To Ε.ΚΑ.ΤΕ απορρίπτει την πρόταση νόμου που προωθείται για το καθεστώς του καλλιτέχνη στη Βουλή. Τη βρίσκουν προσβλητική «όχι μόνο για την αξιοπρέπεια και το κύρος του κάθε εικαστικού καλλιτέχνη αλλά και για την υπόσταση και σκοπό ύπαρξης των υφιστάμενων συνδέσμων και οργανισμών». Όπως καταγγέλλει το Ε.ΚΑ.ΤΕ. η πρόταση νόμου διαμορφώθηκε χωρίς τη δική του συμμετοχή, ενώ το Επιμελητήριο εκπροσωπεί γύρω στα 600 μέλη. Το Επιμελητήριο καταγγέλλει επίσης ότι από το 2005 εκκρεμεί στη Βουλή το αίτημα του για αναγνώριση του Ε.ΚΑ.ΤΕ. ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και καλεί τον υπουργό Παιδείας να προχωρήσει άμεσα στην προώθηση του σχετικού νόμου.
Επίσης αναφέρει σε ανακοίνωση του ότι προτίθεται να υποβάλει, σε συνεργασία με τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες, σχέδιο που να περιλαμβάνει κανονισμούς και οδηγίες για την προώθηση και εφαρμογή του νόμου «Περί ελάχιστου υποχρεωτικού ποσοστού εμπλουτισμού των δημοσίων κτηρίων με έργα τέχνης (διαδικασίες και υποχρεώσεις) νόμου του 2009 που αφορά έργα τέχνης σε δημόσια κτήρια.
Σ’ ό,τι αφορά την οικονομική βοήθεια του κράτους προς του καλλιτέχνες, το Ε.ΚΑ.ΤΕ σχολιάζει ότι αυτή η βοήθεια θα πρέπει να αφορά πρώτα και κατά κύριο λόγο τους οικονομικά ασθενέστερους και δυσπραγούντες καλλιτέχνες. Πιο κάτω ολόκληρη η ανακοίνωση του Ε.ΚΑ.ΤΕ.
Θέσεις και εισηγήσεις του Ε.ΚΑ.ΤΕ. για άκρως επείγοντα θέματα που αφορούν την πορεία και το μέλλον των εικαστικών καλλιτεχνών.
Θέματα για συζήτηση :
Ένσταση στην προώθηση του προσχεδίου νόμου, Προσχέδιο Νομοσχεδίου με τίτλο «Νόμος που προνοεί για την αναγνώριση της κοινωνικής και επαγγελματικής υπόστασης του καλλιτέχνη (Δικαίωμα, Διαδικασίες, Προϋποθέσεις)», με τη μορφή που αυτό παρουσιάζεται.
Προώθηση και ψήφιση νόμου που θα καθιστά το Επιμελητήριο Καλών Τεχνών “νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου”.
Προώθηση και εφαρμογή του: «Περί ελάχιστου υποχρεωτικού ποσοστού εμπλουτισμού των δημοσίων κτηρίων με έργα τέχνης (διαδικασίες και υποχρεώσεις) νόμου του 2009 που αφορά έργα τέχνης σε δημόσια κτήρια. Είναι ανάγκη να γίνει ξεκάθαρη ανάληψη ευθύνης, σχεδιασμός, προγραμματισμός δράσης και διαμόρφωση κανονισμών εφαρμογής του νόμου.
Αξιοποίηση υφιστάμενων δομών και υπηρεσιών με θέσπιση ειδικών κριτηρίων και κανονισμών για τους σκοπούς της οικονομικής αρωγής του κράτους προς τους καλλιτέχνες. Η όποια οικονομική βοήθεια πρέπει να αφορά πρώτα και κατά κύριο λόγο τους οικονομικά ασθενέστερους και δυσπραγούντες καλλιτέχνες.
Ανάλυση Θεμάτων:
Η πρόταση νόμου έχει διαμορφωθεί χωρίς τη δική μας συμμετοχή και τελικά, χωρίς τη δική μας σύμφωνη γνώμη ή συγκατάθεση. Βρίσκουμε την φιλοσοφία και βάση του σχετικού νόμου προσβλητική όχι μόνο για την αξιοπρέπεια και το κύρος του κάθε εικαστικού καλλιτέχνη αλλά και για την υπόσταση και σκοπό ύπαρξης των υφιστάμενων συνδέσμων και οργανισμών.
Το Επιμελητήριο Καλών Τεχνών (Ε.ΚΑ.ΤΕ) εκπροσωπεί περισσότερα από 600 μέλη και έχει ιστορία δράσης και παρουσίας από το 1964, οπότε και ιδρύθηκε από τους πατέρες της τέχνης αυτού του τόπου.
Τα μέλη μας, στην τεράστια πλειοψηφία τους, δεν είναι ούτε “Επαγγελματίες Καλλιτέχνες” ούτε “Αυτοεργοδοτούμενοι Καλλιτέχνες”. Τα μέλη μας είναι “Προσοντούχοι Καλλιτέχνες” με τίτλους σπουδών αναγνωρισμένους από το ΚΥΣΑΤΣ όπως άλλωστε, αναγνωρίζονται και όλες οι άλλες ειδικότητες: μαθηματικοί, φυσικοί, φιλόλογοι κ.ο.κ. Αυτοί οι τίτλοι σπουδών διασφαλίζουν την εγκυρότητα της ιδιότητας και ειδικότητας του κάθε πολίτη. Δεν βλέπουμε κανένα λόγο γιατί η δική μας ιδιότητα και ειδικότητα να μετατρέπεται σε αντικείμενο κρίσης ή αξιολόγησης από άλλα σώματα. Ελάχιστοι είναι οι εικαστικοί καλλιτέχνες στην Κύπρο, ή και σε άλλες χώρες, που μπορούν να επιβιώσουν στηριζόμενοι στο προϊόν της δημιουργίας τους. Την επιβίωση την εξασφαλίζουν κατά κύριο λόγο, ασκώντας έργο εκπαιδευτικού στη δημόσια ή ιδιωτική εκπαίδευση, ή και εργαζόμενοι σε ό,τι άλλο μπορούν να βρουν.
Είναι μέσα από αυτές τις συνθήκες επιβίωσης που οι εικαστικοί καλλιτέχνες βρίσκουν και αφιερώνουν τον χρόνο που χρειάζεται για να ετοιμάσουν και να εκθέσουν τις δημιουργίες τους με πιο συχνό αποτέλεσμα την οικονομική επιβάρυνση εξόδων που δεν καλύπτονται από πωλήσεις του έργου τους.
Ο προτεινόμενος νόμος, με κανένα τρόπο, δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικότητες και τις ανάγκες του κλάδου μας και επιμένουμε ότι είναι εχθρικός απέναντι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματά μας.
Από το 2005 εκκρεμεί η απόφαση της Επιτροπής Παιδείας της Βουλής, προεδρευόμενης τότε από τον κ. Τορναρίτη, για ταχεία προώθηση της αναγνώρισης του Ε.ΚΑ.ΤΕ ως “νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου”. Την οδηγία για προώθηση του θέματος, έδωσαν στις Πολιτιστικές Υπηρεσίες διαδοχικά, και οι τέσσερις Υπουργοί Παιδείας που ακολούθησαν.
Οι οδηγίες και προτροπές της Βουλής και του κράτους δεν καρποφόρησαν ποτέ. Καλούμε τον έντιμο Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού να συνεχίσει την θετική αυτή πορεία και να πραγματοποιήσει τις μέχρι σήμερα αποφάσεις της Βουλής και των μέχρι σήμερα Κυβερνήσεων, προωθώντας άμεσα και αποτελεσματικά τη σύσταση του “νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου” Ε.ΚΑ.ΤΕ.
Αυτός είναι ο “νόμος” που χρειάζονται οι εικαστικοί καλλιτέχνες. Ένας νόμος που θα καθορίζει σαφώς τη θέση, την ιδιότητα, τις ευθύνες και τα δικαιώματα του εικαστικού καλλιτέχνη. Όσον αφορά τις ανάγκες άλλων κλάδων, την ιδιότητα και τα δικαιώματά τους, εισηγούμαστε ότι μπορεί να ακολουθηθεί η ίδια αρχή, με την ίδρυση και στήριξη αντίστοιχων νομικών προσώπων.
Μέσα από μια τέτοια προσέγγιση θα αυξηθεί το Κύρος και η Αξιοπρέπεια όλων των καλλιτεχνών οι οποίοι θα έχουν ανεξαρτησία και ελευθερία να καθορίζουν και να χειρίζονται τα θέματά τους χωρίς το φόβο της οποιασδήποτε παρέμβασης για να δημιουργηθούν οι συνθήκες μιας πιο δημοκρατικής πολιτιστικής πολιτικής . Η ίδρυση ισχυρών νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου θα διευκολύνει στο μέγιστο βαθμό την αναβάθμιση του επιπέδου και της αξίας κάθε τομέα της Τέχνης και θα καταστήσει τη σχέση ανάμεσα στους ίδιους τους καλλιτέχνες αλλά και των καλλιτεχνών με το κράτος πιο αποδοτική και ωφέλιμη ως προς το κοινό στόχο της προόδου του πολιτισμού μας.
«Ο περί ελάχιστου υποχρεωτικού ποσοστού εμπλουτισμού των δημοσίων κτηρίων με έργα τέχνης (διαδικασίες και υποχρεώσεις)» νόμος του 2009 ,που προνοεί για τη δημιουργία έργων τέχνης για τα δημόσια κτήρια, κοινώς γνωστός ως “ο νόμος του ένα τοις εκατό”, είναι ίσως, το σημαντικότερο επίτευγμα του Ε.ΚΑ.ΤΕ και μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις του κράτους για την προώθηση της τέχνης και του πολιτισμού, με την έμπρακτη και παραγωγική προσφορά ευκαιριών και οικονομικής ενίσχυσης προς τους καλλιτέχνες αλλά και τη μεταφορά της τέχνης σε κοινή θέαση στους δημόσιους χώρους.
Είναι ντροπή και κρίμα που αυτός ο νόμος έτυχε, μέχρι σήμερα, κακής διαχείρισης και τελικά εγκατάλειψης. Εξευτελιστικό ήταν και το γεγονός της οικειοποίησής του από άτομα , προς ίδιον όφελος, με ενέργειες και ανακοινώσεις που δεν τιμούν ούτε τους καλλιτέχνες, ούτε το κράτος και την αξιοπιστία των νόμων που το ίδιο θεσμοθετεί.
Για να λήξει όλη αυτή η ανάρμοστη στάση απέναντι στο νόμο αυτό, που ψηφίστηκε για να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο αξιοποίησης του έργου των καλλιτεχνών μας και ανάδειξης του πολιτισμού μας, εισηγούμαστε τα ακόλουθα σημαντικά βήματα και εργαλεία εφαρμογής του:
Το Ε.ΚΑ.ΤΕ προτίθεται να υποβάλει, σε συνεργασία με τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες, σχέδιο που να περιλαμβάνει κανονισμούς και οδηγίες για την προώθηση και εφαρμογή του νόμου και να ορίζει ξεκάθαρα τους υπεύθυνους φορείς που υπόκεινται και εμπίπτουν στη σχετική νομοθεσία. Το εν λόγω “βιβλιάριο” να αποσταλεί προς όλους τους σχετικούς φορείς με συστάσεις για τις ευθύνες τους.
Να ανατεθεί, η ευθύνη προώθησης και εφαρμογής του νόμου, σε κρατικό λειτουργό ο οποίος θα αναφέρει τακτικά στον Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού την πορεία και την πρόοδο στην εφαρμογή του νόμου.
Επειδή έχει συγκεντρωθεί μεγάλος αριθμός ανεκπλήρωτων έργων, είναι ανάγκη να ασκηθεί μια πολιτική σύμφωνα με την οποία θα επιδιώκεται κατά προτεραιότητα, η εφαρμογή του νόμου για κάθε νέο κτήριο. Για το μεγάλο αριθμό κτηρίων, για τα οποία εκκρεμεί η εφαρμογή του νόμου, να διαμορφωθεί κατάλογος με σειρά, κάποιας μορφής, προτεραιότητας. Από τον κατάλογο αυτό, να προωθείται η εκπλήρωση έργων, προς σταδιακή εφαρμογή των προνοιών του νόμου για όλες τις περιπτώσεις, με ρυθμό που να υπολογίζει τις δυνατότητες ανταπόκρισης των καλλιτεχνών μας.
Το μόνο αντικείμενο που μπορεί και πρέπει, να λυθεί με ενιαία πολιτική και στρατηγική για όλους τους κλάδους των τεχνών είναι αυτό της οικονομικής βοήθειας και των οικονομικών διευκολύνσεων.
Εισηγούμαστε κατά προτεραιότητα, την αξιοποίηση της κρατικής μέριμνας για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (Ε.Ε.Ε) με διατύπωση και εφαρμογή ευνοϊκότερων όρων για τους καλλιτέχνες που, επιμένοντας στην εξάσκηση του δημιουργικού τους αντικειμένου, αντιμετωπίζουν από δύσκολες έως και δυσβάστακτες οικονομικές συνθήκες.
Για τους καλλιτέχνες που, ασκώντας το αντικείμενο της τέχνης τους, επιβιώνουν και καταβάλλουν τις απαραίτητες εισφορές στα ταμεία κοινωνικών ασφαλίσεων, συντάξεων και υγείας, να καθιερωθεί μια πρακτική ικανοποιητικής οικονομικής διευκόλυνσης που να αντιστοιχεί σε κριτήρια που θα αποφασίσει το κράτος μέσα από την απλή διαδικασία της θέσπισης σχετικών κανονισμών.
Με δεδομένο ότι τα πιο πάνω θα προκύψουν, κατά κύριο λόγο, από κρατικά κεφάλαια, θεωρούμε πως για τη δημιουργία του ταμείου προτείνεται ενδείκνυται μια εκτενέστερη μελέτη ώστε αυτό να τύχει σωστής διαχείρισης και να φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα αφού διατυπωθούν οι στόχοι και οι λόγοι ύπαρξης του.
