Η ΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ είναι σήμερα από τον βιολόγο, εκπαιδευτικό και συγγραφέα, Θάνο Καψάλη, που θα μας μιλήσει σήμερα για τον δάσκαλο στην ταινία «Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών», που τώρα ανέβηκε και σε θεατρική παράσταση στην Αθήνα, την οποία είδε η αφεντιά μου και…. Διαβάστε τη συνέχεια:
Δεν σκόπευα να αφιερώσω, ακόμη ένα σχόλιο στην εκπαίδευση. Λογάριαζα όμως χωρίς τον ξενοδόχο. Κι ο ξενοδόχος, στην περίπτωσή μας, ήταν ο οικοδεσπότης της εκπομπής κ. Χρήστος Μιχαηλίδης, τον οποίο ένα τηλεφώνημά μου, πέτυχε κατά την έξοδό του, από το θέατρο «Βρετάνια». Ο κ. Μιχαηλίδης, ήταν πολύ ενθουσιασμένος, από την εξαιρετική, πράγματι, θεατρική διασκευή της ταινίας «Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών». Τόσο ενθουσιασμένος, ώστε πριν προλάβω να του πω τον λόγο για τον οποίο του τηλεφώνησα, να με κατακλύσει με έναν χείμαρρο θαυμασμού για την εμπνευσμένη διδασκαλία του κ. Κήτινγκ, του δασκάλου που αποτελεί τον κεντρικό ήρωα του έργου.
Ας πω –κι αν θέλετε το πιστεύετε– πως δεν συμπαθώ καθόλου τους ανθρώπους που απολαμβάνουν να αποκαθηλώνουν στα μάτια του συνομιλητή τους τα πρόσωπα ή τα πράγματα που τον έχουν ενθουσιάσει. Όμως, έχοντας τις αμφιβολίες μου για το πρότυπο του δασκάλου που ενσάρκωνε ο κ. Κήτινγκ, δεν κρατήθηκα και του είπα: «Ξεχνάς αγαπητέ Χρήστο, ότι η γοητεία της διδασκαλίας του κ. Κήτινγκ, αν και δεν στάθηκε αιτία, δεν απέτρεψε έναν μαθητή του να εκτεθεί σε έναν κίνδυνο, ο οποίος τελικά του στέρησε τη ζωή;».
Από την παύση που επακολούθησε αντιλήφθηκα ότι ο Μιχαηλίδης είχε εκπλαγεί από την απροσδόκητη αμφισβήτηση του εμβληματικού κινηματογραφικού δασκάλου. Αντί, όμως, να με στείλει από εκεί που ήρθα, έκανε κάτι πολύ πιο φαρμακερό: Με προκάλεσε να επαναλάβω τον συλλογισμό μου στο σχόλιο της Πέμπτης, στην εκπομπή του «Καθρέφτης» στην ΕΡΤ.
Εδώ είμαστε λοιπόν. Αλλά η ιστορία των αμφιβολιών μου για τον κ. Κήτινγκ, πηγαίνει πολύ πίσω. Πόσο πίσω; Τον Οκτώβριο 1990 στη Ρόδο, όταν οι πόρτες του κινηματογράφου άνοιγαν για να ξεχυθούν από τη μισοσκότεινη αίθουσα οι δεκάδες των θεατών, που είχαν παρακολουθήσει μαγεμένοι τον «Κύκλο των Χαμένων Ποιητών». Εκπαιδευτικοί, στην πλειονότητά μας, ταχύναμε το βήμα μας, λες και θα συντόμευε τον χρόνο, που θα μας έφερνε μπροστά στους μαθητές μας την επόμενη ημέρα. Όχι, όχι, δεν θα ανεβαίναμε πάνω στα θρανία, ούτε θα οργανώναμε μεταμεσονύκτιες συναντήσεις απαγγελίας ποιημάτων με τους μαθητές μας στον λόφο του Μόντε Σμιθ.
Σίγουρα όμως, από αύριο κιόλας, θα «άδραχναμε την ημέρα», διότι ο Κήτινγκ, ήταν πλέον το πρότυπό μας. Ένα πρότυπο που καταύγαζε, μέσα στο γκρίζο πλήθος των συντηρητικών συναδέλφων του, με την ενθουσιώδη διδασκαλία του και το πάθος του «να πυρπολήσει την καρδιά και το μυαλό» των μαθητών του.
Στα 30 χρόνια που έχουν περάσει, είμαι πια πεπεισμένος ότι ο κ. Κήτινγκ, δεν αποτελεί καθόλου ένα αξιομίμητο πρότυπο δασκάλου. Το γιατί –παρά τον κίνδυνο να σας απογοητεύσω– θα σας το εκθέσω ευθύς.
Θυμηθείτε τη διδασκαλία του κ. Κήτινγκ και ίσως συμφωνήσετε πως αν ο κινηματογραφικός φακός την αποθέωσε, ήταν επειδή ακριβώς ο πρωταγωνιστής στον οποίον εστίαζε δεν ήταν η τάξη, αλλά ο μεσσιανικός δάσκαλός της. Ο μεσσιανικός δάσκαλος που αν και αντισυμβατικός, επέτρεπε –με τη συναρπαστικότητα της διδασκαλίας του– ελάχιστους βαθμούς ελευθερίας στους μαθητές του, ώστε να αποκτήσουν οι ίδιοι ενεργό ρόλο στη διαδικασία της μάθησης. Το πόσο ακαταμάχητη ήταν η γοητεία που τους ασκούσε φάνηκε στον τραγικό επίλογο του έργου. Ο Κήτινγκ, μπορεί να πίστευε ότι ωφελούσε τους μαθητές του, όταν τους αποκάλυπτε τις συμβάσεις του συντηρητικού σχολείου και της κοινωνικής τους τάξης. Τι νόημα έχει όμως έχει η αποκάλυψη αυτή, όταν ο έφηβος παραλήπτης της την πήρε τοις μετρητοίς, ώστε να σηκώσει ένα ανυπέρβλητο για τους ώμους του βάρος και να οδηγηθεί στην αυτοκτονία;
Έλειψαν πολλά από την εκπαίδευσή μας στα χρόνια που μεσολάβησαν από τότε. Δεν έλειψε όμως ο κ. Κήτινγκ. Το πάθος του δασκάλου να πλάσει τις ψυχές των μαθητών του, ακόμη κι αν ειλικρινές, μπορεί να είναι ανώφελο και γι’ αυτούς και για τον ίδιο. Κι ύστερα, τι σχέση έχει το σχολείο μας, στο οποίο ο δάσκαλος φοβάται να επιπλήξει τον μαθητή, με το αυστηρό και δομημένο σχολείο του κ. Κήτινγκ;
> Το ηχητικό είναι διαθέσιμο εδώ, στα τελευταία 8 λεπτά: https://www.ertecho.gr/radio/proto/show/kathreftis/ondemand/601489/kathreftis-me-ton-xristo-mixailidi-15022024/
