Ο Μανουέλ Μπόρχα-Βιγιέλ (Manuel Borja-Villel), διευθυντής του μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Reina Sofia της Μαδρίτης, πιστεύει ότι θα χρειαστεί ένα σχέδιο τύπου Μάρσαλ για την αναδιοργάνωση του πολιτισμού μετά την κρίση.
 
Είναι δύσκολο να το πιστέψουμε, αλλά δεν έχουν περάσει ούτε πέντε εβδομάδες από τότε που τα μουσεία τέχνης της Μαδρίτης ήταν γεμάτα με επισκέπτες, ενώ η διεθνής έκθεση τέχνης ARCO ήταν σε πλήρη εξέλιξη. Σήμερα, τα ιδρύματα τέχνης της πόλης έχουν κλείσει επ’ αόριστον και ο χώρος της έκθεσης έχει μετατραπεί σε προσωρινό νοσοκομείο. Ο διευθυντής του μουσείου Reina Sofia της Μαδρίτης εργάζεται για να κρατήσει το ίδρυμά του επισκέψιμο εξ αποστάσεως, σε διαδικτυακή λειτουργία, με την ελπίδα ότι μπορεί να χρησιμεύσει ως φάρος για όσους αναζητούν έμπνευση.
 
Αναφέρει ότι, αν και κάποιοι από τους υπαλλήλους του είναι άρρωστοι, κανένας δεν έχει πεθάνει και έχουν κρατήσει τις δουλειές τους χάρη, εν μέρει, στο κυβερνητικό πρόγραμμα βοήθειας της Ισπανίας. Ο Μπόρχα-Βιγιέλ διευθύνει το Ισπανικό Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης από το 2008, ενώ είναι επίσης ηγετικό στέλεχος του Ινστιτούτου Radical Imagination. Ο επιμελητής και ιστορικός τέχνης σχολιάζει, στο κείμενο που ακολουθεί, τι μπορεί να σημαίνει η πανδημία για την κοινωνία και την πολιτιστική ζωή στο μέλλον:
 
Κανείς δεν θα μπορούσε να το φανταστεί αυτό πριν από ένα μήνα. Πολλοί από εμάς διαμαρτυρόμασταν για την κατάσταση του κόσμου εν γένει, για το πώς αποδυναμώθηκε το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, για την ανάγκη να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη φύση, αλλά κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης θα εξελισσόταν τόσο γρήγορα και ότι τα πράγματα θα πήγαιναν τόσο άσχημα. Θα υπάρξει το «πριν» και το «μετά από αυτή την κρίση. Όλα θα αλλάξουν, όπως έγινε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι οικονομικές επιπτώσεις θα μοιάζουν με αυτές μιας μεταπολεμικής κατάστασης, όταν θα έχει γίνει σαφές ότι το σύστημα απέτυχε. Τα πράγματα δεν μπορεί να είναι όπως πριν. Θα χρειαστούμε κάτι σαν ένα Σχέδιο Μάρσαλ για την κοινωνία και, φυσικά, για τον πολιτισμό – όχι για να ξαναφτιάξουμε τα πράγματα όπως ήταν, αλλά περισσότερο για να πλάσουμε νέους κόσμους, στους οποίους η φροντίδα για άλλους ανθρώπους και άλλα είδη πρέπει να είναι η κύρια.
Στον κόσμο της τέχνης υπάρχουν πολλά πράγματα που πρέπει να επανεξεταστούν. Τελικά, τα μουσεία θα ανοίξουν ξανά, αλλά οι άνθρωποι θα φοβούνται να είναι κοντά ο ένας στον άλλο; Θα συνεχίσουμε να σχεδιάζουμε μεγάλες, αντιοικολογικές εκθέσεις; Ίσως οι εκθέσεις – blockbuster να έχουν τελειώσει. Ίσως πρέπει να σκεφτούμε περισσότερα για τη διαδικασία και την έρευνα.
Όταν το Reina Sofia ανοίξει –κάτι για το οποίο προετοιμάζεται– θα πρέπει να περιορίσουμε τον αριθμό των ανθρώπων στην αίθουσα Guernica. Θα πρέπει όμως, πέρα ​​από τη διαχείριση της ροής των επισκεπτών με ασφάλεια, να είμαστε προσεκτικοί ώστε να μην μετατραπούμε σε μια κοινωνία στην οποία οι άνθρωποι δεν θα είναι ενθουσιώδεις, θα φοβούνται ακόμη και να αγγίζουν ο ένας τον άλλον. Δεν μπορούμε να αφήσουμε τους δημόσιους χώρους να εξαφανιστούν. Υπάρχει το στοιχείο της χαράς, της εκμάθησης και της δημοκρατίας στον συγχρωτισμό μας με άλλους ανθρώπους.
 
Αυτή τη στιγμή δουλεύουμε με την «l’internationale», μια συνομοσπονδία ευρωπαϊκών μουσείων, για να επιμεληθούμε μια εικονική εκδήλωση, η οποία θα συνδέεται με αυτήν του «τραγουδιού του μπαλκονιού» που έχει γίνει τόσο δημοφιλής στην Ιταλία. Έχουμε προσκαλέσει 14 καλλιτέχνες αρχικά να συμμετάσχουν, αλλά θα συμπεριληφθούν όλοι όσοι θέλουν. Τους ζητάμε να δημιουργήσουν μια παρέμβαση στο παράθυρό τους ή στο μπαλκόνι τους. Έχουν βέβαια πλήρη καλλιτεχνική ελευθερία, αλλά τους ζητάμε να επικεντρωθούν στο πώς, ενώ είσαι έγκλειστος, μπορείς να φανταστείς ένα καλύτερο μέλλον. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι τα ανθρώπινα όντα δεν μπορούν να διαχωριστούν από τη φύση, τη σημασία της χαράς και της φροντίδας.
 
Ευτυχώς, πιστεύαμε ανέκαθεν στη μεγάλη σπουδαιότητα και την αξία των αρχείων, οπότε έχουμε στη διάθεσή μας μια τεράστια πηγή που έως τώρα δεν είχαμε τη δυνατότητα να ενεργοποιήσουμε πλήρως. Έχουμε επίσης ένα ραδιοφωνικό πρόγραμμα, έχουμε βίντεο, έχουμε έγγραφα στην ιστοσελίδα μας. Τώρα εργαζόμαστε για να διαθέσουμε περισσότερο από αυτό το υλικό δωρεάν. Πάντα είχαμε κατά νου ότι, κάποια στιγμή, θα το καθιστούσαμε ελεύθερο για δημόσια χρήση, έτσι έχουμε ήδη πληρώσει για τα δικαιώματα. Ταυτόχρονα, αναπτύσσουμε νέα προγράμματα στο διαδίκτυο.
 
Ένα από αυτά είναι μια καυστική διάλεξη του ιστορικού τέχνης José Emilio Burucúa, την οποία έπρεπε να παραδώσει στο μουσείο. Όμως είχε ταξιδέψει προηγουμένως στο Παρίσι, και βρέθηκε εκεί όταν άρχισε ο περιορισμός. Όταν επέστρεψε στην Αργεντινή, έπρεπε να μπει σε καραντίνα, γι ‘αυτό κάναμε τη διάλεξη μέσω του Zoom. Ήταν πολύ συναισθηματική. Ο τίτλος ήταν «Όπως ένα Πουλί, H Eλπίδα Πετά».
 
• Το άρθρο του Manuel Borja-Villel, δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα Artnet.