Το να βρίσκεσαι στο εξοχικό σου και ξαφνικά να παίρνεις μήνυμα να εκκενώσεις δεν είναι ότι πιο ευχάριστο. Αναβίωσαν μνήμες της Τουρκικής εισβολής (1974).
Ο πόλεμος Ιράν-Ισραήλ-ΗΠΑ ξεκίνησε την 1η Μαρτίου 2026, όταν το Ισραήλ εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση. Εντυπωσιακό το γεγονός ότι η αντικατασκοπεία του Ισραήλ είχε πληροφορίες ότι επρόκειτο να γίνει μεγάλη συνεδρία στο αρχηγείο και κτύπησε ακριβώς εκείνη τη στιγμή σκοτώνοντας τον ηγέτη Χαμενεΐ και άλλους 40 υψηλόβαθμους.
Η σύγκρουση θεωρείται κλιμάκωση της δεκαετιών εχθρότητας μεταξύ των δύο χωρών, κατά την οποία το Ιράν αμφισβήτησε τη νομιμότητα του Ισραήλ και ζήτησε την καταστροφή του, ενώ το Ισραήλ θεωρούσε το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα υπαρξιακή απειλή. Κατά τη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή που ακολούθησε τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 και τον πόλεμο στη Γάζα, η εχθρότητα κλιμακώθηκε σε άμεση αντιπαράθεση. Το Ισραήλ επιχείρησε να αποδυναμώσει τους Ιρανούς πληρεξούσιους, Χαμάς και Χεζμπολάχ.
Μέχρι την Ιρανική Επανάσταση (1979) το Ισραήλ διατηρούσε στενή σχέση με τη μοναρχία των Παχλαβί. Η μετέπειτα θεοκρατική κυβέρνηση του Ιράν έχει απειλήσει να καταστρέψει το Ισραήλ. Προέτρεψε τους Μουσουλμάνους να κινητοποιηθούν για την καταστροφή του Ισραήλ καταδικάζοντας την κατοχή παλαιστινιακών εδαφών.
Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, ανεπίσημα Περσία, είναι χώρα στη Νοτιοδυτική Ασία με συνολική έκταση 1.648.195 τ.χλμ. (για σκοπούς σύγκρισης, Ελλάδα: 131.957 τ.χλμ, Κύπρος: 9.251 τ.χλμ. ).
Το Ιράν συνορεύει με τις εξής χώρες και περιοχές:
Αζερμπαϊτζάν, Αρμενία, Κασπία Θάλασσα, Τουρκμενιστάν, Πακιστάν, Αφγανιστάν, Τουρκία, Ιράκ, Περσικό Κόλπο, Κόλπο του Ομάν.
Ο πληθυσμός του Ιράν υπολογίζεται σε 93 εκατομμύρια σήμερα.
Το τοπίο του Ιράν κυριαρχείται από υψηλές και γυμνές οροσειρές. Το πυκνοκατοικημένο δυτικό τμήμα είναι και το πλέον ορεινό, με ψηλές οροσειρές. Έχει την ψηλότερη κορυφή (5.671 μ.) της Μέσης Ανατολής και το μεγαλύτερο ηφαίστειο της Ασίας. Στα ανατολικά κυριαρχούν απέραντα οροπέδια με ερήμους αλλά και αλμυρές λίμνες.
Πρωτεύουσα είναι η Τεχεράνη, που αποτελεί το πολιτικό, πολιτιστικό, εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο της χώρας. Καταλαμβάνει σημαντική θέση σε θέματα παγκόσμιας ενεργειακής πολιτικής και οικονομίας, λόγω των μεγάλων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου που διαθέτει. Είναι μέλος του ΟΠΕΚ και του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Κατέχει το 10% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και 15% του φυσικού αερίου. Είναι ο 4ος κατά σειρά εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο.
Οι Πέρσες εγκαταστάθηκαν στο σημερινό Ιράν περίπου το 1.500 π.Χ. Εδώ αναπτύχθηκαν οι πρώτοι σημαντικοί πολιτισμοί, με τους πρώτους οργανωμένους οικισμούς (7.000 π.Χ.) και εγκαθιδρύθηκαν μεγάλες αυτοκρατορίες (1000-700 π.Χ.).
Σύμφωνα με τον αρχαίο ιστορικό Ηρόδοτο, η Περσική (Αχαιμενιδική) Αυτοκρατορία ήταν η πιο μεγάλη αυτοκρατορία της εποχής (6ος-4ος αιώνα π.Χ.). Επεκτεινόταν από τη Θράκη και την Αίγυπτο έως τον Ινδό ποταμό. Ιδρύθηκε από τον Κύρο Β’ τον Μεγάλο (559-529 π.Χ.).
Η αυτοκρατορία έφτασε στο απόγειό της με τον Δαρείο Α’ (522-486 π.Χ.), ο οποίος οργάνωσε διοικητικά το κράτος σε σατραπείες, εγκαθίδρυσε ταχυδρομικό σύστημα και επέβαλε σύστημα φορολογίας. Ενώ οι Πέρσες ήταν κυρίαρχοι επέτρεπαν στους υποτελείς λαούς να διατηρούν τα έθιμα και τις θρησκείες τους. Κέντρα της ήταν η Περσέπολη και τα Σούσα.
Όταν οι Πέρσες αυτοκράτορες προσπάθησαν να επεκτείνουν την κυριαρχία τους πέραν της Θράκης και στην Ελληνική χερσόνησο προέκυψαν οι Περσικοί Πόλεμοι. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η απόσταση Θεσσαλονίκης – Περσίας είναι περίπου 3000 χιλιόμετρα, που οι στρατιώτες διένυαν κυρίως με τα πόδια. Η εισβολή του Δαρείου στην Ελλάδα με τεράστιο αριθμό στρατού (500.000-1.000.000) ανακόπηκε στη Μάχη του Μαραθώνα. Ο γιος του Ξέρξη Α’ επανέλαβε την προσπάθεια και κέρδισε τη μάχη στις Θερμοπύλες το 480 π.Χ., αλλά ηττήθηκε στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας (ίδιο χρόνο) και αποκρούστηκε οριστικά στη Μάχη των Πλαταιών το επόμενο έτος.
Η δυναστεία των Αχαιμενιδών τερματίστηκε το 330 π.Χ., όταν ο Μακεδόνας βασιλιάς Μέγας Αλέξανδρος αφού ένωσε τις ελληνικές πόλεις κατέκτησε την Περσία. Η κυριαρχία των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου υπήρξε πρόσκαιρη και σύντομα η περσική δυναστεία επικράτησε πάλι.
Η Περσική αυτοκρατορία άφησε σημαντική κληρονομιά στην τέχνη, τη διοίκηση και την αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής.
Η Κύπρος διετέλεσε υπό Περσική κυριαρχία (5ος αιώνα π.Χ.) και η ανασκαφική έρευνα έχει φέρει στο φως αρχιτεκτονικά κατάλοιπα με έντονα περσικά (αχαιμενιδικά) χαρακτηριστικά. Τα δύο πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το παλάτι στο Βουνί (κοντά στο Μάριον) και το ανακτορικό σύμπλεγμα στην Παλαίπαφο.
Το 1925 ο Ρεζά Σαχ με πραξικόπημα ανέτρεψε την τότε παρακμάζουσα δυναστεία και ονομάστηκε σάχης. Η διακυβέρνησή του προώθησε την εκβιομηχάνιση της χώρας, τα σιδηροδρομικά δίκτυα, τις κατασκευές, αλλά και την καθιέρωση ενός εθνικού εκπαιδευτικού συστήματος.
Η διακυβέρνηση του Παχλαβί υπήρξε ιδιαίτερα αυταρχική. Με τη βοήθεια των ΗΠΑ, ο σάχης κατάφερε να εκσυγχρονίσει τις υποδομές της χώρας, αλλά παράλληλα επιβλήθηκε σε όλες τις μορφές πολιτικής αντιπαράθεσης με την πανίσχυρη εθνική μυστική υπηρεσία.
Με την ανατροπή του σάχη επέστρεψε ο θρησκευτικός ηγέτης Αγιατολάχ Χομεϊνί (1/2/1979) στο Ιράν, από την εξορία του στη Γαλλία.
Τον Δεκέμβριο του 1979 η χώρα ενέκρινε ένα θεοκρατικό σύνταγμα, με το οποίο ο Χομεϊνί έγινε ανώτατος αρχηγός της χώρας. Η ταχύτητα και η επιτυχία της επανάστασης προκάλεσε εντύπωση, διότι η χώρα ζούσε με σχετική ευημερία. Αρκετές χιλιάδες σκοτώθηκαν ή εκτελέστηκαν από το ισλαμικό καθεστώς. Η ισλαμική δημοκρατία εξελίχθηκε σε μονοκρατορία του Χομεϊνί.
Ευχόμαστε ο τωρινός πόλεμος να λήξει σύντομα και να επανέλθει η ειρήνη στην περιοχή. Ειδικά εμείς στην Κύπρο απευχόμαστε οποιανδήποτε πολεμική ανάμειξη.
