Αλεξάνδρα Γαλανού: «Στο πουθενά, στο μέχρι τότε και το γιατί», εκδόσεις Μελάνι, 2022.
Η Αλεξάνδρα Γαλανού –εγνωσμένης και καθολικά αναγνωρισμένης αξίας ποιήτρια του τόπου μας– με την πέμπτη ποιητική συλλογή της υπό τον τίτλο: «Στο πουθενά, στο μέχρι τότε και το γιατί», πραγματοποίει μια κατανοητή θεματογραφική μετατόπιση του κέντρου βάρους των ποιημάτων της. Από την ερωτική μνήμη και την παρακμή των διαπροσωπικών σχέσεων μεταφέρει το επίκεντρο των θεματικών προσανατολισμών της στη μοναξιά και την απώλεια. Την ίδια ώρα οι αισθητικές και ποιητολογικές αναζητήσεις της παραμένουν σε εγρήγορση, ενώ από το κλισιοσκόπιο των στοχεύσεών της δεν εκφεύγει ποτέ η σύγχρονη εποχή και η επικαιρότητα. Τα ποιήματά της, συνολικά, δεν έχουν απωλέσει ούτε ίχνος από την αρτιότητα, το θάμβος και την ευκρίνειά τους παραδομένα σε ανεξέλεγκτους συναισθηματισμούς.
Ποτέ οι θεματικές της Α.Γ. δεν είναι μονοσήμαντες και μονοδιάστατες. Πάντοτε συμπλέκονται και συνυπάρχουν, τουλάχιστον ανά δύο. Έτσι, π.χ. βλέπουμε συχνά την ερωτική θεματική να συνυφαίνεται πότε με την ποιητική, πότε με την επικαιρότητα, πότε με την απώλεια, τη μνήμη, τη μοναξιά και ούτω καθεξής. Το ίδιο ισχύει και για τα ποιητολογικής υφής ποιήματα.
Στη θεματική διαπασών της απώλειας θα ήθελα να αρχίσω τις αναφορές μου από το μοναδικό ποίημα στη νέα συλλογή που φέρει αφιέρωση «στον Αλέξη», τον εκδημήσαντα σύζυγο της ποιήτριας Αλέξη Γαλανό, ο οποίος απεβίωσε τον Ιούλιο του 2019. Εδώ πραγματώνεται η αισθητική μεταποίηση ενός ονείρου ή μιας οπτασίας. Είναι ένα ποίημα που αποπνέει πόνο και τρυφερότητα. Αλλά την ίδια ώρα δεν υπολείπεται και πολιτικού στίγματος: «Ήταν μια Κυριακή βροχής / που βούιζε από θυμό / η θάλασσα / την ώρα που τα κύματα / ξέβραζαν μνήμες φυγής, / αρπαγής, / βίαιου χωρισμού. / Σε είδα τότε εκεί, / στην άκρη της θάλασσας, / ένα φάντασμα / σε μια πόλη / που οι άλλοι ονόμαζαν / φάντασμα αλλά εσύ / αγαπημένη». (σελ. 31)
Συμπληρώνω την εικόνα με μια από τις ελάχιστες αυτοαναφορικές νύξεις της ποιήτριας, πάντα σε συνυφασμό με την απώλεια: «Όσο για σένα, συνέχισε να στολίζεις τον τάφο με λουλούδια, / ίσως έτσι ξορκίσεις κάποιες Ερινύες». (σελ. 30) Συχνά βέβαια, η θεματοποίηση της μοναξιάς διανθίζεται και με ποιητολογικές αναφορές: « …ο ήλιος διαπερνά την ανοικτή πληγή / της μοναξιάς σου και τέμνει / τους άγραφους στίχους σου…». (σελ. 10)
Υπάρχουν ακόμη στη συλλογή ερωτικά ποιήματα με υπαρξιακό υπογάστριο, που όμως πραγματεύονται περισσότερο την απουσία παρά την παρουσία. Και την ίδια ώρα, χαράζουν δρομολόγια με τη βραδεία αμαξοστοιχία των αναμνήσεων: «Γράφω ένα ποίημα για το καλοκαίρι / το σβήνω και αρχίζω / μια ιστορία μικρού έρωτα / μεγάλης διάρκειας, / ίσως θα προτιμούσα ένα μεγάλο έρωτα / μικρής διάρκειας». (σελ. 24)
Απαντώνται βέβαια και στιγμές όπου η νωπή και επώδυνη μνήμη αντιπαραβάλλεται με άλλη μνήμη, βαθιά και αγάλλουσα. Εδώ η ποιητική ιδέα πραγματώνεται με σκηνογραφική ακρίβεια: «Ανάσκελα λικνίζεται / η λύπη / στην αιώρα του καλοκαιριού / με το τραγούδι τζίτζικα, / θανατηφόρο κάλεσμα / ερώτων που ξεψυχήσαν… / …Και το κορίτσι / στην άνυδρη αυλή / ακόμη επιμένει / να ζωγραφίζει / λουλούδια στο χώμα / για ν’ ανθίσουν». (σελ. 25)
Γενικά, στο έργο της Α.Γ. η ποιητική ιδέα λειτουργεί προοδευτικά, εξελικτικά δυνητικά. Δεν είναι ποτέ στατική και στάσιμη: «Μια θητεία μοναξιάς / χωρίς φύλλο πορείας / γέμισε τις ρωγμές στον τοίχο… / …τώρα σχηματίζουν τον χάρτη / χώρας άγνωστης που υπόσχεται / ταξίδια…». (σελ. 9)
Από τις καλύτερες στιγμές του βιβλίου θεωρώ και το ποίημα «Εγκατάλειψη». Εδώ η ποιήτρια θεματοποιεί τη φθορά με όμορφη σκηνοθετική δόμηση και θεατρική ανάπτυξη. Τα πράγματα, τα αντικείμενα, όπως τα περιγράφει η Α.Γ., αποκτούν συναισθήματα, ψυχοσυνθετική υπόσταση και ιδιοσυγκρασία: «Στην άκρη του δρόμου / στέκει ένα σπίτι. / Φορούσε φράκο κάποτε / με λουστρινένια παπούτσια / άλλης εποχής. / Τώρα ρακένδυτο / κοιμάται συντροφιά / με τους αντίλαλους / ζωής που το προσπέρασε / αφήνοντας αποτυπώματα / ήλιου στα χαλιά… / …Τα βράδια, / την ώρα που η γυναικά / κάθεται στη βορειοανατολική / βεράντα και νανουρίζει / ενοχές της νιότης που δεν έζησε, / μέσα στη σιωπή της εγκατάλειψης / απλώνεται αδιόρατη μια μυρωδιά / από ρόδα του κήπου που επιμένουν». (σελ. 22)
Ωστόσο, θα ήθελα να ολοκληρώσω αυτή την παρουσίαση με ακόμα ένα ποίημα ποιητικής. Ένα ποίημα, όπως συνήθως ισχύει με την ποίηση της Α.Γ. δηλαδή, με άρτια σκηνοθετική δομή, ευρηματικότητα, φαντασία. Και με την ποιητική ιδέα να πραγματώνεται με αισθητική επάρκεια, αλλά και δέος: «Από ιστολόγιο σε ιστολόγιο / κι από ανάρτηση σε ανάρτηση / διαβάζω ποιήματα. / Ανερμάτιστα προχωρώντας στην / ανομοιοκαταληξία αισθημάτων / την ανορθογραφία γεγονότων / τη σκηνοθεσία συμβάντων… / …Σε λίγο στο Google Earth / θα βρω το σπίτι μου, / ίσως ακούσω και το βουητό της / θάλασσας χειμώνα μήνα / ή ακόμη και το κλάμα γλάρου / που ξέμεινε στον Πύργο του Οθέλλου». (σελ. 33)
Εκτιμώ πως η Α.Γ. βρίσκεται σε γόνιμη δημιουργική περίοδο. Και πως κυοφορούνται μέσα της κι άλλα πολλά δημιουργήματα, μεστά σε ιδέες, ύφος και ήθος, ώριμα σε συγκινήσεις, προβληματισμούς και συναισθήματα.
Ελεύθερα, 11.9.2022
