Τι παλιό, τι νέο;

Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΑΝΟΙΓΕΙ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΜΕ ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ. ΓΙΑ ΕΙΚΟΣΙ ΜΕΡΕΣ ΘΑ ΕΚΤΙΘΕΝΤΑΙ ΤΑ ΕΡΓΑ ΠΟΥ ΠΡΟΤΑΘΗΚΑΝ ΦΕΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΡΑΒΕΙΟ MIES VAN DER ROHE. ΣΤΗΝ ΟΥΣΙΑ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΜΕ 383 ΕΡΓΑ ΑΠΟ 38 ΧΩΡΕΣ. ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ «WHATS OLD, WHATS NEW».

Ο τίτλος της έκθεσης «What’s Old, What’s New» δεν είναι τυχαίος. Τα έργα που ξεχώρισαν οι κριτές φέτος, όπως και τα προηγούμενα τελευταία χρόνια, αφορούν αναπαλαιώσεις. Αυτό, μπορεί να πει κάποιος πως εν πολλοίς συνάδει και με το πνεύμα του θεσμού των βραβείων Mies Van der Rohe, αφού όταν άρχισαν, το 1988, αφορούσαν την αναδόμηση του γερμανικού περιπτέρου που ο Γερμανός αρχιτέκτονας Mies Van der Rohe είχε σχεδιάσει το 1929 για τη διεθνή έκθεση της Βαρκελώνης. Και σήμερα, αφού στην πορεία έχουν βραβευτεί πολλά καινούργια, εντυπωσιακά κτήρια, το βραβείο μοιάζει να επιστρέφει στην αναδόμηση και επαναχρησιμοποίηση, όπως επιβάλλει και το πνεύμα της εποχής. Εξάλλου, όπως μας δίδαξε ο ίδιος και μας άφησε ως παρακαταθήκη, «το λιγότερο είναι περισσότερο» και «ο Θεός βρίσκεται στις λεπτομέρειες». Μια σημαντική λεπτομέρεια είναι και το γεγονός πως η έκθεση φιλοξενείται σε ένα κτήριο που είχε κτιστεί πριν δεκαετίες ως σιλό και σήμερα έχει μετατραπεί σε Πινακοθήκη. 

 

 

Αν και το βραβείο Mies van der Rohe, απονέμεται -από το 1988- κάθε δύο χρόνια (για έργα που ολοκληρώθηκαν τα προηγούμενα δύο), η έκθεση εκτός Βαρκελώνης, όπου είναι η έδρα του ομώνυμου Ιδρύματος, πρώτη φορά γίνεται και σε περιορισμένο μάλιστα αριθμό χωρών. Για αυτό και η επιλογή της Κύπρου ως μία από τις χώρες που θα την φιλοξενήσει θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός. Γίνεται με πρωτοβουλία του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Κύπρου στα πλαίσια δραστηριοτήτων του για ανάδειξη, προβολή και διακίνηση ιδεών της σύγχρονης αρχιτεκτονικής σκέψης. Εκτός από φωτογραφίες και σχέδια η έκθεση διανθίζεται με μακέτες και άλλο οπτικοακουστικό υλικό. Ενδεικτικό της σημαντικότητας του γεγονότος είναι και η παρουσία στα εγκαίνια της διευθύντριας του Ιδρύματος, Anna Ramos.

 

Σημειώνουμε πως η αναπαλαίωση αφορούσε και το έργο που κατάφερε να διακριθεί με το πρώτο βραβείο και το οποίο φυσικά θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε. Πρόκειται για συγκρότημα κοινωνικών κατοικιών στην πόλη Bordeaux της Γαλλίας, που μετατράπηκαν σε 530 σύγχρονα διαμερίσματα. Χτισμένα στις αρχές της δεκαετίας του ’60, έτυχαν εσωτερικών κυρίως αλλαγών ώστε να αναβαθμιστεί η ποιότητα ζωής των κατοίκων καλύπτοντας σημερινές ανάγκες, με σύγχρονα δεδομένα. Ο νέος σχεδιασμός έγινε από τους αρχιτέκτονες Lacaton & Vassal, Frédéric Druot και Christophe Hutin. Ο λόγος, που η επιτροπή τους έδωσε το πρώτο βραβείο είναι το ότι έθεσαν ως πρώτο στόχο να προσφέρουν βελτιωμένες συνθήκες στους κατοίκους των διαμερισμάτων, εκμεταλλευόμενοι πλήρως τον χώρο και τα υλικά που είχαν στη διάθεσή τους χωρίς ο προϋπολογισμός να υπερβαίνει τα €50.000 για κάθε διαμέρισμα. Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο επίσης είναι το ότι οι κάτοικοι δεν χρειάστηκε να φύγουν από τα σπίτια τους κατά την ανακαίνιση. 
Το μήνυμα της κριτικής επιτροπής ήταν σαφές και συμβαδίζει με τις ανησυχίες για το περιβάλλον και τις νέες αντιλήψεις όσον αφορά την επαναχρησιμοποίηση της ύλης. Στην τελική πεντάδα των έργων που διεκδίκησαν το πρώτο βραβείο συμπεριλαμβάνονται άλλα δύο που επίσης αφορούν συντήρηση. Το ένα είναι η Ψυχιατρική κλινική Pc Caritas στο Βέλγιο. Κτισμένη στις αρχές του προηγούμενου αιώνα στην επαρχία Melle, σε ένα καταπράσινο φυσικό τοπίο, η κλινική αποτέλεσε πρότυπο. Αρκετά προηγμένη για την εποχή της σχεδιάστηκε ως μια ομάδα χωριστών μονάδων, σε ανθρώπινη κλίμακα και φιλόξενη εμφάνιση. Ωστόσο, όταν μετά το 1950, οι μονάδες θεωρήθηκαν ξεπερασμένες, άρχισαν να αντικαθίστανται από νέα κτήρια. Το 2014, οι δύο μονάδες που είχαν απομείνει απειλήθηκαν με κατεδάφιση. Με την αλλαγή της διεύθυνσης όμως, αποφασίστηκε όπως αυτές διατηρηθούν και ανακαινιστούν. Τις εργασίες ανέλαβε, κατόπιν διαγωνισμού, ο αρχιτέκτονας de Vylder Vinck Taillieu, με προϋπολογισμό μισό εκατομμύριο ευρώ. Αντικαταστάθηκαν υλικά, κινητή επίπλωση, φωτισμός και κιγκλιδώματα, δημιουργήθηκαν ανοίγματα, προστέθηκε ένα μικρό αμφιθέατρο στο υπόγειο, ενώ οι πληγές που είχαν προκληθεί από την προσπάθεια κατεδάφισης και οι φθορές του χρόνου αναδείχτηκαν ως εμφανή στοιχεία. 

Ανακατασκευή αφορά και η πλατεία Skanderbeg στην Αλβανία, ένα ακόμα έργο που έφθασε την τελική πεντάδα των διακριθέντων. Πρόκειται για την κεντρική πλατεία των Τιράνων. Κατασκευασμένη σε άλλες εποχές, γεμάτη με σύμβολα του κομμουνιστικού καθεστώτος, αποτελούσε πλέον έναν παρωχημένο δημόσιο χώρο. Το στούντιο αρχιτεκτονικής P51N4E κατάφερε να τη μετατρέψει σε μια φιλική, σύγχρονη πλατεία, επενδύοντάς την με πέτρινες πλάκες, δημιουργώντας νησίδες πρασίνου με σιντριβάνια και προσθέτοντας χώρους χαλάρωσης εν μέσω ενός πυκνού αστικού περιβάλλοντος. Σημαντικό στοιχείο είναι η χρησιμοποίηση πετρωμάτων από όλη τη χώρα, τα οποία επενδύουν την επιφάνεια ως ένα γεωλογικό μωσαϊκό.

 

Εκτός από αυτά θα εκτεθούν άλλα 380 έργα. Ανάμεσά τους και οι προτάσεις που στάληκαν από την Κύπρο. Πρόκειται για τα νέα κτήρια του Λανιτείου Γυμνασίου σχεδιασμένα από το γραφείο Armeftis & Associates, το Μαρκίδειο Θέατρο στην Πάφο από τους Simpraxis (Μάριος Χριστοδουλίδη και Χρίστος Χριστοδούλου), την Οδοντιατρική Κλινική Smalto στον Στρόβολο από τον Γιώργο Χατζηχρίστου, τα γραφεία 3CX στην Έγκωμη από τους Σέροφ & Παπαδόπουλος και την ανάπλαση στον Μούτταλο από τις Χρύσω Ονησιφόρου και Ηλιάνα Σωκράτους.

*Τα εγκαίνια θα γίνουν τη Δευτέρα, 7 Οκτωβρίου στις 19:00. Για το κοινό θα ανοίξει δύο μέρες προηγουμένως, στις 5 Οκτωβρίου και θα παραμείνει ανοικτή μέχρι τις 25. Κατά τη διάρκεια λειτουργίας της, ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου προγραμματίζει σειρά διαλέξεων, οι οποίες θα ανακοινωθούν σύντομα. Σε περίπτωση ενδιαφέροντος για οργανωμένες ομαδικές επισκέψεις από φοιτητές ή/και μαθητές θα πρέπει προηγουμένως να γίνει επικοινωνία στο τηλ. 22672887 για συντονισμό.