Ρίσκο, καινοτομία ή ευκαιρία; Πλούτος και κεφάλαιο, κοινωνική θέση ή μόρφωση; Σήμερα, πολύ λίγα γνωρίζουμε για τον τύπο του Κύπριου επιχειρηματία των αρχών του 20ού αιώνα και τα χαρακτηριστικά εκείνα, τα οποία τον ανέδειξαν σε φορέα οικονομικής δραστηριότητας του νησιού. Από τον Παναγή Σύκα (Λανίτη) της Λεμεσού, τον Ζήνωνα Πιερίδη της Λάρνακας, και τους αδελφούς Ιωάννου των Βαρωσιών μέχρι πρόσφατα στους Αναστάσιο Λεβέντη, Φώτο Φωτιάδη και Λούκα Χατζηιωάννου και άλλους, η γνώση μας για τους πρωτοπόρους του κυπριακού επιχειρείν –τους εμπόρους, οι οποίοι έγιναν επιχειρηματίες, αλλά και τους επιχειρηματίες της νεότερης γενιάς που συνέβαλαν στο άνοιγμα της μικρής κυπριακής οικονομίας στην αυξανόμενη παγκοσμιοποίηση του εμπορίου και των υπηρεσιών– είναι σήμερα περιορισμένη. Το μεταδιδακτορικό πρόγραμμα «The business elite of modern Cyprus, 1878-1959: social origins and entrepreneurial characteristics in a historical perspective» του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Τράπεζας Κύπρου στοχεύει να εγκαινιάσει την επιστημονική έρευνα γύρω από τον χαρακτήρα της κυπριακής επιχειρηματικότητας μέσα από τον φακό της ιστορίας και της βιογραφίας, έχοντας ως αντικείμενο έρευνας την αναδυόμενη ομάδα των Κυπρίων επιχειρηματιών του πρώτου μισού του 20ού αιώνα.
Η δημιουργία και «στρατολόγηση» της επιχειρηματικής ελίτ της νεότερης Κύπρου και των ιδρυτών των πρώτων εταιρειών στο νησί μέσα από την ανάλυση του προφίλ, της κοινωνικής και επιχειρηματικής της δικτύωσης και κινητικότητας, αναμένεται να δώσει ερμηνείες για τους παράγοντες εκείνους που καθόρισαν το πρότυπο του Κύπριου επιχειρηματία. Προκύπτει, μήπως και στην περίπτωση της Κύπρου το στερεότυπο «από τα κουρέλια στα πλούτη», δηλαδή περιπτώσεις ηγετικών φυσιογνωμιών της οικονομίας, οι οποίοι ανελίχθηκαν οικονομικά και κοινωνικά προερχόμενοι από φτωχά κοινωνικά στρώματα ή ο επιχειρηματικός κύκλος δημιουργήθηκε αποκλειστικά μέσα από τον οικογενειακό πλούτο και το αστικό περιβάλλον για να καθοριστεί στις επόμενες γενιές, σε μεγαλύτερο βαθμό, από το επίπεδο της μόρφωσης; Επιχειρηματίας κατά το σουμπετερικό πρότυπο, δηλαδή αυτό της καινοτομίας και της διατάραξης των λιμνάζοντων νερών της οικονομίας, επιχειρηματίας του ρίσκου ή της κερδοσκοπίας ήταν τελικά ο Κύπριος οικονομικός παράγοντας; Αυτά τα ερωτήματα όπως και άλλα, όπως η επιχειρηματική ικανότητα, τα κίνητρα και οι πρωτοβουλίες των επιχειρηματιών, θα απαντηθούν μέσα από το ερευνητικό πρόγραμμα.
Το πρόγραμμα φιλοδοξεί να εντάξει την Κύπρο σε ένα διεθνές επιστημονικό πεδίο, της ιστορίας της επιχειρηματικότητας. Τα αποτελέσματα του προγράμματος θα είναι διαθέσιμα στο επιστημονικό και ευρύ κοινό μέσω ψηφιακής πλατφόρμας, με στόχο τη συμβολή στην έρευνα γύρω από την ιστορία των επιχειρηματιών και επιχειρήσεων, αλλά και μέσω εκπαιδευτικών και άλλων δράσεων προκειμένου να ενισχυθεί η εκπαίδευση στην επιχειρηματικότητα με δημιουργικά μέσα. Η χρήση χωρικών δικτύων (spatial networks) στην ιστορική έρευνα, αναμένεται να δημιουργήσει καινοτόμα ερευνητικά και εκπαιδευτικά εργαλεία. Το πρόγραμμα, με συντονιστή τον Δρα Χριστόδουλο Χατζηχριστοδούλου και ερευνήτρια τη Δρα Ευαγγελία Ματθοπούλου, εξασφάλισε χρηματοδότηση στο πλαίσιο των Προγραμμάτων RESTART 2016–2020 του Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας και συγχρηματοδοτείται από την Κυπριακή Δημοκρατία, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και τα Διαρθρωτικά Ταμεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κύπρο.
