Από την αρχή της εκλογής του, ίσως και πριν από αυτήν, είχα σχηματίσει επιφυλακτική έως και αρνητική άποψη για το «που το πάει ο Νίκος;» Αυτή εδραζόταν κυρίως στο γεγονός ότι, με όση εμπειρία έχω από τα κυπριακά πολιτικά πράγματα, πάντα με προβλημάτιζε και με ενοχλούσε ο τρόπος με τον οποίο πλάθονται οι συνεργασίες κομμάτων και προσώπων, προκειμένου να εκλεγεί ο νέος Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Ξέρουμε ότι δεν θα μπορούσε από μόνος του, ως προσωπική οντότητα, να εκλεγεί στο ύπατο αξίωμα. Έπρεπε να βρεθούν στηρίγματα, να συναφθούν συμφωνίες. Θεμιτό κι ωραίο. Έτσι προχωρούν, με συναινέσεις, οι στέρεες δημοκρατίες. Οπωσδήποτε προϋποθέτει συνδιαλλαγή. Αυτή, πάντοτε, ακόμα περισσότερο στη Κύπρο, έχει ένα στοιχείο δούναι-λαβείν. Λογικό είναι. Ελέγχεται όμως ως προς το κατά πόσο είναι και ηθικό. Στο case-study «Κύπρος», δεν είναι! Διότι όλοι ξέρουμε ότι στον μικρό μας τόπο, το «δούναι-λαβείν» δεν έχει πάντα έναν χαρακτήρα ορθολογιστικό, ξεκάθαρο και ηθικό. Αντίθετα, έχει την ερμηνεία «βόλεψέ με, για να βολέψω εγώ εσένα».
Δεν μπορεί ένας Πρόεδρος που εκλέγεται με τη βοήθεια κι άλλων κομμάτων να μην κάνει παραχωρήσεις, κυρίως όσον αφορά τα χαρτοφυλάκια και άλλες θέσεις που θα δώσει, αναλογικά, ως αντάλλαγμα. Αυτή η θεμιτή «πράξη», εάν δεν έχει στον πυρήνα της την έννοια της αξιοκρατίας, από σοβαρή συνεργασία μετατρέπεται σε ρουσφέτι. Σε βόλεμα. Λογικό είναι να δοθούν και υπουργικά και άλλα πόστα. Αρκεί όμως προηγουμένως να έχει συμφωνηθεί μία μίνιμουμ συναίνεση στην βασική πολιτική γραμμή του Προέδρου. Σε όλα τα μέτωπα. Κυρίως στο εθνικό.
Δεν ξέρω τι πλαίσιο έβαλε ο κ. Χριστοδουλίδης στους επίδοξους κυβερνητικούς του εταίρους, για αυτό. Εύλογη είναι η απορία του τι σχέση μπορεί να έχει ο νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας με ένα κόμμα το οποίο δεν θέλει λύση του Κυπριακού με βάση την δικοινοτική-διζωνική ομοσπονδία; Ή με ένα άλλο που δεν έχει στην πολιτική φιλοσοφία του την έννοια της υποχώρησης και του συμβιβασμού – αντίθετα, θέτει όρους που το «απαγορεύουν».
Τι σχέση μπορεί να έχει με αυτά ο μετριοπαθής και ορθολογιστής Πρόεδρος; Που μέχρι τώρα στην θητεία του στο υπουργείο εξωτερικών, αλλά και στο κόμμα, ήταν ένας άνθρωπος με σύγχρονη δυτική αντίληψη και προσέγγιση, κοντά σε ΕΕ και ΗΠΑ; Πώς μπορεί να συνομιλεί, πόσο μάλλον να συνεργάζεται με ανθρώπους που τα κόμματά τους βρίσκουν ότι είχε δίκιο ο Πούτιν που εισέβαλε στην Ουκρανία, ή ότι τα εμβόλια κατά του covid είναι παρασκευάσματα το, διαβόλου;
Πιστεύω πως έχει μια θέληση προς λύση. Την είχε εκδηλώσει έμπρακτα και στις συνομιλίες που ναυάγησαν στο Κραν Μοντανά, ότι μπορούμε να καταλήξουμε σε λύση. Γνωρίζω ότι δούλεψε πολύ επάνω σε αυτό. Κι επίσης ότι προς το τέλος, όταν ναυάγησε το θέμα, δεν ήταν στο γκρουπ των ανακουφισμένων! Απλώς δεν μίλησε ο άνθρωπος. Είχαμε κάνει μεταξύ μας κάποιες κουβέντες πριν και μετά το ναυάγιο, οι οποίες βεβαίως ήταν και θα παραμείνουν off-the-record. Ζητούσα την άδειά του να ηχογραφώ τις συνομιλίες μας για να έχω ακριβή ενημέρωση. Δέχτηκε. Και το εκτίμησα.
Έχω διαφωνήσει σε πολλά με τον Πρόεδρο, αλλά δεν δυσκολεύομαι να πω ότι την μαγιά την έχει ο Χριστοδουλίδης, όσον αφορά το ζήτημα του να τα βρούμε με τους Τ/κ, να λύσουμε το εθνικό μας ζήτημα και να μην «κολλάμε» πάντοτε στα βασικά. Εκείνο που μπορώ να πω είναι ότι, μέχρι να φτάσουμε στο Κραν Μοντανά, και έχοντας συμμετάσχει σε όλη τη διαδικασία των συνομιλιών, ήτανε σχεδόν βέβαιος ότι θα καταλήγαμε. Τώρα οι συγκυρίες είναι πολύ διαφορετικές. Με δύο πολέμους στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία, που επηρεάζουν και αλλάζουν πολλά. Ο Χριστοδουλίδης ωρίμασε πολιτικά. Η Κύπρος έχει βρεθεί στο κέντρο του κυκλώνα, και χειρίζεται μέχρι στιγμής άριστα αυτή την ανείπωτη κρίση.
Δεν ξέρω πόσο ισχυρό μπορεί να είναι το ευρωπαϊκό χαρτί προκειμένου να ενεργοποιηθεί πάλι η διαδικασία για το Κυπριακό. Γιατί απλά δεν έχω πειστεί αν υπάρχει (α) ένα κονσένσους (μία ευρύτερη συναίνεση) στην ΕΕ για κάτι τέτοιο και (β) αν υπάρχει και το αίσθημα της σιγουριάς που πρέπει να νιώθουν οι εταίροι μας στις Βρυξέλλες και στην Ουάσιγκτον, ότι αυτή τη φορά η Κύπρος το εννοεί και το θέλει. Και (γ) εάν το θέλει πια ο πολυπράγμων και πανίσχυρος παντού Ερντογάν.
Εκείνο που έλεγαν ως τώρα σχεδόν όλοι, είναι ότι το Κυπριακό θα είχε λυθεί την προηγούμενη φορά εάν πραγματικά το ήθελε η Λευκωσία. Όχι η Άγκυρα. Αυτήν την θεώρηση εισπράττεις με όποιον μιλήσεις στις Βρυξέλλες. Το «it’s up to you», λένε. Δηλαδή, «είναι στο δικό σας χέρι». «Δεν το αξιοποιήσατε τότε». Δεν πιστεύουν ότι το Σχέδιο ναυάγησε στην Ελβετία εξαιτίας της άλλης πλευράς μόνο. Ό,τι έχει γραφτεί για το λεχθέντα εκεί, υπενθυμίζω ότι, εκτός από τις δύο ενδιαφερόμενες αντιπροσωπείες, υπήρχανε εκεί και αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες. Που είδαν, άκουσαν, και ξέρουν…
