Ένα υπέροχο αρχοντικό άλλων εποχών κάηκε χθες στο κέντρο της Λεμεσού υπενθυμίζοντας μας την ύπαρξη χιλιάδων αδρανών κτηρίων σε όλο το νησί. Κτήρια που για διάφορους λόγους, εκούσιους ή ακούσιους, έχουν εγκαταλειφθεί από τους ιδιοκτήτες τους, παραμένουν ανοικτές πληγές, εστίες ακαλαισθησίας και μόλυνσης και πλέον καταφύγια άστεγων. Κυρίως στις πόλεις. Κι ενίοτε γκρεμίζονται, ενίοτε καίγονται και τα ίχνη της ιστορίας εξαφανίζονται.
Διάφοροι φορείς έχουν κατά καιρούς ασχοληθεί με το θέμα ωστόσο προσκρούουν στο σύστημα ιδιοκτησίας. Στην Ελλάδα, όπου το πρόβλημα είναι ίδιο, αποφασίστηκε η δημιουργία μητρώου εγκαταλελειμμένων ακινήτων σε κάθε Δήμο με στόχο, αφού καταγραφούν να αποδίδονται σε ιδιώτες οι οποίοι θα μπορούν να έχουν τη διαχείριση τους για 50 χρόνια, αφού τα αποκαταστήσουν. Η πρόταση ακολούθησε τον θάνατο ενός 22 χρόνου φοιτητή ο οποίος καταπλακώθηκε από τοίχο παλιού κτηρίου στη Λάρισα.
Το ΕΤΕΚ έχει επανειλημμένα ασχοληθεί με το θέμα προτείνοντας, ανάμεσα σ’ άλλα, αναθεώρηση του νομικού πλαισίου ώστε να επιτρέπονται δραστικά μέτρα από τις αρμόδιες αρχές (μεταξύ άλλων και κατάσχεση και αξιοποίηση του κτηρίου ή του ακινήτου όπως συμβαίνει σε χώρες του εξωτερικού) ώστε να προλαμβάνεται η κατάρρευση κτηρίων και η απώλεια σημαντικών κτισμάτων μεγάλης πολιτιστικής σημασίας.
Μια άλλη πρόταση του ΕΤΕΚ ήταν όπως με κάθε πολεοδομική άδεια που θα εγκρίνεται για ένα ψηλό κτήριο ή μια μεγάλη ανάπτυξη, ο ιδιοκτήτης να αναλαμβάνει και την επιχορήγηση για την πλήρη αποκατάσταση ενός επικίνδυνου/ετοιμόρροπου διατηρητέου κτίσματος ή ενός μνημείου.
Με το θέμα ασχολήθηκε κι ο βουλευτής των Οικολόγων, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, αντιπαραβάλλοντας παραδείγματα άλλων χωρών, όπως η πυκνοκατοικημένη Ολλανδία η οποία δεν αφήνει κτήρια αναξιοποίητα. Μία πρόταση του ήταν όπως οικιστικές μονάδες που έχουν εγκαταλειφθεί αναληφθούν από το κράτος –αφού υπερπηδηθούν τα νομικά κωλύματα- και χρησιμοποιηθούν για διαμονή οικογενειών με χαμηλά εισοδήματα που τώρα παίρνουν επίδομα ενοικίου. «Το κράτος, εξήγησε, θα μπορεί να κάνει απευθείας ανάθεση σε μια Κοινωνική Επιχείρηση για να εντοπίζει τέτοια κτήρια και να αναλαμβάνει τη σύναψη μακρόχρονης ενοικίασης, επιδιόρθωσης και παράδοσης τους στις αρμόδιες Υπηρεσίες για χρήση από οικογένειες που χρειάζονται στέγαση. Δεν είναι σωστό να υπάρχει κόσμος που χρειάζεται στέγαση και τα σπίτια αυτά να παραμένουν κενά».
Πέρα από τους κοινωνικούς, ηθικούς και πολιτισμικούς λόγους που επιβάλλουν τη συντήρηση και αξιοποίηση των αδρανών κτηρίων είναι και λόγοι ασφάλειας. Γεγονός που αποδείχθηκε και με το συμβάν χθες στη Λεμεσό. Δεν κάηκε μόνο ένα ιστορικό κτίσμα αλλά έθεσε σε κίνδυνο και τα διπλανά και ανθρώπους που βρίσκονταν μέσα. Τα εγκαταλειμμένα κτίσματα αποτελούν ένα αδρανή πλούτο που επιβάλλεται, για πολλούς λόγους, να αξιοποιηθεί.
