Το καθεστώς του Ιράν δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα της περιοχής· είναι η γενεσιουργός αιτία των προβλημάτων στη Μέση Ανατολή.
Από την παραγωγή τρομοκρατίας και την εργαλειοποίησή της μέσω των εντολοδόχων του, μέχρι την πειρατική του συμπεριφορά στον Κόλπο και, φυσικά, την προσπάθειά του να θέσει την περιοχή υπό πλήρη εκβιασμό με το πυρηνικό του πρόγραμμα, το Ιράν είναι, επί της ουσίας, το πρόβλημα που εμποδίζει τη Μέση Ανατολή — και την Κύπρο μαζί της — να μπει σε μια νέα εποχή: μια εποχή μεγάλης ανάπτυξης, ριζικών αλλαγών, ευημερίας και πολυπόθητης σταθερότητας.
Γιατί, θα μπορούσε να διερωτηθεί κάποιος, δεν ανέλαβαν απλώς δράση οι ΗΠΑ, ειδικά μετά που οι Ισραηλινοί είχαν διαλύσει πέρσι την ιρανική αεράμυνα, ώστε να απαλλάξουν την περιοχή και τον πλανήτη από το απόστημα του καθεστώτος των μουλάδων μια και καλή;
Συνήθως, η συζήτηση που ακολουθεί αυτό το ερώτημα έχει να κάνει με τις άμεσες επιπτώσεις: το ότι το Ιράν έχει ξεκαθαρίσει πως ο πρώτος στόχος του θα είναι το Τελ Αβίβ, από όπου και γράφονται αυτές οι γραμμές, και εν συνεχεία χώρες στις οποίες οι Αμερικανοί διατηρούν στρατιωτική παρουσία. Δηλαδή: το Μπαχρέιν, η Αίγυπτος, το Ιράκ, το Ισραήλ, η Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, η Συρία, το Ομάν, τα ΗΑΕ και η Τουρκία. Η προσπάθεια, βέβαια, θα είναι η διάχυση του πολέμου στην περιοχή, με συνέπειες καταστροφικές.
Ωστόσο, αυτή η συζήτηση «χάνει» ένα άλλο, πολύ πιο ευρύ και κρίσιμο κομμάτι, πέρα από τα όποια πλήγματα στις όποιες βάσεις, μεταξύ των οποίων μπορεί να βρεθεί και το Ακρωτήρι, στο οποίο οι Βρετανοί μετέφεραν πρόσφατα και έξι F-35 — όχι τυχαία, βέβαια. Το κομμάτι αυτό αφορά τις οικονομικές συνέπειες και, κατ’ επέκταση, τις κοινωνικές, καθώς και τη σταθερότητα χωρών αλλά και του πλανήτη ολόκληρου.
Το Ιράν αντλεί περίπου 3,3 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα — γεγονός που το καθιστά τον πέμπτο μεγαλύτερο παραγωγό της ΟΠΕΚ. Οι προβλέψεις μιλούν για μέση τιμή του Brent στα 55 δολάρια για το 2026, πάντα με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν γεωπολιτικές εξελίξεις που θα ανατρέψουν αυτή την εκτίμηση. Εάν οι ιρανικές εξαγωγές διακοπούν αιφνιδίως μέχρι το τέλος του Μαρτίου, η τιμή θα μπορούσε να φτάσει στα 71 δολάρια και ακόμη και στα 91 μέχρι το τέλος του 2026. Κι αν αυτό ακούγεται εφιαλτικό — και είναι — οφείλει κανείς να σκεφτεί ότι δεν είναι καν το μεγαλύτερο πρόβλημα.
Το «υπερόπλο» του Ιράν είναι τα Στενά του Ορμούζ. Από εκεί περνά το 1/5 της παγκόσμιας ημερήσιας παραγωγής πετρελαίου, το οποίο καταλήγει κυρίως στις ασιατικές αγορές, που λαμβάνουν το 84% του αργού πετρελαίου που διέρχεται από το Ορμούζ. Η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα — οι κινητήριες δυνάμεις της ανάπτυξης του 21ου αιώνα — αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 70% του συνόλου των ροών αργού πετρελαίου μέσω του Ορμούζ. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η Ινδία, ειδικά, αλλά και άλλες χώρες με ευάλωτα νομίσματα — με πρώτη την Τουρκία — θα πληγούν άμεσα ακόμη και με μια μικρή αύξηση της τιμής: φυγή κεφαλαίων, σπειροειδής πληθωρισμός και συνέπειες εφιαλτικές για τις οικονομίες τους.
Παράλληλα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι αύξηση 1% στις τιμές του πετρελαίου μεταφράζεται σε άνοδο 0,3–0,4 ποσοστιαίων μονάδων στον παγκόσμιο πληθωρισμό. Η Oxford Economics έχει καταρτίσει μοντέλο για το Ορμούζ και τις πιθανές επιπτώσεις, το οποίο φέρνει το Brent έως και στα 130 δολάρια ανά βαρέλι — επίπεδο που θα μπορούσε να οδηγήσει τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ πίσω στο 6% τουλάχιστον και τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη στο 4%.
Οι κεντρικές τράπεζες, εξηγούν οι ειδικοί — οι οποίοι έχουν περάσει δύο χρόνια προσπαθώντας να θέσουν τον πληθωρισμό υπό έλεγχο — θα βρεθούν αντιμέτωπες με μια επιλογή: να αυξήσουν τα επιτόκια σε μια κατάσταση σοκ προσφοράς και να συντρίψουν την ανάπτυξη ή να παραμείνουν σταθερές και να παρακολουθήσουν τη σταθερότητα των τιμών να εξαφανίζεται.
Το δίλημμα — που δεν είναι καν τέτοιο — τρομάζει. Και η μοναδική ελπίδα είναι το Ισραήλ να έχει καταστρώσει σχέδια παρόμοιας ευφυίας με εκείνο το θαυμάσιο σχέδιο των βομβητών, τα οποία θα δούμε στη συνέχεια. Διότι, εάν δεν ισχύει αυτό, μας περιμένουν εξαιρετικά δύσκολες στιγμές από κάθε άποψη. Αυτό το γνωρίζει το Ιράν και σκληραίνει τη στάση του.
Το δε χειρότερο όλων είναι πως το Ιράν είναι πια μια χώρα υπό κατάρρευση και ένα τέτοιο καθεστώς δεν έχει τίποτα να χάσει, απαντώντας όσο πιο μαζικά μπορεί.
