Δεν μπορεί να το χωρέσει το μυαλό. Η πατρίδα βίωνε μια μεγάλη τραγωδία, μια μεγάλη καταστροφή. Ιούλιος 1974. Πρώτα το πραξικόπημα και στη συνέχεια η εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο. Μετά τα μέσα Αυγούστου, η προέλαση των κατοχικών δυνάμεων ολοκληρώθηκε, αλλά υπήρχαν ακόμη μάχες. Τα καμιόνια με τους πρόσφυγες γέμιζαν τους δρόμους. Αγωνία για τους ανθρώπους που χάθηκαν, τους νεκρούς, τους αγνοούμενους.
Εκείνο τον Αύγουστο, στο τέλος του μήνα, μέσα στο χάος του πολέμου, την αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα, οι δολοφόνοι, οι ίδιοι που κατάστρεψαν την πατρίδα, την μοίρασαν, την παρέδωσαν στους Τούρκους, κτύπησαν ξανά. Για την ακρίβεια συνέχισαν την καταστροφική τους πορεία. Εκείνο το πρωί της 30ης Αυγούστου 1974, αποπειράθηκαν να σκοτώσουν τον Βάσο Λυσσαρίδη και δολοφόνησαν το Δώρο Λοΐζου. Οι δολοφόνοι είναι γνωστοί, τους είδαν. Άλλωστε η δολοφονική επίθεση έγινε κάτω από το φως του ήλιου. Τόσο σίγουροι ήταν ότι δεν θα τους συλλάμβαναν, που η επιχείρηση έγινε στο φως της ημέρας. Και τους είδαν πολλοί. Αλλά εκείνες τις ημέρες, η χούντα και το εδώ παρακλάδι της, η ΕΟΚΑ Β’, κυριαρχούσαν. Ο δολοφόνος, εκείνος που ηγείτο της ομάδας, «έχασε» το όπλο του. Δεν βρέθηκε ποτέ. Και από τη μια στιγμή στην άλλη, μέχρι να πάει στον τόπο του εγκλήματος η Αστυνομία, αυτός βρέθηκε στο ΡΙΚ. Θορυβοποιούσε για να δείξει ότι ήταν εκεί, αναζητώντας άλλοθι. Ποιο άλλοθι; Τον είδαν. Έστω κι εάν φοβήθηκαν οι μάρτυρες. Όλοι πλην μιας γυναίκας, που η μαρτυρία της… χάθηκε στο δρόμο!
Ο στόχος ήταν διπλός. Ο πρώτος, να σωπάσουν φωνές, να τρομοκρατήσουν όσους στέκονταν με αποφασιστικότητα και δύναμη έναντι των δυνάμεων του πραξικοπήματος. Ο δεύτερος ήταν να προκαλέσουν αιματοκύλισμα μεταξύ των Ελλήνων. Γνώριζαν πως στην πλευρά του Λυσσαρίδη υπήρχαν ένοπλες ομάδες, που θα αντιδρούσαν. Θα εκδικούνταν. Το ανέμεναν και προχώρησαν στους σχεδιασμούς. Στόχευαν, λοιπόν, σε ένα νέο αιματοκύλισμα, για να δώσουν μια ακόμη αφορμή στην Τουρκία να προχωρήσει. Υπήρχαν άλλωστε ακόμη Τουρκοκύπριοι στις ελεύθερες περιοχές, δεν είχαν μεταφερθεί στα κατεχόμενα, μέσα από την λεγόμενη ανταλλαγή πληθυσμών. Θα είχε μια ακόμη… αφορμή η κατοχική δύναμη να προελάσει για «σώσει» να «προστατεύσει» τους Τουρκοκύπριους.
Η δολοφονική εκείνη ενέργεια, είχε μια ακόμη επιδίωξη. Θα απέτρεπε, λόγω των γεγονότων και των εξελίξεων, την επάνοδο του Μακάριου. Υπενθυμίζεται πως υπήρξαν πολλές παρασκηνιακές διεργασίες και επαφές για να μην επιστρέψει ο Μακάριος. Υπόγειες συζητήσεις του Κίσινγκερ με τον Καραμανλή. Αυτό, όμως, αφορά τις συζητήσεις κυβερνήσεων και όχι ενεργειών των προδοτών της ΕΟΚΑ Β’. Τουλάχιστον η Αθήνα δεν μπορούσε να συνδεθεί με ενέργειες της ΕΟΚΑ Β’.
Ήταν προφανές πως στο εσωτερικό της Κύπρου, μια σύγκρουση ένοπλων δυνάμεων της ΕΟΚΑ Β’ και της ΕΔΕΚ θα προκαλούσε ισχυρές αναταράξεις με ανυπολόγιστες επιπτώσεις. Ο Λυσσαρίδης κάλεσε σε αυτοσυγκράτηση ενώ την ίδια στιγμή οι δολοφόνοι κρύφτηκαν, όπως έπρατταν συνήθως.
Η απόπειρα κατά του Βάσου Λυσσαρίδη και η δολοφονία του Δώρου Λοΐζου δεν ήταν μια μόνο ενέργεια αφρόνων, που τέτοιοι ήταν, αλλά μια σχεδιασμένη κίνηση, που εντασσόταν στο πάζλ της προδοσίας. Τι φοβόντουσαν; Μια πιθανή συγκρότηση αντάρτικου από πλευράς του Γιατρού, που συζητείτο τότε. Το φοβόντουσαν τούτο και οι Αμερικανοί, γεγονός που αποτυπώνεται και σε απόρρητα έγγραφα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, της ΣΙΑ. Στην εξίσωση είχε μπει και ο… γνωστός μπαμπούλας, η Σοβιετική Ένωση. Πώς και γιατί είναι ένα θέμα, που μόνο οι Αμερικανοί θα μπορούσαν να απαντήσουν.
Πενήντα ένα χρόνια μετά οι δολοφόνοι κυκλοφορούν ελεύθεροι. Η Κύπρος δεν είναι ελεύθερη. Κυκλοφορούν ελεύθεροι γιατί τότε, αλλά και στη συνέχεια, υπήρξε μια συστηματική και μεθοδευμένη προσπάθεια προστασίας, συγκάλυψης των ενόχων, των δολοφόνων. Καμία δολοφονία, καμία εγκληματική ενέργεια δεν παραγράφεται. Η υπόθεση της δολοφονίας του Δώρου Λοΐζου παραμένει ανοικτή. Είναι μια ανοικτή πληγή, όπως είναι και αυτή της ημικατεχόμενης πατρίδας.
