Η γεωγραφική θέση της Κύπρου – νότια της Τουρκίας, δυτικά της Συρίας και του Λιβάνου, βορειοδυτικά του Ισραήλ, βόρεια της Αιγύπτου και νοτιοανατολικά της Ελλάδας – υπήρξε στην μακραίωνη ιστορία του τόπου και ευλογία και κατάρα. Ευτύχησε να δεχθεί πολλές πολιτισμικές επιρροές, οι οποίες δυστυχώς στην πορεία των χρόνων είτε καταπνίγηκαν, είτε τεχνηέντως σκεπάστηκαν θαρρείς και δεν υπήρξαν, μα και να βιώσει τεράστιες καταστροφές και οι κάτοικοι του να υποστούν δυσβάστακτα δεινά, όταν η άνθιση του εμπορίου, ο πλούτος και η χλιδή που απολάμβαναν οι ξένοι ηγεμόνες του, δεν είχε αντανάκλαση στους απλούς κατοίκους που ζούσαν εξαθλιωμένοι.
Δυστυχώς οι σημερινοί, παρόλο που έχουμε και την ευκολία και την αμεσότητα που μας παρέχει η τεχνολογία, αγνοούμε τεράστιο μέρος αυτής της ιστορίας. Τι ξέρουμε, για παράδειγμα, για τον Κανάκη ή τον Διασσωρινό, τι για την διοίκηση του Κάτων του Νεότερου, το δώρο του Αντώνιου προς την Κλεοπάτρα, τους Εβραίους και τον Αρτεμίωνα, την Bulla Cypria, την καταστροφή της Λεμεσού από τον τουρκικό στόλο το 1539, την προνομιούχα ελίτ που αναδύθηκε απολαμβάνοντας οφέλη μέσω διαφθοράς, εκμετάλλευσης και καταπίεσης, τη χρήση κρατικής βίας για είσπραξη εκκλησιαστικής φορολογίας, την μεταβίβαση του ελέγχου και όχι της κυριαρχίας από τους Οθωμανούς στους Άγγλους και τα λοιπά και τα λοιπά…
Εντούτοις, ενστικτωδώς πιθανότατα, αλλά μάλλον εξαιτίας ενός υπέρμετρου και αδικαιολόγητου τουπέ που συναντάς συνήθως σε ανθρώπους κομπλεξικούς και απαίδευτους (ενδεχομένως να μην υπάρχει λέξη να μπορεί να αποδώσει πιο εύγλωττα αυτό το κράμα – επιτομή της αξεστοσύνης, από το «ζοππόβορτοι» που βγήκε από το στόμα του αθυρόστομου και ιδιόρρυθμου Δέρβη), σ’ ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό των μεταγενέστερων γενιών αναπτύχθηκε η νοοτροπία του «ομφαλού της γης». Που αν είχε να κάνει υπό μία μεταφορική έννοια, ξεχειλωμένη έστω, για όσους πέρασαν και άλλους τόσους που διεκδίκησαν αυτό το νησί, ενδεχομένως να εκλαμβανόταν έως και χαριτωμένο ευφυολόγημα. Είχε όμως να κάνει με ένα ανεδαφικό άππωμα που μεταφραζόταν σε αλαζονική αίσθηση υπεροχής, ανωτερότητας και εξυπνάδας έναντι όλων των άλλων λαών, τους «βλάκες» που με λίγη κουτοπονηριά μπορούσαμε να εκμεταλλευτούμε, να κοροϊδέψουμε και να κατακλέψουμε, δεν υπήρχε τίποτε κι από κανέναν να διδαχθούμε, οι γείτονες μας στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, των οποίων την ιστορία και την συνεισφορά στις Τέχνες και στα Γράμματα αγνοούσαμε, τους αντιμετωπίζαμε και εξακολουθούμε ακόμα να το κάνουμε ως υποδεέστερους και απολίτιστους και βεβαίως, το κυριότερο δε χαρακτηριστικό αυτό της νοοτροπίας, ότι η πλάση όλη – τα κράτη, οι λαοί, η μοίρα και το σύμπαν, μας «χρωστούν»!
Αποτέλεσμα τούτων ήταν να αναπτυχθεί δίπλα στο υγιές κομμάτι του λαού, τους σκεπτόμενους, τους ορθολογιστές, τους εργατικούς, τους επιμελείς, τους τίμιους, τους φιλότιμους και τους συνεπείς, ένα άλλο, σαν καρκινογόνο εξόγκωμα που μεγάλωνε και όλο μεγάλωνε (κανέναν απολύτως ρόλο δεν είχε το αν κάποιος ήταν ή όχι σπουδαγμένος – μάλιστα, τη χειρότερη βερσιόν τη συναντούσες στους «πτυχιούχους» )στο οποίο επιδρούσε καταλυτικά ο λαϊκισμός, η δημαγωγία, η κουτοπονηριά, ο τυχοδιωκτισμός, η αρνητικότητα, η συλλήβδην ισοπέδωση, η ταμπελλοκρατία… Και, ναι, εννοείται ότι αυτό ευνόησε μετριότητες που στέφθηκαν μετά βαΐων και κλάδων σε σωτήριους ηγέτες, ικανούς μόνο στη δημιουργία πελατειακών σχέσεων, ανίκανους να παραδειγματίσουν, να καθοδηγήσουν με σωφροσύνη, να εμπνεύσουν…
Η αγγλοκρατία και η ευρωπαϊκή ένωση είναι δύο περιπτώσεις (βεβαίως εντελώς διαφορετικές καταστάσεις καθότι η πρώτη κατοχική δύναμη) όπου διακρίνει κανείς τα αποτελέσματα της «διατριβής» μας στη δημαγωγία και τον λαϊκισμό, την ανεπτυγμένη μας μυωπική αντίληψη, την αβασάνιστη ισοπέδωση, όπως και το άππωμα της υπεροχής.
Την Αγγλοκρατία, που αν δεν υπήρχε ενδεχομένως να μην είχαμε κράτος -και εννοώ οργάνωση, δομές, υπηρεσίες- την κρατώ για μια άλλη φορά, θέλοντας να εστιάσω στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την οποία και άγνοια εξακολουθεί να επικρατεί, μα κυρίως μεγάλη απαξίωση. Άκουγα προχθές τον πρόεδρο της Αιγύπτου να κάνει λόγο για «ευρωπαϊκή γέφυρα» που μου θύμισε και την αναφορά του Σιμόν Πέρες, «Χωρίς την Κύπρο, το Ισραήλ είναι μακριά από την Ευρώπη», που είχε κάνει το 2013, μια περίοδο –παρενθετικά το αναφέρω- που κάποιοι θεωρούσαν μαγκιά να λοξοδρομήσουμε, ρίχνοντας μας στα βράχια, νομίζοντας ότι με το να βαπτίσουν λίρες τα χαρτιά τουαλέτας, όχι μόνο θα διέσωζαν την αξιοπρέπεια και την αυτοδιάθεσή μας, θα μας καθιστούσε και οικονομικά υπερδύναμους. Απέναντι, λοιπόν, στην Ευρωπαϊκό Ένωση εκφράζεται αβασάνιστα μια απαξίωση που όσο ο λαϊκισμός κερδίζει έδαφος γίνεται εντονότερη ενώ τείνει να καταστεί επικρατούσα άποψη η ισοπέδωση εκ βάθρων. Που δεν αναγνωρίζει τη σημασία της ύπαρξης της, του ρόλου που διαδραματίζει και των ωφελημάτων στην καθημερινότητα των πολιτών της. Ως επί το πλείστον εκφράζεται από αδαείς, που αρέσκονται δηλαδή στην ευκολία της «ισχυρής άποψης» επί παντός επιστητού χωρίς γνώση, αλλά ούτε και με διάθεση να μάθουν. Και δεν παύουν να ρωτούν με κάθε ευκαιρία, ποιο το όφελος από την συμμετοχή μας, χωρίς να συνειδητοποιούμε τι δώρο έκαναν στο κωλοχανείο μας, εντάσσοντάς μας το 2004. Ναι, είναι γεγονός πως η γεωγραφική μας θέση υπήρξε και ευλογία και κατάρα. Η ουσία όμως είναι στο ότι εμείς είχαμε το ταλέντο να δαιμονοποιούμε και τις ευλογίες, αντιμετωπίζοντας κι αυτές ως κατάρες. Ποιος ξέρει, ίσως κάποτε να αντιληφθούμε και να κατανοήσουμε το όφελος, όπως έγινε και με την Κυπριακή Δημοκρατίας, πάνω στην οποία γαντζωθήκαμε, αφού την πολεμήσαμε, την μισήσαμε και την απαξιώσαμε.
