Νίκος Κουρούσιης: Τα έργα τέχνης συνεχίζουν να μεταμορφώνονται μέσα στο χρόνο

Ο Νίκος Κουρούσιης και οι επιμελήτριες Μαρίνα Χριστοδουλίδου και Χριστίνα Λάμπρου μιλούν για την έκθεση «Νίκος Κουρούσιης: λαβύρινθοι», που εγκαινιάστηκε στο Δημοτικό Κέντρο Τεχνών Λεμεσού – Αποθήκες Παπαδάκη. Μια αναδρομή που κινείται ανάμεσα σε έργα, ιδέες, σύμβολα, υλικά και διαφορετικές χρονικότητες.

Η έκθεση συγκεντρώνει ζωγραφικά έργα, βίντεο, λειτουργική γλυπτική, εγκαταστάσεις, αρχειακό και κινηματογραφικό υλικό, ανιχνεύοντας εικόνες, ιδέες και διαδικασίες που έχουν διαμορφώσει το έργο του Κουρούσιη σε διαφορετικές περιόδους και μορφές.

Όπως αναφέρουν οι επιμελήτριες της έκθεσης, Μαρίνα Χριστοδουλίδου και Χριστίνα Λάμπρου, ο τίτλος«λαβύρινθοι» λειτουργεί και ως μεταφορά για τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η έκθεση. «Αντί για μια γραμμική και αυστηρά χρονολογική αφήγηση, επιλέξαμε να δημιουργήσουμε μια αφήγηση διαδρομών μέσα από χρονικότητες, μορφές και θεματικούς κύκλους στο έργο του Νίκου Κουρούσιη.

Θέλαμε η έκθεση να λειτουργήσει ως ένας χώρος όπου διαφορετικές περίοδοι, έργα, ιδέες και μορφές μπορούν να συναντηθούν και να συνομιλήσουν μεταξύ τους, αλλά και με το παρόν τους. Επιδιώξαμε την αποφυγή των εκθεσιακών αφηγήσεων οι οποίες προέρχονται από μια γραμμική χωροθέτηση που να συνδέεται με αυστηρές, παραδοσιακές ιστορικές προσεγγίσεις. Έτσι, η έκθεση δεν λειτουργεί ως μια γραμμική καταγραφή της καλλιτεχνικής πορείας του Κουρούσιη, αλλά ως μια εισδοχή στις αντιλήψεις και στις θεματικές που τον απασχόλησαν μέσα στα χρόνια.

Οι λαβύρινθοι, στην πολλαπλότητά τους, αποτελούν μια ιδέα που απασχολεί τον Κουρούσιη ήδη από τη δεκαετία του ’70 και παίρνουν διαφορετικές μορφές σε σχέση με τις υλικότητες και τα μέσα του έργου του. Μια από τις πρώτες μας σκέψεις, όταν αρχίσαμε να εργαζόμαστε για την έκθεση, ήταν η ανακατασκευή ενός επιδαπέδιου έργου με τον τίτλο Λαβύρινθος της δεκαετίας του ’70. Το έργο αυτό, το οποίο παρουσιάστηκε σε διαφορετικά πλαίσια, αποτέλεσε και μια σημαντική αφετηρία για τον τρόπο με τον οποίο σκεφτήκαμε τη σύνθεση των ενοτήτων: μέσα από συσχετισμούς, επαναφορές, και ανασυνθέσεις.

Ο λαβύρινθος γίνεται έτσι ένας τρόπος να σκεφτούμε την καλλιτεχνική πρακτική του Κουρούσιη από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 έως σήμερα, διατρέχοντας τη ζωγραφική, την εγκατάσταση, την περφόρμανς, το βίντεο, την ψηφιακή εικόνα και τη γλυπτική. Διαφορετικές ομάδες έργων μετατρέπονται σε αλληλένδετα περάσματα, όπου οι επιστροφές σε θεματικούς κύκλους και μέσα μεταφέρουν προσωπικές συνθήκες και επείγουσες αναζητήσεις σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.

Θέλουμε η εμπειρία της έκθεσης να απομακρύνεται από την αναζήτηση ενός “κέντρου”, αλλά να ενθαρρύνει τη κίνηση μέσα στον λαβύρινθο ανάμεσα στις απρόβλεπτες σχέσεις, συναντήσεις και πολλαπλές διαδρομές που διαμορφώνουν το έργο του Κουρούσιη».

Ρωτώντας τον κ. Κουρούσιη τι είναι αυτό που τον οδηγεί να μετακινείται από τη ζωγραφική και τη γλυπτική στις εγκαταστάσεις, το βίντεο και τις νέες τεχνολογίες, από ένα μέσο δηλαδή στο άλλο, απαντά: «Δεν ξεκινώ ποτέ από το μέσο – ξεκινώ από την ιδέα. Κάθε έργο ζητά τη δική του μορφή και το δικό του υλικό. Οι ψηφιακές τεχνολογίες παρέχουν νέες εκφραστικές δυνατότητες και διευρύνουν το πεδίο της καλλιτεχνικής αναζήτησης. Για μένα, το μέσο εξυπηρετεί την ιδέα και, κατ’ επέκταση, συνδέει εικαστικά την ύλη με τον χώρο και τον χρόνο. Δεν βλέπω τα διαφορετικά μέσα ως ξεχωριστές κατευθύνσεις, αλλά ως διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης μιας ενιαίας εικαστικής σκέψης. Η μετάβαση από το ένα μέσο στο άλλο προκύπτει φυσικά, όταν η ίδια η ιδέα απαιτεί μια διαφορετική υλικότητα, μια διαφορετική σχέση με τον χώρο ή μια διαφορετική αντίληψη του χρόνου. Αυτό που με ενδιαφέρει τελικά δεν είναι το μέσο καθαυτό, αλλά οι δυνατότητες που μου προσφέρει για τη δημιουργία των έργων μου.

–Τι σημαίνουν σήμερα για εσάς τα επαναλαμβανόμενα σύμβολα με τα οποία έχετε εργαστεί; Έχουν αλλάξει οι ερμηνείες τους μέσα στον χρόνο; Οι ερμηνείες μου για τα σύμβολα δεν έχουν αλλάξει μέσα στον χρόνο και γι’ αυτόν τον λόγο επανέρχονται εξελικτικά, μέσα από τη δημιουργία νέων έργων. Εξακολουθούν όμως να αποτελούν σταθερά σημεία αναφοράς και να συνδέονται με τις αναζητήσεις που διατρέχουν το έργο μου. Όμως, για τον θεατή, κάθε σύμβολο μπορεί να αποκτήσει πολλαπλές αναγνώσεις και διαφορετικές ερμηνείες. Ακόμη και η χρονική περίοδος κατά την οποία ένα έργο παρουσιάζεται και γίνεται αντικείμενο θέασης από το κοινό μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αυτό διαβάζεται και νοηματοδοτείται. Το έργο παραμένει το ίδιο, αλλά η σχέση του με τον θεατή και την εποχή δημιουργεί νέες αναγνώσεις.

–Η έκθεση φέρνει το παρελθόν σε διάλογο με το παρόν, ακόμη και μέσα από την ανακατασκευή έργου του 1970. Όταν ξανασυναντάτε ένα έργο σας ύστερα από τόσες δεκαετίες, το βλέπετε ως κάτι που ανήκει στο παρελθόν ή ως ένα έργο που συνεχίζει να εξελίσσεται μαζί σας; Δεν αισθάνομαι ότι επιστρέφω στο παρελθόν, αισθάνομαι ότι συνεχίζω μια συνομιλία που δεν διακόπηκε ποτέ. Ο Λαβύρινθος, που δημιουργήθηκε το 1970 και τώρα ανακατασκευάστηκε, εξακολουθεί να με αφορά, γιατί η ιδέα που βρίσκεται πίσω από το έργο παραμένει ζωντανή. Όπως έχω πει και παλαιότερα, «ο Λαβύρινθος είναι εσωτερικός και τρέφεται από τις σκέψεις μας. Η συνειδητοποίησή του είναιη αρχήτουαγώνα για τη λύτρωση». Γι’ αυτό η ανακατασκευή του δεν αποτελεί για μένα μια νοσταλγική αναπαραγωγή ενός έργου του παρελθόντος, αλλά μια νέα παρουσία του στο σήμερα. Το έργο επανέρχεται σε έναν διαφορετικό χώρο και σε μια διαφορετική εποχή και συναντά ένα νέο βλέμμα. Έτσι, με έναν τρόπο, συνεχίζει να εξελίσσεται. Πιστεύω ότι ένα έργο τέχνης δεν ολοκληρώνεται τη στιγμή που δημιουργείται· συνεχίζει να μεταμορφώνεται μέσα στον χρόνο, όπως μεταμορφωνόμαστε κι εμείς.

ΙNFO: Λεμεσός, Δημοτικό Κέντρο Τεχνών-Αποθήκες Παπαδάκη. Διάρκεια έως 4 Οκτωβρίου. Ώρες: Τετάρτη–Σάββατο: 10πμ-8μ.μ. Κυριακή: 10πμ-86μ.μ. Ελεύθερη είσοδος

Ελεύθερα, 06.09.2026