Η Ειρήνη Ανδρονίκου μιλά για τη νέα της δουλειά και τη διαδρομή της στο θέατρο, σε μια συζήτηση που κινείται γύρω από τη σχέση της τέχνης με τον σύγχρονο κόσμο και τις διαρκείς αλλαγές του.
Λίγο πριν τις παραστάσεις «Vigil For Pentheus: Σκέψεις Πάνω στο Τέλος του Πολιτισμού» στην Κύπρο, η Ειρήνη Ανδρονίκου, μιλάει για τον Πενθέα ως σύμβολο των ρηγμάτων που διαπερνούν κάθε κοινωνία, για τη θέση του θεάτρου σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς, αλλά και για την ανάγκη η τέχνη να παραμένει ανοιχτή στον διάλογο της εποχής. Αναφέρεται ακόμη, στην υποδοχή της παράστασης στην Αθήνα, όπου, το κοινό αντέδρασε με ενδιαφέρον και διάθεση για διάλογο, καθώς και τις καλλιτεχνικές της αναζητήσεις γύρω από τον τρόπο που το θέατρο συνομιλεί με την εποχή του.
–Ο τίτλος «Vigil For Pentheus: Σκέψεις πάνω στο τέλος του πολιτισμού» είναι ιδιαίτερα φορτισμένος. Τι σημαίνει για σένα το «τέλος του πολιτισμού» σήμερα; Συχνά σκέφτομαι την εικόνα του «Αγγέλου της Ιστορίας» όπως τον περιγράφει ο Βάλτερ Μπένγιαμιν. Ενός αγγέλου που κοιτάζει προς τα πίσω και, εκεί όπου εμείς βλέπουμε μια αλληλουχία γεγονότων, εκείνος βλέπει μόνο ερείπια που συσσωρεύονται αδιάκοπα. Θα ήθελε να σταματήσει, να ξυπνήσει τους νεκρούς και να ενώσει τα θραύσματα, όμως μια θύελλα τον παρασύρει ασταμάτητα προς το μέλλον. Αυτή τη θύελλα οι άνθρωποι την ονομάζουν πρόοδο. Ίσως το τέλος του πολιτισμού να μην είναι ένα μελλοντικό γεγονός, αλλά μια σκιά που συνοδεύει την ιστορία από την αρχή της.
–Με ποιον τρόπο συνομιλεί η παράσταση με τις σύγχρονες κοινωνικές και πολιτικές πραγματικότητες; Πρόσφατα, στην πρεμιέρα της παράστασης στην Αθήνα, μια αγαπητή φίλη φιλόλογος διατύπωσε μια σκέψη που με ακολουθεί έκτοτε: ότι ο μύθος είναι πάντα σκοτεινός, γιατί ο μύθος είναι η ψυχή του ανθρώπου. Νομίζω ότι εκεί βρίσκεται και ο τρόπος με τον οποίο η παράσταση συνομιλεί με τις σύγχρονες κοινωνικές και πολιτικές πραγματικότητες. Οι εποχές αλλάζουν, η ανθρώπινη ψυχή πολύ λιγότερο.
-Γιατί επέλεξες τον Πενθέα ως κεντρική αναφορά; Τι αντιπροσωπεύει για τον σημερινό θεατή; Το μοτίβο του διαμελισμένου σώματος διατρέχει την αρχαία ελληνική μυθολογική και τραγική παράδοση. Το συναντάμε στον Διόνυσο Ζαγρέα, στον Ορφέα και σε άλλες αφηγήσεις, όπου ο διαμελισμός συνιστά μια πράξη ακραίας βίας και ταυτόχρονα μια εικόνα διάρρηξης της τάξης του κόσμου. Ο Πενθέας κατέχει μια ιδιαίτερη θέση μέσα σε αυτή την παράδοση, καθώς διαμελίζεται από την ίδια του την κοινότητα, τη μητέρα του, τον κόσμο του. Δεν πρόκειται απλώς για την καταστροφή ενός ανθρώπου, αλλά για τη διάρρηξη του ίδιου του συλλογικού σώματος, θέτοντας ερωτήματα για τη βία, τη συλλογική ευθύνη και τα ρήγματα που εμφανίζονται στον πυρήνα κάθε κοινωνίας.
-Υπάρχει κάποιο ερώτημα που θα ήθελες να πάρει μαζί του το κοινό φεύγοντας από την παράσταση; Περισσότερο από ένα συγκεκριμένο ερώτημα, θα ήθελα το κοινό να μοιραστεί μια εμπειρία. Η παράσταση είναι ένα κάλεσμα, μια σύγχρονη τελετουργία και μια εμπειρία που προσκαλεί θεατές και συντελεστές να βρεθούν μαζί μέσα σε έναν κοινό χώρο συλλογικής μνήμης. Πιστεύω στη δύναμη του καλού και την ικανότητα του ανθρώπου να ανασυνθέτει ό,τι έχει διαρραγεί. Ίσως γι’ αυτό η παράσταση καταλήγει να είναι, πάνω απ’ όλα, μια κοινή προσδοκία για ανάσταση.
–Πώς ανταποκρίθηκε το κοινό στην Αθήνα; Υπήρξαν αντιδράσεις που σε εξέπληξαν; Το κοινό της Αθήνας κάθε βράδυ γεμίζει τα θέατρα και βρίσκεται σε έναν διαρκή διάλογο με την τέχνη. Νομίζω ότι αυτή η παράσταση συνάντησε εκεί ένα κοινό πρόθυμο να συνομιλήσει μαζί της. Ήταν ιδιαίτερα συγκινητικό το γεγονός ότι άνθρωποι που δεν μας γνώριζαν περίμεναν μετά το τέλος της παράστασης για να μοιραστούν μαζί μας τις σκέψεις και τις αναγνώσεις τους. Ομολογώ πως κάποια από τα σχόλια που ακούστηκαν ήταν τόσο εύστοχα και γενναιόδωρα, ώστε η πρώτη μου αντίδραση ήταν να τα σημειώσω πρόχειρα σ’ ένα χαρτί για να μην τα ξεχάσω.
-Τι σήμαινε για εσάς η επιλογή της παράστασης στο Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών «Άδειος Χώρος»; Ειλικρινά, ήταν κάτι που δεν περίμενα. Παρότι βρισκόμουν στην Αθήνα και εργαζόμουν στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, δεν είχα κάποια προσωπική σχέση ή διασύνδεση που να προϊδεάζει για κάτι τέτοιο. Κάπως βρέθηκαν στον δρόμο μου το φεστιβάλ και ο Στάθης Λιβαθινός. Για μένα, η επιλογή της παράστασης στον Άδειο Χώρο ήταν ένα μεγάλο δώρο και μια πράξη εμπιστοσύνης που εκτίμησα βαθιά.
–Πιστεύεις ότι τέτοιες διοργανώσεις ανοίγουν ουσιαστικούς δρόμους για νέους δημιουργούς και ομάδες; Ασφαλώς. Νομίζω ότι τέτοιες διοργανώσεις μπορούν να ανοίξουν ουσιαστικούς δρόμους για τους δημιουργούς. Η στήριξη της τέχνης δεν αφορά μόνο τις επιχορηγήσεις, όσο σημαντικές κι αν είναι. Αφορά επίσης τη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών εκπαίδευσης, έρευνας και καλλιτεχνικής εξέλιξης, μέσα από θεσμούς, φεστιβάλ και προγράμματα που επενδύουν ουσιαστικά στη γνώση, στον πειραματισμό και στη μακροχρόνια καλλιέργεια των καλλιτεχνών. Κι αυτό δεν αφορά μόνο τους νέους καλλιτέχνες, αλλά όλους μας.
-Τι αναζητάς σήμερα ως καλλιτέχνης; Με απασχολεί το τι θα είναι θέατρο στο μέλλον. Προσπαθώ να παραμένω ανοιχτή στις αλλαγές και να ακολουθώ τις μεταμορφώσεις της τέχνης, ιδιαίτερα σε μια εποχή που μοιάζει να βρίσκεται σε μετάβαση.
-Υπάρχει κάποιο έργο ή θέμα που θα ήθελες να εξερευνήσεις στο μέλλον; Τα πάντα. Όσα προλάβω, όσα αντέξω κι όσα με καλέσουν.
–Πώς βλέπεις το μέλλον του σύγχρονου θεάτρου στην Κύπρο; Με αισιοδοξία.
- INFO: Vigil For Pentheus, Σκέψεις Πάνω στο Τέλος του Πολιτισμού, 2 & 9 Ιουλίου, στο Θέατρο Αιγαία. Eισιτήρια διατίθενται μέσω της ηλεκτρονικής φόρμας κράτησης: 99836587.
