Αποφάσισαν λοιπόν κατά πλειοψηφία οι βουλευτές της Επιτροπής Νομικών ότι θα συνεχισθεί στη νέα Βουλή μετά τις εκλογές του Μαΐου 2026 η συζήτηση της νομιμοποίησης των παρακολουθήσεων τηλεφωνικών συνδιαλέξεων -υπό όρους και προϋποθέσεις βέβαια- στο πλαίσιο διερεύνησης συγκεκριμένων αδικημάτων. Η απόφαση της Επιτροπής παρατείνει την εκκρεμότητα στο θέμα αυτό που διαρκεί στην Κύπρο για πολλά τώρα χρόνια και μου θύμισε το…διάσημο σκυλί του Παβλόφ και την ψυχολογική θεωρία του μπιχεβιορισμού (behaviourism) ή συμπεριφορισμού!
Σε αυτή τη θεωρία είχε αναφερθεί ο πρώην Αρχηγός της Αστυνομίας Ζαχαρίας Χρυσοστόμου μιλώντας σε δημόσια συζήτηση για την πάταξη της διαφθοράς με ενδεχόμενη παρακολούθηση τηλεφωνικών συνδιαλέξεων υπόπτων εμπλεκομένων σε σοβαρά εγκλήματα. «Ξέρω – είχε πει – ότι οι μπιχεβιοριστές, οι συμπεριφοριστές, θα συμφωνήσουν μαζί μου ότι αν δεν υπάρχει ο φόβος του κόστους δεν μπορείς να πετύχεις κάποια πράγματα. Ναι, εφόσον δεν υπάρχουν μηχανισμοί καταστολής που να φέρνουν αποτελέσματα, θα αυξάνεται η διαφθορά και η διαπλοκή».
Η θεωρία του μπιχεβιορισμού αναπτύχθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα και εστιάζει στην εξωτερική συμπεριφορά και όχι στις εσωτερικές νοητικές διεργασίες. Έχει τις ρίζες της στην εργασία του Ρώσου γιατρού, φυσιολόγου και ψυχολόγου Ιβάν Παβλόφ (Ivan Pavlov 1849-1936) που υποστηρίζει ότι η συμπεριφορά που ακολουθείται αμέσως από θετική ενίσχυση (αμοιβή) επαναλαμβάνεται και μαθαίνεται, ενώ αντίθετα η συμπεριφορά που ακολουθείται από αρνητική ενίσχυση (ποινή) εξαφανίζεται.
Ο Ιβάν Παβλόφ είναι «πατέρας» του φαινομένου των εξαρτημένων αντανακλαστικών, γνωστός για το πείραμα του σκύλου που τρέχουν τα σάλια του στο άκουσμα ενός κουδουνιού. Η βασική του πεποίθηση ότι η συμπεριφορά διαμορφώνεται από εξωτερικούς παράγοντες, στηριζόταν στη διαπίστωση ότι ο σκύλος παρουσίαζε έκκριση σάλιου, όχι μόνο στη θέα της τροφής που ήταν μια φυσική αυτόματη αντίδραση του ζώου, αλλά και στα βήματα του φύλακα που έφερνε την τροφή και που ήταν ένα ουδέτερο και άσχετο ερέθισμα.
Σημειώνεται ότι ο Ιβάν Παβλόφ ήταν ο μοναδικός αντιφρονών επιστήμονας που γλίτωσε τον εγκλεισμό σε κάποιο στρατόπεδο θανάτου από το σοβιετικό καθεστώς, με «προστατευτική ασπίδα» του το Νόμπελ Ιατρικής που είχε πάρει το 1904. Μάλιστα παρά τις δημόσιες τοποθετήσεις του ενάντια στην κρατική τρομοκρατία και την απάνθρωπη μεταχείριση διαφωνούντων από τον Στάλιν, το καθεστώς χρηματοδοτούσε τις επιστημονικές του έρευνες μέχρι και τον θάνατό του στα 87 χρόνια του!
Η προσωπική του περίπτωση ενίσχυε τη θεωρία του με ένα…ανατρεπτικό τρόπο σε πολιτικό επίπεδο, εφόσον συνέχισε μέχρι τέλους την αντικαθεστωτική του ρητορική έχοντας μια σπάνια ασυλία και ατιμωρησία από τους τυράννους, που δεν είχε κανένας άλλος…
