίσημη» του σχολείου κ.ο.κ. Ούτε θα πρέπει να γίνει αντιληπτή η ανάγκη για γλωσσική καλλιέργεια ως πνευματική μονομέρεια. Το αντίθετο μάλιστα. Οι γλωσσικές ποικιλίες (γεωγραφικές, κοινωνικές, υφολογικές διαφορές κ.λπ.) πρέπει να προβάλλονται και να αναδεικνύονται. Αυτές αποτελούν τον γλωσσικό μας πλούτο. Άλλο αυτό και άλλο η έλλειψη γλωσσικής καλλιέργειας.
Γι’ αυτό πολλές φορές μιλάμε για την ευθύνη της κρατικής τουλάχιστον τηλεόρασης. Όμως κι αυτό δεν είναι καθόλου αρκετό. Με το να υπάρχουν (και καλώς υπάρχουν) μερικές καλές εκπομπές ή με το να ασκούμαστε στα βασικά της ορθοφωνίας δεν λύνεται το πρόβλημα, που καταντά εν τέλει πρόβλημα επικοινωνίας, φτώχειας πνευματικής, παρά γλωσσικής. Γιατί αν δεν έχουμε τίποτε να μεταδώσουμε και τίποτε να πούμε, η γνώση της γλώσσας σε τι θα μας βοηθήσει; Αντίθετα, θα μπορούσε να βοηθήσει μερικούς από τους επαγγελματίες της επικοινωνίας να χρησιμοποιούν λεκτικούς ακροβατισμούς για να μη λένε απολύτως τίποτα. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.
Έχουν, λοιπόν, και τα Μέσα το μερίδιο της ευθύνης τους για να οδηγήσουν στην υιοθέτηση υγιών γλωσσικών συμπεριφορών, αλλά και προβάλλοντας μοντέλα ζωής που οδηγούν σε ανάπτυξη ελεύθερων ανθρώπων, όχι άβουλων καταναλωτών.
