Δέσμευση του Ανδρέα Κυπριανού προέδρου της κοινοβουλευτικής επιτροπής Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού στον «Φ», για τροποποίηση του νόμου που αφορά έργα κάτω από €3.000.
 
Ένα από τα πάγια αιτήματα των καλλιτεχνών, αυτό που αφορά τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, φαίνεται πως οδεύει προς την επίλυσή του. Όπως δεσμεύτηκε με δήλωσή του στον «Φ» ο Ανδρέας Κυπριανού, πρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, η σχετική πρόταση νόμου θα τεθεί προς ψήφιση στην επόμενη συνεδρία της. «Τις επόμενες μέρες, μόλις οριστεί κανονική συνεδρία της επιτροπής, θα τεθεί προς ψήφιση η τροποποίηση του σχετικού νόμου και πιστεύω ότι θα είναι ομόφωνη η προώθηση. Είναι διαδικαστικό το θέμα και είμαστε αναφανδόν υπέρ. Όλα τα μέλη της επιτροπής στηρίζουν τον πολιτισμό», σχολίασε ο κ. Κυπριανού. Η τροποποίηση του νόμου είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους καλλιτέχνες, αφού αυτή την περίοδο λόγω πανδημίας έχουν επηρεαστεί περισσότερο από άλλες ομάδες εργαζομένων.
Με την πρόταση ζητείται η τροποποίηση του Περί του Δικαιώματος Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Συγγενικών Δικαιωμάτων Νόμου, με σκοπό το δικαίωμα παρακολούθησης να εφαρμόζεται και σε έργα των οποίων η τιμή πώλησης είναι κάτω από €3.000. Το θέμα επανέφεραν στην επικαιρότητα ο δικηγόρος Αχιλλέας Δημητριάδης και το Κίνημα των Οικολόγων. Η πρόταση που είχαν υποβάλει στη Βουλή οι Οικολόγοι στις 15 Μαρτίου 2019, προνοεί όπως οι καλλιτέχνες ή οι κληρονόμοι τους να δικαιούνται και να λαμβάνουν ανταμοιβή ίση προς 4% επί της τιμής μεταπώλησης του έργου – κάτι που μέχρι στιγμής ισχύει για έργα αξίας άνω των €3.000.
Σε επιστολή του την περασμένη Πέμπτη, προς τον Ανδρέα Κυπριανού, πρόεδρο της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής, το Κίνημα των Οικολόγων ζητούσε όπως κατά την προσεχή συνεδρίαση της επιτροπής να τεθεί προς συζήτηση η εν λόγω πρόταση νόμου.
Το «δικαίωμα παρακολούθησης», σύμφωνα με τον Αχιλλέα Δημητριάδη, έχει προέλευση την Γαλλία. όπου και ονομάζεται droit de suite. Η λογική του είναι ότι ένας καλλιτέχνης μπορεί να παρακολουθεί το έργο του και να λαμβάνει ένα μέρος της κάθε τιμής μεταπώλησης, ακόμα κι αν το έχει ήδη πωλήσει. «Αυτό ισχύει για τον ίδιο και τους κληρονόμους του μέχρι και 70 χρόνια μετά τον θάνατό του. Μπορεί όταν αρχικά πωλήθηκε το έργο να ήταν άσημος.  Όταν όμως αργότερα έγινε σπουδαίος, αν δεν υπήρχε αυτό το δικαίωμα δεν θα έπαιρνε οποιοδήποτε μέρος της αύξησης της αξίας του έργου του». 
Έτσι, με αφετηρία τη Γαλλία και σε μια προσπάθεια αρωγής των καλλιτεχνών, η ιδέα βρήκε έκφραση μέσα από την Ευρωπαϊκή Ένωση και έγινε ευρωπαϊκός θεσμός το 2001 με σχετική Οδηγία. Στην Κύπρο, εξηγεί ο κ. Δημητριάδης, η νομοθεσία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας τροποποιήθηκε σύμφωνα με την Οδηγία το 2006, και από τότε οι καλλιτέχνες μπορούν να εισπράττουν μέρος της τιμής μεταπώλησης των έργων τους, αν αυτή είναι πάνω από €3.000. Το ποσοστό είναι 4%, με σχετική μείωση όσον αυξάνεται η τιμή, και εφαρμόζεται σε έργα εικαστικών τεχνών όπως πίνακες, κολάζ, ψηφιδωτά, κοσμήματα, γλυπτά, ταπισερί, προϊόντα κεραμικής και υαλουργίας, καθώς και φωτογραφίες. «Ο ουσιαστικός στόχος της τροποποίησης είναι να επεκταθεί αυτό το δικαίωμα παρακολούθησης και στις μεταπωλήσεις έργων που έχουν τιμή κάτω από €3.000, και συγχαίρω το Κίνημα Οικολόγων για την πρωτοβουλία». 
Ο κ. Δημητριάδης υποστηρίζει ότι είναι πολύ σημαντική η τροποποίηση του νόμου για δύο λόγους: «Πρώτα, στο επίπεδο αναγνώρισης των δικαιωμάτων των καλλιτεχνών, διότι εμφανώς προάγει τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Δεύτερο και επίκαιρο, στα οικονομικά των καλλιτεχνών, διότι έτσι θα μπορούν να παίρνουν κάποια αμοιβή για τις μεταπωλήσεις των έργων τους.  Μάλιστα, τολμώ να πω ότι με αυτό τον τρόπο οι εμπορευόμενοι την τέχνη θα γνωρίζουν ότι θα πρέπει να καταβάλλουν αυτό το ποσοστό στους καλλιτέχνες χωρίς να γίνεται κάθε φορά οποιαδήποτε συζήτηση.  Έτσι θα αποφεύγεται η προσπάθεια ορισμένων, η τιμή του έργου να σπρώχνεται κάτω από €3.000».
Η ρύθμιση αυτή, όπως εξηγεί, δεν περιορίζεται μόνο σε οίκους δημοπρασίας αλλά τυγχάνει εφαρμογής σε όλες τις μεταπωλήσεις στις οποίες συμμετέχουν αγοραστές, πωλητές ή ενδιάμεσοι επαγγελματίες της αγοράς έργων τέχνης. «Αυτοί δεν είναι μόνο στις δημοπρασίες, αλλά και στις γκαλερί και γενικά όπου γίνεται εμπόριο τέχνης στην Κύπρο. Το σημαντικό, πιστεύω, είναι να γίνει θεσμός στην κοινωνία ότι οι καλλιτέχνες δικαιούνται (με βάση ευρωπαϊκή Οδηγία) να παρακολουθούν τα έργα τους.  Έτσι θα καρπούνται μέρος της τιμής της κάθε μεταπώλησης», λέει ο κ. Δημητριάδης.
 
Νίκος Κουρούσιης: «Να αξιοποιήσουν τη δύναμη του πολιτισμού»
 
Ο εικαστικός Νίκος Κουρούσιης σχολίασε στον «Φ» ότι οι καλλιτέχνες αντιμετώπιζαν μεγάλο πρόβλημα πριν από την πανδημία, οπόταν τώρα τα πράγματα έγιναν ακόμη πιο δύσκολα. Θεωρεί πολύ σημαντικό να προχωρήσει η Βουλή άμεσα στην τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας για τα δικαιώματα των καλλιτεχνών. «Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι όλες οι κυβερνήσεις και οι πρόεδροι δεν έχουν συνειδητοποιήσει τη δύναμη που έχει ο πολιτισμός, ιδιαίτερα για να την αξιοποιήσουν στην κατεχόμενη χώρα μας. Ο πολιτισμός είναι ο αδύναμος κρίκος της κυβέρνησης. Ακόμη εκκρεμεί η αναγνώριση από το κράτος της ιδιότητας του καλλιτέχνη. Για το κράτος δεν υπάρχουμε, είμαστε αόρατοι. Υποσχέσεις παίρνουμε εδώ και πολλά χρόνια, πράξεις δεν βλέπουμε».
 
 
Φωτο: Έργο του Νίκου Κουρούσιη με τίτλο «Αφιέρωμα στο Μαρί» το οποίο βρίσκεται στο Πάρκο Γλυπτικής στο Ίδρυμα του στο Μιτσερό.