Η μελέτη της εξέλιξης του ταξιδιωτικού κειμένου.
Δεν χρειάζεται να είσαι περιηγητής για να γράψεις ένα ταξιδιωτικό κείµενο. Ούτε λόγιος. Ούτε κατ’ επάγγελµα συγγραφέας ή δηµοσιογράφος. Αρκεί να σου αρέσει το ταξίδι και η γραφή. Και να έχεις – ιδανικά – και ένα λογαριασµό στα social media.
Γεγονός είναι ότι το ταξίδι αλλάζει· μεταβάλλεται από εποχή σε εποχή ο σκοπός του, η επιλογή του προορισμού, η επιδιωκόμενη εμπειρία αλλά και ο τρόπος με τον οποίο αυτή επικοινωνείται. Μαζί αλλάζει και το ταξιδιωτικό κείμενο: το περιεχόμενό του, το κοινό του, τα μέσα διάδοσής του.
Ο κάθε ταξιδιώτης, καθώς μπαίνουμε στην τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, είναι δυνητικά συγγραφέας και μπορεί να ταξιδέψει την εμπειρία του σε ένα παγκόσμιο κοινό μέσα σε δευτερόλεπτα. Μαζί με εικόνα και ήχο.
Ο αναγνώστης, από την άλλη πλευρά, δεν είναι απλά ο αποδέκτης ενός κειμένου. Πέρα από την πρωτόγνωρη ευκολία με την οποία μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτό, μπορεί να το αντιγράψει, να το τροποποιήσει και να το κοινοποιήσει εκ νέου μέσα σε δευτερόλεπτα. Μπορεί ακόμα και να επικοινωνήσει (κυριολεκτικά πια) με τον συγγραφέα, ιδιωτικά ή δημόσια, να αξιολογήσει το κείμενο ή να το σχολιάσει. Δημιουργείται έτσι για πρώτη φορά μια αμφίδρομη σχέση, ενίοτε ένας διάλογος δημιουργικός ανάμεσα στον ανώνυμο αναγνώστη και τον συγγραφέα.
Η εξέλιξη του ταξιδιωτικού κειμένου θα αποτελέσει αντικείμενο ακαδημαϊκής μελέτης από το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τράπεζας Κύπρου, με συντονίστρια τη διευθύντρια του Ιδρύματος δρα Ιωάννα Χατζηκωστή. Ταξιδιωτικά κείμενα για την Κύπρο από τον 15ο αιώνα έως τις μέρες μας θα μελετηθούν από τις ερευνήτριες δρ Μαργαρίτα Ιωάννου και δρ Κατερίνα Γκότση, μια έρευνα που αναμένεται να ρίξει φως στις ταξιδιωτικές συνήθειες των επισκεπτών του νησιού σε βάθος έξι αιώνων. Ποια μέρη της Κύπρου επέλεγε σε κάθε εποχή να επισκεφθεί ο ταξιδιώτης; Τι τον συγκινούσε περισσότερο; Πώς περιγράφει κάθε φορά τον τόπο και τους ανθρώπους του; Πόσο έχει επηρεάσει ο μαζικός τουρισμός των τελευταίων δεκαετιών τις επιλογές των ταξιδιωτών – και αντίστοιχα το ταξιδιωτικό κείμενο; Με ποιους τρόπους η εξέλιξη της τεχνολογίας κατά τον 21ο αιώνα έχει αλλάξει την αίσθησή μας για το ταξίδι, αλλά και την εικόνα μας για την ταξιδιωτική γραμματεία;
Η διάχυση των αποτελεσμάτων της έρευνας σε ένα ευρύτερο κοινό θα γίνει μέσω των διαδραστικών εκπαιδευτικών παιχνιδιών και των ψηφιακών χαρτών που θα σχεδιαστούν στα πλαίσια του προγράμματος, αλλά και μέσω επιμορφωτικών συναντήσεων και προγραμμάτων που θα σχεδιάσει η ομάδα του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Τράπεζας Κύπρου. Stay tuned!
Γεγονός είναι ότι το ταξίδι αλλάζει· μεταβάλλεται από εποχή σε εποχή ο σκοπός του, η επιλογή του προορισμού, η επιδιωκόμενη εμπειρία αλλά και ο τρόπος με τον οποίο αυτή επικοινωνείται. Μαζί αλλάζει και το ταξιδιωτικό κείμενο: το περιεχόμενό του, το κοινό του, τα μέσα διάδοσής του.
Ο κάθε ταξιδιώτης, καθώς μπαίνουμε στην τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, είναι δυνητικά συγγραφέας και μπορεί να ταξιδέψει την εμπειρία του σε ένα παγκόσμιο κοινό μέσα σε δευτερόλεπτα. Μαζί με εικόνα και ήχο.
Ο αναγνώστης, από την άλλη πλευρά, δεν είναι απλά ο αποδέκτης ενός κειμένου. Πέρα από την πρωτόγνωρη ευκολία με την οποία μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτό, μπορεί να το αντιγράψει, να το τροποποιήσει και να το κοινοποιήσει εκ νέου μέσα σε δευτερόλεπτα. Μπορεί ακόμα και να επικοινωνήσει (κυριολεκτικά πια) με τον συγγραφέα, ιδιωτικά ή δημόσια, να αξιολογήσει το κείμενο ή να το σχολιάσει. Δημιουργείται έτσι για πρώτη φορά μια αμφίδρομη σχέση, ενίοτε ένας διάλογος δημιουργικός ανάμεσα στον ανώνυμο αναγνώστη και τον συγγραφέα.
Η εξέλιξη του ταξιδιωτικού κειμένου θα αποτελέσει αντικείμενο ακαδημαϊκής μελέτης από το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τράπεζας Κύπρου, με συντονίστρια τη διευθύντρια του Ιδρύματος δρα Ιωάννα Χατζηκωστή. Ταξιδιωτικά κείμενα για την Κύπρο από τον 15ο αιώνα έως τις μέρες μας θα μελετηθούν από τις ερευνήτριες δρ Μαργαρίτα Ιωάννου και δρ Κατερίνα Γκότση, μια έρευνα που αναμένεται να ρίξει φως στις ταξιδιωτικές συνήθειες των επισκεπτών του νησιού σε βάθος έξι αιώνων. Ποια μέρη της Κύπρου επέλεγε σε κάθε εποχή να επισκεφθεί ο ταξιδιώτης; Τι τον συγκινούσε περισσότερο; Πώς περιγράφει κάθε φορά τον τόπο και τους ανθρώπους του; Πόσο έχει επηρεάσει ο μαζικός τουρισμός των τελευταίων δεκαετιών τις επιλογές των ταξιδιωτών – και αντίστοιχα το ταξιδιωτικό κείμενο; Με ποιους τρόπους η εξέλιξη της τεχνολογίας κατά τον 21ο αιώνα έχει αλλάξει την αίσθησή μας για το ταξίδι, αλλά και την εικόνα μας για την ταξιδιωτική γραμματεία;
Η διάχυση των αποτελεσμάτων της έρευνας σε ένα ευρύτερο κοινό θα γίνει μέσω των διαδραστικών εκπαιδευτικών παιχνιδιών και των ψηφιακών χαρτών που θα σχεδιαστούν στα πλαίσια του προγράμματος, αλλά και μέσω επιμορφωτικών συναντήσεων και προγραμμάτων που θα σχεδιάσει η ομάδα του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Τράπεζας Κύπρου. Stay tuned!
* Ερευνήτρια Συγκριτικής Λογοτεχνίας.
