Μια έκθεση για τα σύνορα

 

Φορώντας μάσκες και κρατώντας τις απαραίτητες αποστάσεις μεταξύ μας, θα μπορούμε να ξεναγηθούμε από τις 11 Ιουνίου στην άκρως επίκαιρη έκθεση «Getting Across» που συνδιοργανώνουν το NiMAC [Δημοτικό Κέντρο Τεχνών Λευκωσίας – Συνεργασία: Ίδρυμα Πιερίδη] και το Ινστιτούτο Γκαίτε Κύπρου. Είναι η πρώτη διοργάνωση του NiMAC αφότου μπήκε στη ζωή μας ο κορωνοϊός και η πρώτη για την οποία δεν θα γίνουν εγκαίνια. Καλλιτέχνες ντόπιοι και από τη διεθνή σκηνή πραγματεύονται τα καίρια ζητήματα της μετανάστευσης, των διελεύσεων και των συνόρων.

 
Ο Γιάννης Τουμαζής, διευθυντής του NiMAC, σημειώνει ότι  η καραντίνα, το κλείσιμο των συνόρων και των σημείων ελέγχου στην Κύπρο, για λόγους υγείας και ασφάλειας κατά τη διάρκεια της κρίσης Covid-19, μεγιστοποίησε τη σημασία της έκθεσης. «Ζούμε σε ένα ανήκουστο περιβάλλον εγκλεισμού εξαιτίας μιας παγκόσμιας πανδημίας. Μετά από δύο μήνες, άνευ προηγουμένου κοινωνικής και πολιτιστικής απομόνωσης, όλοι θέλουμε να ξεφύγουμε από τα λεγόμενα καταφύγιά μας και να βιώσουμε και πάλι μια κάποια κανονικότητα. Αυτή η πραγματικότητα έχει δείξει στους περισσότερους από εμάς το ανεκτίμητο προνόμιο της ελεύθερης κυκλοφορίας, τη σημασία του σεβασμού όχι μόνο προς τους άλλους αλλά και στον εαυτό μας, την εκτίμηση της ελευθερίας και τη σημασία της άσκησης της ελεύθερης βούλησης – την πολύτιμη ικανότητα επιλογής μεταξύ πολλών εναλλακτικών λύσεων ώστε να ενεργήσουμε ή να ανταποκριθούμε, όποτε και όπως επιθυμούμε». Άποψη του κ. Τουμαζή είναι ότι πρέπει να σεβόμαστε τη ζωή άπαντων των έμβιων όντων, τον ίδιο τον πλανήτη μας. «Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να μάθουμε πώς να συνυπάρχουμε με ειρήνη και αρμονία σε ένα υγιές και προστατευμένο οικοσύστημα. Αυτό είναι σίγουρα το κάλεσμα αφύπνισης εκ μέρους της φύσης, για να σώσουμε τους εαυτούς μας αλλά και το περιβάλλον μας. Δεν μπορούμε να είμαστε απλά ικανοποιημένοι. Πρέπει να αντιδράσουμε και να δράσουμε. Και φυσικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε τα θέματα της μετανάστευσης και των συνόρων, που είναι ουσιωδώς κρίσιμα και καίρια, ιδίως αυτό τον καιρό».

 

 

Πώς προσεγγίζουν όμως τα ζητήματα της μετανάστευσης και των συνόρων οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν στην έκθεση; «Η τέχνη κατέχει τη θαυμαστή ικανότητα να επικοινωνεί αξίες και ιδέες με ένα μοναδικό τρόπο, ειδικά σε περιόδους κρίσεων. Ο αντίκτυπός της δεν είναι μόνο εικαστικός. Η τέχνη στοχεύει και επικοινωνεί με τον εσώτερο εαυτό μας, με τις βαθύτερες ελπίδες και τους φόβους της ανθρωπότητας, με τα αληθινά αλλά συχνά κρυμμένα συναισθήματα του ανθρώπου, με τον πραγματικό εαυτό μας να λειτουργεί απερίσπαστος από τις κοινωνικές συνθήκες και τους εξωγενείς περιορισμούς. Η έκθεση Getting Across στοχεύει –μέσα από τα έργα των καλλιτεχνών που συμμετέχουν σε αυτή– αφενός σε μια κριτική προσέγγιση απέναντι στις κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισμικές σχέσεις, τάσεις και εντάσεις –τόσο τοπικά όσο και παγκόσμια– και από την άλλη, επιδιώκει να εμπνεύσει ένα είδος πνευματικής αφύπνισης προς έναν καλύτερο κόσμο».

Ο Γιάννης Τουμαζής επιμελείται την ενότητα με τους Κύπριους καλλιτέχνες και μας εξηγεί τι θα δούμε: Η Έφη Σαββίδη, με μεθοδικότητα και ακτιβιστική διάθεση, καταγράφει τον τριετή αγώνα της 8µελούς οικογένειας Hassan, κατά τη διάρκεια του οποίου η οικογένεια διεκδίκησε δυναµικά το νόµιµο δικαίωµά της για απόκτηση της κυπριακής υπηκοότητας. Πρόκειται για Κούρδους απάτριδες που έφτασαν στην Κύπρο από τη Συρία το 2007. 

 

 

 

Η Elizabeth Hoak Doering ασχολείται με το Τείχος του Βερολίνου. Όταν έπεσε το 1989, ό,τι δεν έγινε αντικείµενο τέχνης ή σουβενίρ, µετατράπηκε σε αυτοκινητόδροµο: Θρυµµατίστηκε και στη συνέχεια το υλικό του ανακυκλώθηκε και χρησιμοποιήθηκε στο οδόστρωμα του αυτοκινητόδρομου που ενώνει το Ρόστοκ µε το Βίσµαρ της Γερµανίας. Τη διαδροµή αυτή —«µια βόλτα πάνω στο Τείχος του Βερολίνου»— παρουσιάζει στο έργο της.

H Nurtane Karagil από την Αμμόχωστο, διερευνά το πώς το 1974 επηρέασε τον τρόπο ζωής της. Σχολικές εκδροµές σε νεκροταφεία, σύνορα κατά µήκος της θάλασσας, µνηµεία από την οπτική του νικητή, µιλιταρισµός, εθνικισµός και οι άνθρωποι. «Παρόλο που έζησε τον πόλεµο, ζει στα σύνορά του», λέει χαρακτηριστικά η ίδια. 

Στην έκθεση συμμετέχουν επίσης πολύ σημαντικοί διεθνείς καλλιτέχνες, οι οποίοι καταπιάνονται με θέματα μετακινήσεων και συνόρων σε όλο τον πλανήτη. Χαρακτηριστικά, ο κ. Τουμαζής μάς αναφέρει τον Αλβανό Adrian Paci, τον Αυστραλό Mike Parr, την Kimsooja από την Κορέα, τον Francis Alÿs από το Βέλγιο, τους Raqs Media Collective από την Ινδία και πολλούς άλλους. «Μέσα από μια άλλοτε ποιητική, άλλοτε σκληρή και άλλοτε κυνική προσέγγιση, επιδιώκουν να μας θέσουν ενώπιον των ευθυνών μας για ζητήματα, πολιτικές και συμπεριφορές που δυστυχώς αντιμάχονται την ιδέα ενός αρμονικού μέλλοντος για την ανθρωπότητα». Συμμετέχουν επίσης οι André Lützen (Γερμανία), Eva Leitolf (Γερμανία), Kishor Parekh (Ινδία), Sumit Dayal (Ινδία), Roman Signer (Ελβετία), Erik Levine (ΗΠΑ), Halil Altindere (Τουρκία), Javier Téllez (Βενεζουέλα), Bani Abidi (Πακιστάν/Γερμανία), Raqs Media Collective (Ινδία). 

 
Την ενότητα με τα έργα των ξένων καλλιτεχνών επιμελούνται ο δρ Leonhard Emmerling και η δρ Kanika Kuthiala (Ινστιτούτο Γκαίτε Νέου Δελχί).

 

Κεντρική φωτο: Andre Lutzen, από τη σειρά European Lines, φωτογραφία, 2010 – σε εξέλιξη.

Φιλελεύθερα, 7.6.2020.