Συγκεκριμένη χρήση της γλώσσας σε επίσημα ανακοινωθέντα μπορεί να βελτιώσει ή να καταστρέψει το πολιτικό “κλίμα”.
Συχνά γινόμαστε μάρτυρες αυτού που ονομάζεται συλλήβδην “διπλωματική γλώσσα”. Αναλύσεις επί αναλύσεων ασχολούνται με μια και μόνο λέξη ή φράση, που συχνά γίνεται αντικείμενο αμφισβήτησης από αυτούς που την ερμηνεύουν, αλλά ακόμα και από αυτούς που τη συνέγραψαν. Στα πλαίσια αυτά γίνεται λόγος για “εποικοδομητικές ασάφειες”, δηλαδή για διατυπώσεις που επιτρέπουν ευελιξία, ώστε να υπάρξουν οι προϋποθέσεις για να επαναρχίσει ένας διάλογος, που δεν θα σκαλώνει σε “τεχνικές” λεπτομέρειες.
Η ίδια η διπλωματική γλώσσα δεν είναι μια αφηρημένη σύλληψη. Αντίθετα, διδάσκεται στους νεοεισερχόμενους στην υπηρεσία διπλωμάτες στα πλαίσια της “πρακτικής της διπλωματίας”, πλάι σε θέματα όπως “διπλωματική Αλληλογραφία, δημόσια διπλωματία: ομιλίες, συνεντεύξεις, επικοινωνία, εκδηλώσεις, τεχνικές διαπραγματεύσεων, τεχνικές διαχείρισης κρίσεων, θέματα εθιμοτυπίας, διαχείριση πληροφοριών κ.λπ.
Η εξειδικευμένη αυτή χρήση της γλώσσας, που συνδέεται άμεσα με τη γλώσσα της πολιτικής, αλλά και της νομικής επιστήμης, όμως δεν ταυτίζεται μαζί τους, αφού αφορά κυρίως τη γλώσσα των διαπραγματεύσεων μέσα σε ένα πολιτικό περιβάλλον, καλλιεργήθηκε από την Αρχαιότητα και είναι μια ακόμα έκφανση της γλώσσας όπως λειτουργεί στην κοινωνία.
Αν και μπορεί να λειτουργήσει και στον προφορικό λόγο, συνήθως είναι γραπτή και αφορά ανακοινωθέντα, δηλώσεις, προειδοποιήσεις, ακόμα και καμουφλαρισμένες απειλές. Σχεδόν ποτέ δεν θυμίζει τη ζωντανή γλώσσα, δεν περιέχει συναισθηματικό λόγο, γιατί ακριβώς η ερμηνεία της έχει νομικές και πολιτικές συνέπειες. Κι όταν περιέχονται εκφράσεις που να θυμίζουν αληθινή, ανθρώπινη επικοινωνία, αυτό γίνεται υπολογισμένα και ζυγισμένα.
Όσοι υπήρξαν συντάκτες τέτοιων κειμένων μπορούν να δηλώσουν πόσο ταλαιπωρήθηκαν για να επιλέξουν μια λέξη έναντι μιας άλλης, όχι μόνο σε σχέση με το πιθανό νομικό και πολιτικό περιεχόμενο, αλλά και για τις συνυποδηλώσεις που μπορεί να περιέχει μια λέξη και το βιωματικό φορτίο που φέρει.
Για παράδειγμα, σε παλιότερο πολιτικό ανακοινωθέν συνάντησης των ηγετών στα πλαίσια της προσπάθειας για λύση του Κυπριακού αναφερόταν πως “η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε φιλικό και εγκάρδιο κλίμα”. Η επιλογή της λέξης “εγκάρδιο” που ενισχύει το “φιλικό” κλίμα, θέλει να υπογραμμίσει την έννοια της καλής θέλησης, των καλών προσωπικών σχέσεων και γενικά του ανθρώπινου παράγοντα στη διαδικασία. Για τη διπλωματική γλώσσα δεν έχει πολλή σημασία αν όλα αυτά αληθεύουν. Το “κλίμα” δημιουργείται από την ίδια τη διατύπωση.
Η διπλωματική γλώσσα έχει άμεσες συνέπειες στον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις που επηρεάζουν τις ζωές των ανθρώπων.
