Ένα ακόμα παλιό αρχοντικό, στην Πάφο, κερδίζει τη δεύτερη ευκαιρία ζωής που του αξίζει και ετοιμάζεται να αποκατασταθεί και να αλλάξει χρήση σε ένα ενδιαφέρον συναπάντημα με ένα σύγχρονο έτερον ήμισυ. Πρόκειται για το διατηρητέο στην οδό Αθηνάς που θα φιλοξενήσει τα γραφεία των Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Το εγκαταλελειμμένο από χρόνια αρχοντικό στην οδό Αθηνάς στην ενορία Αγίου Θεοδώρου στην Πάφο, κτίστηκε μεταξύ 1915-1924. Πρώτα το ισόγειο που φιλοξενούσε κυρίως εμπορικές χρήσεις και έπειτα ο όροφος όπου ήταν οι οικιστικοί χώροι συνολικού εμβαδού 1140τ.μ. Στην ουσία πρόκειται για δύο σπίτια που ανήκαν στις αδελφές Ελισάβετ Κουπάτου και Κατερίνα Παπαδοπούλου από την Τσάδα. Η Ελισάβετ παντρεύτηκε τον Σάββα Κουπάτο, ο οποίος διετέλεσε γυμνασιάρχης. Το ζευγάρι δεν είχε αποκτήσει παιδιά και οι κληρονόμοι αποφάσισαν να το πουλήσουν. Ακολούθησαν και οι κληρονόμοι της Κατερίνας, που ήταν η κόρη της Μαρούλα, εκπαιδευτικός, παντρεμένη με τον Κοκή Ιωαννίδη ο οποίος είχε διετελέσει για πολλά χρόνια υπουργός και συνομιλητής για το κυπριακό. Η οικοδομή πουλήθηκε το 1990 στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων αλλά δεν αξιοποιήθηκε ποτέ. Μετά από τρεις δεκαετίας πλήρους εγκατάλειψης, αποφασίστηκε να αποκατασταθεί και να χρησιμοποιηθεί ως μέρος των γραφείων του Τμήματος. Για το εν λόγω έργο θα χρησιμοποιηθούν και διπλανά τεμάχια στα οποία θα ανεγερθούν καινούρια κτίρια. Αυτά περιλαμβάνουν υπόγειο χώρο με βοηθητικές χρήσεις και χώρους στάθμευσης σε δύο επίπεδα συνολικού εμβαδού 2435τ.μ., ισόγειο χώρο με κύριες χρήσεις και τρείς ορόφους συνολικού εμβαδού 2525τ.μ.
Την πρωτοβουλία για το έργο ανέλαβε ο Δήμος Πάφου, προκηρύσσοντας αρχιτεκτονικό διαγωνισμό στον οποίο επικράτησε η λύση που πρότειναν οι Στέλλα Χατζηλαμπρή και Αγγέλα Χαραλάμπους σε συνεργασία με το νορβηγικό γραφείο SPACEGROUP AS.
Στην επικρατούσα λύση η διατηρητέα οικοδομή, παραμένει ως έχει όπως προνοούν οι κανονισμοί για τα διατηρητέα και αποκαθίσταται πλήρως, με ενεργειακή και αντισεισμική αναβάθμιση. Η ενιαία όψη επί της οδού Αθηνάς, διατηρείται και ελαφραίνει με τη δημιουργία εσωτερικού κήπου εντός του τμήματος της υφιστάμενης ανατολικής προσθήκης. Στο συγκεκριμένο σημείο, οι τοιχοποιίες παραμένουν ως αποτύπωμα της παλιάς οικοδομής και με τη βοήθεια ενός δεύτερου διαφανούς εσωτερικού κελύφους, φιλοξενούν τους χώρους εξυπηρέτησης του κοινού.
Ο εσωτερικός κήπος, μέσω μεγάλων ανοιγμάτων, εισάγει το φυσικό φως και βοηθά στον εξαερισμό του ισογείου, δημιουργώντας ευχάριστη ατμόσφαιρα για τους επισκέπτες. Στο ανατολικό τεμάχιο, διαμορφώνεται η ισόγεια επέκταση της διατηρητέας οικοδομής κατά μήκος του τυφλού συνόρου.
Η σύγχρονη επέκταση στεγάζει λειτουργικούς χώρους, σε σημείο όπου μπορεί να εξυπηρετήσει ταυτόχρονα και την εσωτερική αυλή. Το ύφος αυτού του νέου τμήματος διαφοροποιείται από την υφιστάμενη οικοδομή, με την χρήση απλών σχεδιαστικών γραμμών, δομικού σκελετού από οπλισμένο σκυρόδεμα και επένδυση από πλάκες τοπικού ασβεστόλιθου.
Η εσωτερική αυλή αποτελεί την καρδιά του συμπλέγματος, μέσα από την οποία διακλαδώνονται όλες οι κύριες κινήσεις, τόσο ανάμεσα στα δύο κτήρια, όσο και μεταξύ των παρακείμενων οδών. Ο γνωστός κυπριακός μαντρότοιχος υψώνεται περιμετρικά, μιμούμενος την παράδοση της συνεχόμενης δόμησης στην περιοχή και δημιουργώντας μία εσωτερική αυλή με δέντρα και σιντριβάνι ως όαση στον αστικό θόρυβο.
Το νέο κτήριο, τοποθετείται σε απόσταση από το διατηρητέο, με στόχο την διάκριση της χρονικής διαφοράς τους. Το περίγραμμα των δύο πρώτων ορόφων, διαμορφώνεται με βάση τις αντίστοιχες αναλογίες του διατηρητέου και με τη βόρεια όψη παραλληλισμένη με το υφιστάμενο κτίσμα. Το εξωτερικό περίβλημα καθορίζεται από τη διαφάνεια των υαλοπετασμάτων, τα οποία επιτρέπουν την οπτική επαφή με την αυλή με φόντο τη διατηρητέα οικοδομή. Έτσι ο εξωτερικός χώρος, αποτελεί νοητά τη συνέχεια του χώρου υποδοχής. Επιπρόσθετα, η διάφανη βόρεια όψη του νέου κτηρίου, έρχεται σε αντίθεση με την απέναντι ηλιόλουστη, νότια όψη του διατηρητέου, η οποία αντανακλά στη νέα διάφανη όψη.
Οι δύο επόμενοι όροφοι, των οποίων το υψόμετρο ξεπερνά το ύψος του διατηρητέου, απελευθερώνονται από τους προηγούμενους συσχετισμούς και στρέφονται προς τον άξονα βορρά/νότου με σκοπό καλύτερη πρόσβαση στο φυσικό φως και αέρα. Παράλληλα, οι όροφοι διαφοροποιούνται αισθητά με την επιλογή ενός διάτρητου κελύφους, το οποίο φιλτράρει το φως πριν εισέλθει στο εσωτερικό. Στον τελευταίο όροφο, εκτός από τους υπηρεσιακούς χώρους δημιουργείται ένας προστατευμένος ανοικτός χώρος με θέα την θάλασσα.
Την Κριτική Επιτροπή του διαγωνισμού αποτελούσαν οι αρχιτέκτονες: Χρίστος Κωνσταντινίδης, (Δήμος Πάφου), Αναστασία Πήττα (ΕΤΕΚ), Γιάννης Αγησιλάου – Αρχιτέκτονας (ΕΤΕΚ), Μαρία Ακκελίδου) Συλλόγους Αρχιτεκτόνων, Βαλεντίνα Κοντάκκη (Δήμος Πάφου).
Ελεύθερα, 31.7.2022.
