Πριν ένα χρόνο τέτοιες μέρες διερωτώμαστε με αγωνία αν το 2023 θα ήταν μια ακόμα χρονιά χωρίς λύση του Κυπριακού. Όλα τα 49 χρόνια το ίδιο ερώτημα.
Αυτός ήταν κι ο τίτλος της εισαγωγικής ομιλίας εκ μέρους του Κινήματος Οικολόγων Συνεργασία Πολιτών στη συνάντηση των Κυπριακών Κομμάτων στο Λήδρα Πάλας (υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Σλοβακίας) τον περασμένο Γενάρη. Σε εκείνη την τοποθέτηση αναλύθηκαν σε συντομία οι κίνδυνοι, οι προκλήσεις, οι στόχοι και οι προσδοκίες. Με μια πρώτη ματιά, λες και μόνο την ημερομηνία χρειάζεται να αλλάξεις και μπορείς να ξαναπείς τα ίδια μια και οι επιμέρους αναφορές παραμένουν επίκαιρες. Κι όμως, τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα!
Πριν απ΄όλα γιατί πέρασε ένας ακόμα χρόνος κι είναι βαρύς κι αγχωτικός ο συμβολισμός του μισού αιώνα που εντελώς ανεπίκαιρα παραπέμπει στην απόγνωση «αιώνων σκλαβιάς». Ισλαμοποίηση, στρατικοποίηση, εποικισμός της κατεχόμενης γης… Και έξαρση του ξεπουλήματος των ήδη κλεμμένων ελληνοκυπριακών περιουσιών στα κατεχόμενα. Η ανακύκλωση ενός εγκλήματος που, κανονικά, τιμωρείται ως τέτοιο από τη νομοθεσία την κυπριακή και διεθνείς συμβάσεις. Μακάρι η πρόσφατη σύλληψη στην Ιταλία ενός Τουρκοκύπριου που φαίνεται να εμπλέκεται να μας αφυπνίσει γιατί φαίνεται πως αφήσαμε κι αυτό το έγκλημα να εξελίσσεται ανενόχλητο, ίσως για να μη χαλάσουμε το (ουδέποτε) καλό κλίμα. Μπορεί κάποιοι να θεώρησαν πως θα τα βρούμε και γι΄αυτό μαζί με τη λύση, στο τέλος (της Κυπριακής Δημοκρατίας). Μα αυτό από μόνο του προδιαγράφει ακόμα χειρότερη την όποια λύση… Θα προστατεύσουμε, άραγε, κι αυτή τη φορά το «καλό κλίμα» και οι προσδοκίες που δημιουργεί ο αναμενόμενος ερχομός της Απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα;
Στο μεταξύ οι τουρκικές κατοχικές δυνάμεις συνεχίζουν με …συνέπεια τις παραβιάσεις στη Νεκρή Ζώνη. Από την «ξεχασμένη» (ακόμα και από τον ΟΗΕ) υπόθεση της Πύλας και εκείνη στον ΄Αγιο Δομέτιο που ακολούθησε, ξανά πάλι στη Δένεια με εκσκαφείς και λοιπά εργαλεία για «αναπτυξιακά» των στρατιωτικών υποδομών τους έργα. Κάθε φορά κερδίζουν λίγο από αυτό που διαχρονικά επιδιώκουν, δηλ. τη χωριστή συνεννόηση με τη Ειρηνευτική Δύναμη…
Το δικαιολογημένο ενδιαφέρον των Τουρκοκυπρίων για την εξέλιξη στην Ιταλία για το εμπόριο των κλεμμένων περιουσιών έχει ποικίλες αφετηρίες. Είναι πολλοί που δεν βλέπουν με καλό μάτι τις πωλήσεις σε αλλοδαπούς περιουσιών στα κατεχόμενα, αρκετοί όμως όχι για τους σωστούς λόγους. Ακόμα και το σύνθημα «αυτή η χώρα είναι δική μας» είναι εκφυλισμένο στο μυαλό πολλών γιατί, ακόμα κι αν θέλουν να απαλλαγούν από την Τουρκία και τον σουλτάνο, δεν αναφέρονται σ΄ολόκληρη την Κύπρο, αυτό το ενιαίο οικοσύστημα, αλλά στην κατεχόμενη περιοχή που την βαφτίζουν όχι απλά ζώνη αλλά κρατίδιο, αυθύπαρκτο ή ένα από τα «συνιστώντα κράτη», περιμένοντας την Κυπριακή Δημοκρατία να γίνει η νονά! Εμάς μάς ενδιαφέρον και μας συγκινούν εκείνες οι φωνές που μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες τολμούν να διεκδικούν το ενιαίο του χώρου και της κοινωνίας!
Μόλις προ ημερών κατατέθηκε ο θεμέλιος λίθος για μια ακόμα μεγαλοανάπτυξη, αυτή τη φορά στον κατεχόμενο Καραβά (βλ. Επισκόπηση ΓΤΠ – Κibris, 9.1.2024). Σε ποιον άραγε ανήκει η γη; Πρόκειται για την ανέγερση 100 κατοικιών σε 28 συγκροτήματα. Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί το Νοέμβριο του 2025. Και μην ανησυχείτε, η ανάπτυξη είναι εμπνευσμένη από την έννοια, λέει, του μεσογειακού χωριού. Kαι πού να δείτε που οι ιδιοκτήτες θα καλλιεργούν τα δικά τους βιολογικά προϊόντα και θα υπάρχουν αυλές σε κοινόχρηστους κοινωνικούς χώρους. Και συντελεστή κάλυψης μόνο 20% και πράσινα και χίλια μακρόβια δέντρα θα φυτευτούν και δρόμο κατασκεύασαν και γιοφύρι και για τον φωτισμό έχουν φροντίσει. Τα έργα έχουν ξεκινήσει από πολύ καιρό και είναι λογικό να μάς εξηγήσει κάποια υπηρεσία του Κράτους σε ποιο βαθμό γνωρίζει το θέμα, αν πρόκειται για κλεμμένη γη (ή, εκβιαστικά πωληθείσα) και ποιες ενέργειες έγιναν, αν έγιναν, για την αντιμετώπιση αυτής και κάθε άλλης παρόμοιας περίπτωσης. Νομικά εργαλεία υπάρχουν, τα βασικά αναφέρονται στην ιστοσελίδα του υπουργείου Εξωτερικών. Άραγε οι επενδυτές ή οι κατασκευαστές έχουν κι αυτοί κυπριακό Διαβατήριο;
Από την Επισκόπηση του Τουρκοκυπριακού τύπου της ίδιας μέρας, μαθαίνουμε και τούτο το εντυπωσιακό: Η εφημερίδα Avrupa και τρεις αρθρογράφοι της (Şener Levent, Mehmet Levent και Ali Osman Tabak), παραπέμπονται στο «κακουργιοδικείο» με την «κατηγορία» πως αναδημοσίευσαν άρθρο τουρκικής εφημερίδας που αναφερόταν στο ψευδοκράτος! Ουδεμία απορία δικαιολογείται. Απλώς, πρόκειται για κατοχή και υποτελές καθεστώς…
Μέσα σε όλα αυτά τα απαισιόδοξα, διερωτώμαστε πώς μπορεί να ξεκινήσει πάλι εκείνος ο (μέχρι τώρα) αδιέξοδος διάλογος. Τι θα πέσει στο τραπέζι και τι θα μείνει αιωρούμενο όταν ομαλά ή ανώμαλα αδειάσουν οι καρέκλες των συνομιλιών. Το έργο αυτό το έχουμε ξαναδεί και, τώρα πια, μοιάζει φοβητσιάρικο!
Τελικά, δεν ξέρουμε τι θα γίνει με εκείνο το μισάνοιχτο παράθυρο προοπτικής. Θα το ανοίξει περισσότερο η κυρία Μαρία Άνχελα Χολγκίν Κουεγιάρ ή θα το κλείσει πάλι με θόρυβο ο αέρας από τα βουνά της Καραμανιάς;
