Στην ανθρώπινη Ιστορία και σε μεγάλο μέρος του κόσμου σήμερα –ειδικά στις μουσουλμανικές κοινωνίες– είναι όχι μόνο κατανοητό, αλλά και επιθυμητό να είσαι βίαιος στο όνομα του θεού και της χώρας.

Οι εκπαιδευτικοί παραπονούνται μονίμως για τα περιστατικά βίας από μαθητές. Αποκαλούν αυτή τη συμπεριφορά «παραβατική», όρος που παραπέμπει σε κανονισμούς αμφισβητήσιμους (ποιος τους κατάρτισε, με ποια αρμοδιότητα), αντί του σωστότερου «αντικοινωνική», εφόσον οι κανόνες συμβίωσης σε μια ελεύθερη και ευνομούμενη κοινωνία είναι αυτονόητοι: Η βία είναι απαράδεκτη και καταδικαστέα. Πιο παλιά, η μη αποδεκτή συμπεριφορά επέσυρε την «ανάλογη» σωματική βία: Κανένα χαστούκι ή ξύλο με τον χάρακα. Σήμερα οι εκπαιδευτικοί δεν ξυλοφορτώνουν τους μαθητές-παραβάτες αλλά τους αποβάλλουν για ένα διάστημα (ή μόνιμα – ας τους φορτωθούν άλλοι). Η ΟΕΛΜΕΚ διαπιστώνει ότι η συμπεριφορά αυτή «δεν είναι τυχαία» και «δεν οφείλεται μόνο σε ατομικούς, οικογενειακούς και κοινωνικούς παράγοντες», δεν διευκρινίζει όμως τι εννοεί ούτε αποδέχεται ενδεχόμενες ευθύνες μελών της. Θέλει οι μαθητές με «ακραία παραβατική συμπεριφορά» να εξορίζονται σε «εναλλακτικά προγράμματα», ζητά προστασία, κάμερες, σχολικούς «ασφαλίτες»… Ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσαμε.

Η μοντέρνα πειθαρχία στα σχολεία δεν περιλαμβάνει σωματική τιμωρία, ωστόσο παραμένει βίαιη: Και στη μια και στην άλλη περίπτωση, η παρορμητική βία τιμωρείται με διορθωτική βία. Η Αγιάν Χίρσι Άλι* (Ayaan Hirsi Ali, Ολλανδή-Αμερικανίδα ακτιβίστρια και συγγραφέας από τη Σομαλία), γράφει: «Οι πρώτες αναμνήσεις της παιδικής μου ηλικίας περιλαμβάνουν τιμωρία: Με χτυπούσαν ή με ξυλοκοπούσαν με ραβδί ή ζώνη, όχι λόγω κάποιας βίαιης συμπεριφοράς εκ μέρους μου αλλά επειδή ήμουν ανυπάκουη ή δεν έπαιρνα καλούς βαθμούς». Στις μουσουλμανικές κοινωνίες, όχι μόνο τα βίαια αλλά και τα μη βίαια αδικήματα τιμωρούνται με βία, λέει. Και το αποτέλεσμα; «Ένα παιδί μαθαίνει ότι μπορείς να χρησιμοποιήσεις βία για να πετύχεις τον στόχο σου, ανεξαρτήτως του πόσων χρονών είσαι. Ο μόνος λόγος να μην το κάνεις είναι ο κίνδυνος τιμωρίας από κάποιον ισχυρότερο. Η βία αποφασίζει για το σωστό».

Καμιά κοινωνία δεν είναι απαλλαγμένη από τη βία. Στην Ευρώπη, διαπιστώνει η Άλι, «όποιος διαπράττει παρορμητική βία θεωρείται αντικοινωνικός ή ψυχικά άρρωστος. Αν γίνεστε βίαιος, όλοι θεωρούν ότι κάτι δεν πάει καλά μ’ εσάς». Όμως, στο ευρύ σύστημα κανόνων και τιμωρίας του Ισλάμ η βία είναι η συνήθης καθορισμένη μέθοδος για την επίλυση διαφορών, την πειθαρχία των παιδιών ή και ως τιμωρία της ατιμωτικής συμπεριφοράς. Στις πολιτισμένες κοινωνίες, γονείς και δάσκαλοι (υποτίθεται πως) αντιλαμβάνονται ότι η σωματική τιμωρία δεν είναι μόνο βάρβαρη και ξεπερασμένη αλλά αναποτελεσματική: Η απάντηση με βία στη βία υπονομεύει το μάθημα που θέλουν να δώσουν στα παιδιά. Στην Ευρώπη, παρατηρεί η Άλι, η μητέρα ή η δασκάλα δεν ανταποδίδει. Λέει αποφασιστικά στο παιδί, π.χ., ότι δεν έπρεπε ποτέ να χτυπήσει ή να πάρει κάτι από ένα άλλο νήπιο. (Η Κύπρος είναι Ευρώπη;)

Η ισλαμική «καθεστωτική» βία μεταφέρεται σιγά-σιγά στη Δύση – είναι οι συνέπειες της μετανάστευσης, λέει η Άλι: «Τόσο στις χώρες με μουσουλμανική πλειονότητα όσο και στις μουσουλμανικές κοινότητες στις δυτικές χώρες, η “βία τιμής” είναι το κοινό μέσο ελέγχου της γυναικείας συμπεριφοράς. Μια νεαρή γυναίκα με έναν φίλο από τη Δύση αντιμετωπίζει ξυλοδαρμό, φυλάκιση στο σπίτι, απαγωγή, εξαναγκασμό σε γάμο ή ακόμα και δολοφονία». Υπάρχει και η θρησκευτική βία. «Αυτό το είδος βίας φαίνεται να είναι το πιο δύσκολο για τους ανθρώπους στη Δύση να κατανοήσουν», διαπιστώνει. «Τα σύγχρονα δυτικά έθνη είναι θρησκευτικά πλουραλιστικά. […] Η δολοφονία στο όνομα του Θεού θεωρείται εντελώς οπισθοδρομική συμπεριφορά. Ωστόσο […] στο μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης Ιστορίας και σε μεγάλο μέρος του κόσμου σήμερα –ειδικά στις μουσουλμανικές κοινωνίες– είναι όχι μόνο κατανοητό, αλλά και επιθυμητό να είσαι βίαιος στο όνομα του Θεού και της χώρας, ως ένας τρόπος να πλησιάσεις τον Θεό, να είσαι ενάρετος, ευγενής και άγιος».

Οι δυτικοί πολιτικοί και τα μέσα ενημέρωσης δυσκολεύονται να το κατανοήσουν, ίσως επειδή, παρά τα πάμπολλα περιστατικά, η βία είναι καταδικαστέα. «Πιστεύουν ότι η τρομοκρατία εκ μέρους μουσουλμάνων μεταναστών οφείλεται σε περιθωριακή ιδεολογία ή ίσως ψυχική ασθένεια. Επιμένουν ότι η βία προέρχεται αποκλειστικά από εξτρεμιστές και ότι το Ισλάμ είναι μια ειρηνική θρησκεία», παρατηρεί η Άλι. «Υποθέτουν λανθασμένα ότι η κουλτούρα των ειρηνικά συνυπαρχόντων θρησκειών μπορεί να απορροφήσει όλους τους άλλους πολιτισμούς, και ότι μια επιπλέον θρησκεία μπορεί να προστεθεί στο συνονθύλευμα της θρησκευτικής διαφορετικότητας. Εάν όμως οι άλλοι πολιτισμοί δεν συμμερίζονται την άποψη ότι η βία είναι πρόβλημα, μπορούν να ανατρέψουν ολόκληρο το σύστημα. Και αυτό ακριβώς συμβαίνει».

Φυσικά, δεν είναι όλοι οι μουσουλμάνοι βίαιοι και φανατικοί, όπως δεν είναι το ίδιο όλοι οι χριστιανοί ή οι εβραίοι. Η βίαιη συμπεριφορά είναι διάχυτη και στις δυτικές κοινωνίες, από τον εκφοβισμό στο σχολείο και την ενδοοικογενειακή βία μέχρι τους μαζικούς πυροβολισμούς – για να μη μιλήσουμε για τη βία του καπιταλισμού ή του φασισμού. Ωστόσο, θα πρέπει να αποδεχτούμε ότι, αντίθετα απ’ ό,τι πιστεύουν πολλοί, οι πεποιθήσεις μας σε ζητήματα ελευθερίας, δικαιοσύνης και ανθρωπιάς δεν εξαρτώνται απαραιτήτως από το πού γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε, σε τι θεό πιστεύουμε ή τι γλώσσα μιλάμε. Απόδειξη περί τούτου η Αγιάν Χίρσι Άλι, μεταξύ πολλών άλλων. Αρνητική απόδειξη, το πόσο λανθασμένα κατανοούμε και αντιμετωπίζουμε τη βίαιη συμπεριφορά στα σχολεία μας. Ακόμα χειρότερα, το πώς επιχειρούμε να «λύσουμε» το Κυπριακό, με βάση διχαστικά πρότυπα ταυτότητας.

*H Ayaan Hirsi Ali, ακτιβίστρια, πολιτικός και συγγραφέας, γεννήθηκε το 1969 στη Σομαλία. Ανατράφηκε ως μουσουλμάνα και στα πέντε της χρόνια υπέστη τη βάρβαρη πρακτική της κλειτοριδεκτομής. Απέδρασαν οικογενειακώς από τη χώρα το 1977 και έζησαν διαδοχικά στη Σαουδική Αραβία, στην Αιθιοπία και στην Κένυα. Το 1992 η Ayaan ζήτησε πολιτικό άσυλο από την Ολλανδία, για να αποφύγει τον γάμο που ήθελε να της επιβάλει ο πατέρας της.

Εκεί σπούδασε πολιτικές επιστήμες και ανέπτυξε έντονη δράση υπέρ των δικαιωμάτων των μουσουλμάνων γυναικών στην Ευρώπη, όπως κατά του γενετήσιου ακρωτηριασμού γυναικών. Είναι υπέρ του αθεϊσμού, ενώ έχει δηλώσει δημοσίως ότι η θρησκεία του Ισλάμ πρέπει να ηττηθεί και οι οπαδοί του να συντριβούν για να επιτευχθεί ειρήνη. Το 2003 εξελέγη στο ολλανδικό Κοινοβούλιο και το 2004 γύρισε με τον Ολλανδό σκηνοθέτη Theo van Gogh την ταινία μικρού μήκους «Υποταγή» (Submission) με θέμα την κακοποίηση των γυναικών στο Ισλάμ. Η ταινία θεωρήθηκε βλάσφημη από τους ισλαμιστές και ο van Gogh δολοφονήθηκε άγρια από έναν φανατικό Ολλανδό μουσουλμάνο.

Μετά από πολλές απειλές κατά της ζωής της μετανάστευσε στις ΗΠΑ, όπου το 2013 απέκτησε και την αμερικανική υπηκοότητα. Ίδρυσε το AHA Foundation, μια οργάνωση για τα δικαιώματα των γυναικών, και έγινε επίσης συνεργάτιδα του Kennedy Government School του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, και μέλος του Future of Diplomacy Project στο Belfer Center. Είναι παντρεμένη με τον Βρετανό ιστορικό και αναλυτή Niall Ferguson.

chrarv@philelefheros.com

MINORITY REPORT, 12.01.2025