Η Τούλα Λιασή, κόρη του «πατριάρχη των εγκλωβισμένων» Σάββα Λιασή, γράφει για τον Αύγουστο που ζει στο χωριό της, την Αγία Τριάδα και ένα επιτακτικό και δεσμευτικό ζήτημα που καλείται να διαχειριστεί: τα «στοιβαγμένα κιβώτια».
Θα μπορούσα να γράψω για τον Απρίλιο ας πούμε ή για τον Οκτώβριο ή για οποιονδήποτε άλλο μήνα. Δεν θα γράψω όμως. Θα γράψω για τον Αύγουστο.
Πολλά έχουν συμβεί σε μένα Αύγουστο μήνα. Όχι μόνο δραματικά γεγονότα αλλά και ευχάριστα γεγονότα. Όλα αξέχαστες εμπειρίες με αγωνίες, συγκινήσεις και λαχτάρες. Η κατάληψη του χωριού μου από τους εισβολείς, συνέβη Αύγουστο μήνα, όπως και η εξαφάνιση του αδελφού μου. Επίσης η αναχώρηση μου από το χωριό, η μετάβαση μου στην Ολλανδία για σπουδές, ο γάμος μου και άλλα πολλά, συνέβησαν Αύγουστο μήνα. Όμως γι’ αυτά δεν θα γράψω.
Θα γράψω για τον Αύγουστο, τον 47ο Αύγουστο, αυτόν που ζω και βιώνω σήμερα. Στο πατρικό μου σπίτι, στο χωριό μου, στην Αγία Τριάδα της Καρπασίας. Στο ίδιο σπίτι, απ’ όπου έφυγα σε ηλικία 18 χρονών και βρίσκομαι σήμερα στα 63 μου.
Ένα σπίτι που, όλα αυτά τα χρόνια που πέρασαν, έπαιξε έναν ιδιαίτερο και σημαντικό ρόλο στη ζωή των εγκλωβισμένων. Όσα χρόνια έζησαν οι γονείς μου, προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να συμβάλουν στην ειρηνική συμβίωση των Ελληνοκυπρίων εγκλωβισμένων με τους Τουρκοκυπρίους και τους Τούρκους εποίκους. Ιδιαίτερα ο πατέρας μου, κατάφερε με τη διπλωματία, το χιούμορ και την καλοσύνη του να κερδίσει την εμπιστοσύνη και τον σεβασμό όλων. Όλες αυτές τις δεκαετίες πέρασαν από το σπίτι μας χιλιάδες άτομα –γνωστοί και άγνωστοι– για να ζητήσουν κάποια εξυπηρέτηση ή απλώς για να κουβεντιάσουν ή να πιουν ένα καφέ. Με την πάροδο του χρόνου, το σπίτι μας έγινε ένα ιδιόμορφο κέντρο συνάντησης, ένα ασφαλές και δημοφιλές μέρος όπου μέλη και των δύο κοινοτήτων μπορούσαν να συναντηθούν, να συναναστραφούν, να ενημερωθούν, να συζητήσουν και να ανταλλάξουν απόψεις για οποιοδήποτε θέμα. Αναμφισβήτητα, υπήρξε ένα ιστορικό μέρος, ένα ασφαλές καταφύγιο για όλους τους συγχωριανούς, ανεξαρτήτως πολιτικών, πολιτιστικών ή θρησκευτικών πεποιθήσεων. Ένα σπίτι που έζησε όλη την ιστορία και όλο το δράμα των εγκλωβισμένων.
Όσο καιρό έζησαν εγκλωβισμένοι οι γονείς μου στο χωριό τους, έμειναν επίμονα προσκολλημένοι στον χώρο τους και στα πράγματά τους. Ζώντας συνεχώς με τον φόβο και την αβεβαιότητα, φρόντισαν να είναι πάντα έτοιμοι να φύγουν, αν χρειαζόταν. Μερίμνησαν να έχουν όλα τα έπιπλα και τα αντικείμενα έτοιμα μέσα σε ξύλινα κιβώτια για να μπορούν εύκολα να τα μεταφέρουν και να τα διασώσουν. Αντικείμενα, όχι μόνο κάποιας χρηματικής ή συναισθηματικής αξίας αλλά και κάθε λογής πράγματα, που δεν ήθελαν να αποχωριστούν. Κάθε είδους προικιά, οικιακά σκεύη, οικοδομικά και γεωργικά εργαλεία και εκατοντάδες άλλα μικρά και μεγάλα αντικείμενα. Γενικά, οτιδήποτε βρισκόταν μέσα ή έξω από το σπίτι από τον καιρό που κτίστηκε από τον παππού μου, τη δεκαετία του 1930.
Τα στοιβαγμένα κιβώτια παρέμειναν κλειστά για δεκάδες χρόνια. Αυτό, βοήθησε να διατηρήσουν τα αντικείμενα την αρχική τους κατάσταση και ποιότητα, με αποτέλεσμα να γίνουν τα αντικείμενα αυτά ακέραια ντοκουμέντα μιας εποχής, όπου ο χρόνος είχε σταματήσει.
Αυτή η στενή σχέση που είχαν οι γονείς μου με τα αντικείμενά τους έγινε αναπόφευκτα για μένα ένα επιτακτικό και δεσμευτικό ζήτημα. Με την ίδια αγάπη και ευλάβεια συνεχίζω να διαχειρίζομαι και εγώ με τη σειρά μου τα αντικείμενα. Τα ταξινομώ, τα κατατάσσω, τα κατηγοριοποιώ, τα αρχειοθετώ και τα επεξεργάζομαι. Θέλω να διασώσω αυτά τα ιστορικά αντικείμενα και να αναδείξω την αξία τους στην ακινησία και στην αχρηστία που τους επιβλήθηκε όλα αυτά τα χρόνια. Από το 2003 μέχρι σήμερα πέρασα στα κατεχόμενα συνολικά 540 φορές από τα οδοφράγματα.
Κάθε Αύγουστο βρίσκομαι στο σπίτι μου και το χαίρομαι. Οι γονείς μου δεν υπάρχουν πια, τους ευχαριστώ όμως που κατάφεραν μέσα στον σιωπηλό και ηρωικό τους αγώνα να διαφυλάξουν αυτόν τον πολύτιμο θησαυρό. Ο αγώνας τους δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έφερε τη νίκη, αλλά μου έδωσαν το λάβαρο να συνεχίσω, πάντα με την ίδια ειρηνική διάθεση που καλλιέργησαν, για μια ομαλή συμβίωση με τους συγχωριανούς μας.
Φιλελεύθερα, 15.8.2021.
