Το 2028 δεν είναι μακριά. Και είναι και εκλογική χρονιά. Η Κυβέρνηση δικαιολογημένα πρόβαλε χθες την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου να εγκρίνει το Σχέδιο Ανάπτυξης και Παραγωγής του κοιτάσματος Κρόνος από την κοινοπραξία ENI – TotalEnergies, καθώς είναι όντως ένας σημαντικός σταθμός για τα επόμενα βήματα.
Πρέπει όμως να υπάρξουν επόμενα βήματα. Και κυρίως πρέπει να ληφθεί η Τελική Επενδυτική Απόφαση από την κοινοπραξία. Χωρίς αυτήν δεν προχωρούν τα έργα και δεν πλησιάζει η μέρα που η Κύπρος θα γίνει παραγωγός φυσικού αερίου.
Το Σχέδιο Ανάπτυξης και Παραγωγής για το κοίτασμα Αφροδίτη είχε εγκριθεί το 2019. Πέρασαν επτά χρόνια και το πρώτο κοίτασμα, που ανακαλύφθηκε το 2011, στην κυπριακή ΑΟΖ είναι σε λιγότερο ώριμη φάση πραγματικής ανάπτυξης από το κοίτασμα Κρόνος, που ανακαλύφθηκε το 2022.
Το παράδειγμα του Αφροδίτη αποκαλύπτει τους άγνωστους και απρόβλεπτους παράγοντες που μπορούν να ανατρέψουν τους σχεδιασμούς της Κυβέρνησης και των εταιρειών. Θυμίζουμε πως ο νέος διαχειριστής του Αφροδίτη αξίωσε τροποποίηση του αρχικού Σχεδίου Ανάπτυξης, μετά που έβαλε την υπογραφή του, προκαλώντας σοβαρή καθυστέρηση. Αναθεωρήθηκε το αρχικό σχέδιο και είμαστε ξανά σε φάση αναμονής.
Αν κοιτάξει κάποιος σχετικά πρόσφατες δηλώσεις κυβερνητικών αξιωματούχων στο διαδίκτυο, θα δει ότι υπάρχουν δημοσιευμένες προβλέψεις για έναρξη πώλησης φυσικού αερίου από την κοινοπραξία ENI – TotalEnergies και το κοίτασμα Κρόνος τέλη του 2027. Και για κλείσιμο όλων των εκκρεμοτήτων μεταξύ κράτους και εταιρειών τέλη Μαρτίου 2026. Χθες, 19 Μαϊου 2026, έκλεισε όντως μια πολύ σημαντική εκκρεμότητα: Εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο το Σχέδιο Ανάπτυξης για το Κρόνος. Αλλά δεν είναι η τελευταία.
Η μπάλα επιστρέφει τώρα στις ENI – TotalEnergies. Από την ταχύτητα με την οποία θα κινηθούν ώστε να λάβουν την Τελική Επενδυτική Απόφαση, στη βάση όσων συμφωνήθηκαν με τις κυβερνήσεις Κύπρου και Αιγύπτου, θα εξαρτηθεί ο χρόνος έναρξης και αποπεράτωσης των υποδομών για την άντληση και μεταφορά του φυσικού αερίου στο τερματικό υγροποίησης της Νταμιέτα, με ενδιάμεσο «σταθμό» τις υποδομές στο κοίτασμα Ζορ, που διαχειρίζεται επίσης η ΕΝΙ.
Δεν αμφισβητούμε σε καμία περίπτωση ότι οι σχεδιασμοί για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος Κρόνος έχουν σημαντικά ωριμάσει την τελευταία διετία και υπάρχουν όντως καλές προϋποθέσεις ώστε το έργο να προχωρήσει και να φτάσουμε μέσα στο 2028 να παραχθεί και να πωληθεί το πρώτο κυπριακό LNG.
Δεν αμφισβητούμε επίσης ότι προηγήθηκαν σκληρές διαπραγματεύσεις μεταξύ των τριών μερών, ώστε να μπορούμε σήμερα να πούμε πως οι σοβαρότερες παράμετροι έχουν συζητηθεί και συμφωνηθεί, σε τεχνικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο. Κάποιες, με σημαντικές υποχωρήσεις της κυπριακής και της αιγυπτιακής πλευράς, σε εμπορικό και οικονομικό επίπεδο. Ναι, φαίνεται όντως να έχει διανυθεί πολλή απόσταση προς την ευόδωση του τελικού στόχου.
Εξακολουθεί όμως να εκκρεμεί η τελική επενδυτική απόφαση. Και η εφαρμογή της. Η οποία απόφαση περιλαμβάνει, συνήθως, όχι μόνο τεχνικής φύσεως θέματα για την ανάπτυξη των υποδομών και το κόστος τους, αλλά και θέματα τιμολογιακής φύσης, που αφορούν πωλητές, αγοραστές, διαθέσιμες ποσότητες, ζήτηση, τιμές ανά εκατομμύριο BTU, κλπ. Και ζούμε αυτό το τρίμηνο μία γεωπολιτική κρίση δίπλα μας -και πολύ κοντά στις υπό ανάπτυξη υποδομές- που έχει προκαλέσει μια νέα ενεργειακή κρίση και έχει εκτινάξει το κόστος και για τα ορυκτά καύσιμα αλλά και για τους κινδύνους που συνυπολογίζουν στις εξισώσεις τους εταιρείες, έμποροι, μεταφορείς, προμηθευτές, κ.α.
Είναι, εν ολίγοις, μια περίοδος που θα έλεγε κανείς ότι δεν ευνοεί τις εύκολες ή γρήγορες αποφάσεις.
Κρατάμε όμως τη δήλωση χθες του υπουργού Ενέργειας Μιχάλη Δαμιανού ότι αναμένονται πολύ σύντομα αποφάσεις και ανακοινώσεις από την κοινοπραξία του Κρόνου. Προφανώς έχει κάποια ενημέρωση. Επιλέγει και η στήλη να είναι αισιόδοξη.
Παρόλα αυτά, δεν μπορεί να μην επισημανθεί η πιθανότητα να υπάρξει απόκλιση από τους σχεδιασμούς και υπολογισμούς που γίνονται σήμερα, με κίνδυνο η χθεσινή υπόσχεση για έναρξη πωλήσεων κυπριακού φυσικού αερίου να διαψευστεί μέσα στο 2028, μέσα στην προεκλογική εκστρατεία για τις προεδρικές εκλογές. Και δεν θα είναι η πρώτη φορά.
Για έναν καλοπροαίρετο παρατηρητή, εννοείται πως δεν θα χαθεί ο κόσμος για 5-6 μήνες πάνω ή κάτω. Ναι, αλλά πόσο καλοπροαίρετοι πολιτικά θα είναι οι συνδιεκδικητές του κ. Χριστοδουλίδη το 2028; Πόσο μάλλον αν η καθυστέρηση θα είναι τελικά μεγαλύτερη.
