Τα ταξίδια του Νίκου Αναστασιάδη με ιδιωτικά αεροπλάνα ήταν πάντα ένα αδύνατο σημείο του. Από την πρώτη θητεία όταν το 2014 ο Κύπριος επιχειρηματίας Κρις Λαζαρή, που διέμενε στο Λονδίνο, αποφάσισε να αναλάβει τα έξοδα για χρήση ιδιωτικού αεροπλάνου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Ήταν τότε και λίγο σαν αγαθοεργία αφού όπως είχε ανακοινώσει ο Λαζαρή έκανε αυτή την ενέργεια «λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση της πατρίδας μου». Ακολούθησαν, όμως, κι άλλα που απασχόλησαν τις δημόσιες συζητήσεις, όπως τα ταξίδια στις Σεϋχέλλες με το ιδιωτικό αεροσκάφος του Σαουδάραβα, και τώρα ξανά η ίδια ιστορία να αναφέρεται και στο πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς για ένα ταξίδι από τις Βρυξέλλες στην Αθήνα με το ιδιωτικό τζετ ενός ολιγάρχη.

Πάντα είχε δικαιολογίες ο τέως Πρόεδρος για να απαντά στις επικρίσεις περί ύποπτων διαπλοκών. Είτε επειδή ο Λαζαρή ήταν παιδικός του φίλος και «οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του επικεντρώνονται αποκλειστικά και μόνο στην αγορά και διαχείριση ακινήτων στο Λονδίνο» (Ν. Αναστασιάδης, 16/6/2014). Είτε γιατί το αεροπλάνο του Σαουδάραβα θα πήγαινε ούτως ή άλλως στις Σεϋχέλλες και προσφέρθηκε από χουβαρνταλίκι να μεταφέρει και την οικογένεια του Προέδρου  που θα πήγαινε διακοπές. Είτε το ταξίδι από τον ολιγάρχη δεν συμπίπτει χρονικά με το όποιο «σατανικό σχέδιο» υπέρ των συμφερόντων του ολιγάρχη που προβάλλει ο Δρουσιώτης.

Η ουσία όμως είναι η νοοτροπία των πολιτικών μας, η πολιτική ευθύνη και η πολιτική ηθική. Είναι η νοοτροπία που εκφράστηκε από τον τέως Πρόεδρο όταν απαντούσε στο σάλο για την προσφορά Λαζαρή το 2014: «Αν έστω και προς στιγμή ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θεωρούσε ότι με μια δωρεά, ουσιαστικά προς το κράτος, θα επλήττετο ο θεσμός της Προεδρίας και βεβαίως δεν θα αποδεχόταν την προσφορά».

Όμως, δεν είναι ζήτημα αντίληψης ενός ανθρώπου, ενός πολιτικού ή και ενός Προέδρου. Στον σύγχρονο πολιτικό πολιτισμό υπάρχουν όρια, ηθικά και θεσμικά, που τέθηκαν με εμπειρίες δεκαετιών για να μην επιτρέπεται ούτε στο ελάχιστο η υποψία πιθανής διαπλοκής. Για να διασφαλίζεται αυτό, απαγορεύεται αυστηρά οποιαδήποτε συναλλαγή και δώρο, από επιχειρηματία προς κρατικό αξιωματούχο και προπάντων προς αρχηγό κράτους.

Οι Πρόεδροι της Κύπρου πιστεύουν ότι αυτοί μόνοι τους αποφασίζουν τι είναι ηθικό και τι όχι. Δεν έχουν στο πολιτικό DNA τους την αίσθηση των διεθνώς παραδεκτών κανόνων πολιτικής ηθικής, που επιβάλλουν την απόλυτη απαγόρευση τέτοιων διαπλοκών μεταξύ επιχειρηματιών και κρατικών αξιωματούχων.

Δεν είναι μόνο ο Αναστασιάδης. Να θυμίσω τον Δημήτρη Χριστόφια, που όταν αποκαλύφθηκε πως ο τότε «εθνικός εργολάβος» του έκανε και δουλειές στο εξοχικό του σπίτι, είπε: «Είναι προσωπικός μου φίλος πολλά χρόνια ο άνθρωπος. Να διακόψουμε σχέσεις;» (Φιλελεύθερος, 14/6/2010). Να θυμίσω τον Τάσσο Παπαδόπουλο, που όταν αποκαλύφθηκε, το 2006, ότι στην προεκλογική εκστρατεία του έλαβε εισφορά 50.000 λιρών από μια εταιρεία Ουκρανού χωρίς καμιά εξήγηση, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος δήλωνε ότι το θέμα αυτό «δεν αγγίζει το αναγνωρισμένο ήθος και την εντιμότητα του Προέδρου της Δημοκρατίας».

Πέρα από τα ποινικά τις καταχρήσεις εξουσίας ή τα αδικήματα της «Εμπορίας Επηρεασμού», που πρέπει να ερευνώνται και να τιμωρούνται, υπάρχει και η ηθική διάσταση της άσκησης πολιτικής, που από ότι φαίνεται δεν απασχολεί κανέναν. Διότι οι πολιτικοί μας πιστεύουν προφανώς ότι επαφίεται στην προσωπική τους κρίση. Μπορεί να μην υπάρχουν ποινές για την ηθική πολιτική τάξη ή και τις πολιτικές ευθύνες, υπάρχουν όμως συγκεκριμένοι κανόνες, γραπτοί και άγραφοι, κοινά αποδεκτοί που εφαρμόζονται σε όλο τον σύγχρονο κόσμο. Από τους πιο σημαντικούς είναι ότι δεν επιτρέπονται διαπλοκές, ούτε φιλικές, κοινωνικές ούτε άλλες, ανάμεσα σε επιχειρηματίες και κρατικούς ή πολιτειακούς αξιωματούχους.

Το ότι αυτό δεν μπορούν ή δεν θέλουν να το καταλάβουν οι δικοί μας πολιτικοί ηγέτες, δεν είναι άσχετο με τη βάση της διαφθοράς και της απαξίωσης. Ο πάνσοφος του αρχαίου κόσμου Αριστοτέλης (384 π.χ. – 322 π.χ.), θεωρούσε ότι η ευημερία της κοινωνίας των πολιτών επιτυγχάνεται όταν οι πράξεις των πολιτικών ορίζονται από ηθική ακεραιότητα, όταν ενεργούν καθ΄ υπέρβαση της ατομικότητας τους και συμβάλλουν στην ηθική ανωτερότητα του κοινωνικού συνόλου.

Συμβάλλουν οι πράξεις των πολιτικών μας όταν αδυνατούν να αντιληφθούν ότι τα δώρα από επιχειρηματίες, ακόμα κι αν είναι φίλοι τους, ακόμα κι αν δεν έχουν πρόθεση για προσωπικό οικονομικό όφελος, είναι απολύτως απαγορευμένα;