Πρόσφατα, η γερμανική τράπεζα Deutsche Bank, σε νέα ανάλυσή της, διερωτάται κατά πόσο ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη και σε άλλες διεθνείς οικονομίες, θα περιοριστεί το 2023 στο 3%, σε σύγκριση με 8% το 2022.
Κατά την τράπεζα, καθ’ όλη τη διάρκεια των τελευταίων 18 μηνών, κατά τους οποίους καταγράφηκε πληθωριστική έκρηξη, οικονομολόγοι σε ολόκληρο τον κόσμο υποτίμησαν τόσο το μέγεθος όσο και την κατεύθυνση του πληθωρισμού, με αποτέλεσμα να διαφοροποιούν τις εκτιμήσεις τους προς τα πάνω σε πολύ τακτά διαστήματα. Με αφορμή τις αστοχίες των οικονομολόγων παγκόσμια αλλά και τα ιστορικά στοιχεία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού όταν αυτός ξεπέρασε το όριο του 8%, οι αναλυτές της Deutsche Bank θεωρούν πως πιθανότερο σενάριο είναι μια σταδιακή και αργή αποκλιμάκωση, παρά μια εντυπωσιακή πτώση της τάξης των 5 μονάδων.
Όπως σημειώνεται, οι αναλυτές της Deutsche Bank αποφάσισαν να εξετάσουν το πώς εξελίχθηκε ο πληθωρισμός μετά από προηγούμενα ανώτατα ιστορικά σημεία, επιλέγοντας ως όριο το 8%, καθότι αποτελεί ένα επίπεδο το οποίο έχουν υπερβεί σήμερα οι περισσότερες από τις βασικές παγκόσμιες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένων αυτών των ΗΠΑ, της Ευρωζώνης και του Ηνωμένου Βασιλείου. Και κατά τους αναλυτές, η εικόνα που δίνεται κάθε άλλο παρά αισιόδοξη είναι.
Η ανάλυση της Deutsche Bank αφορά σε στοιχεία 50 οικονομιών σε ανεπτυγμένες και αναδυόμενες αγορές, με τα δεδομένα να πηγαίνουν έναν αιώνα πίσω, όπου αυτό ήταν εφικτό. Η άσκηση επί χάρτου που επιχείρησαν οι αναλυτές της Deutsche Bank καταπιάστηκε με τρεις χρονικές περιόδους: η πρώτη αφορά μετά το 1920, η δεύτερη εξετάζει τα στοιχεία από το 1950 και μετά, για να καταδείξει τι έγινε κατά την ομαλοποιημένη περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και η τρίτη τα δεδομένα από το 1970 μέχρι και το 2019, προκειμένου να μην συμπεριληφθεί η τρέχουσα περίοδος υψηλού πληθωρισμού. Η ανάλυση εξετάζει επίσης τον μέσο πληθωρισμό πέντε χρόνια πριν και πέντε χρόνια μετά από όταν υπερέβηκε για πρώτη φορά το 8%.
Κατά τους αναλυτές της Deutsche Bank, από τα στοιχεία φαίνεται πως, από τη στιγμή που ο πληθωρισμός εκτιναχθεί πάνω από το 8%, ο μέσος πληθωρισμός χρειάζεται περίπου δύο χρόνια για να υποχωρήσει κάτω από το 6% και έως και πέντε χρόνια για να σταθεροποιηθεί μετά το αρχικό σοκ του υψηλότερου σημείου. Και η σταθεροποίηση, προστίθεται, γίνεται περίπου κατά δύο 2% πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου πριν το σοκ, δηλαδή περίπου στο 4%.
Το συμπέρασμα
Η Deutsche Bank σημειώνει πως η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ποτέ ακριβώς, αλλά με δεδομένο ότι οι εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό ήταν γενικά τόσο «κακές» κατά τους τελευταίους 18 μήνες, αξίζει να αναρωτηθούμε τι συμβαίνει συνήθως όταν ο πληθωρισμός υπερβαίνει αυτά τα όρια. Η απάντηση που προκύπτει, κατά τους αναλυτές της γερμανικής τράπεζας, είναι ότι συνήθως ο πληθωρισμός παραμένει αρκετά επίμονος, ειδικά στην περίοδο μετά το 1970. Επομένως, καταλήγει, παραμένει να δούμε ποιος θα αποδειχθεί πιο ακριβής, τι δείχνουν τα ιστορικά δεδομένα ή οι οικονομικοί αναλυτές του σήμερα; Το σίγουρο, πάντως, κατά την Deutsche Bank είναι πως ο αντίκτυπος του πληθωρισμού στις αγορές και τις οικονομίες τα επόμενα χρόνια θα είναι βαθύς, ενώ, εάν η διάμεσος της ιστορίας αποδειχθεί σωστή, τότε η αναταραχή του 2022 θα μπορούσε να ήταν μόνο η αρχή.
Τι γίνεται στην Κύπρο;
Έχει επομένως ενδιαφέρον να δούμε τι γίνεται και στην Κύπρο. Το πρώτο δεδομένο είναι πως τόσο το Υπουργείο Οικονομικών όσο και η Κεντρική Τράπεζα προβλέπουν για το 2023 πληθωρισμό μεταξύ 3% και 4%. Το υπουργείο, σύμφωνα με την παρουσίαση που έκανε ο υπουργός Οικονομικών στη Βουλή για τον προϋπολογισμό του 2023, προβλέπει ότι ο πληθωρισμός το επόμενο έτος αναμένεται να κυμανθεί στο 3%, σε σύγκριση με πρόβλεψη για 7,7% για ολόκληρο το 2022. Η Κεντρική Τράπεζα, όπως ανέφερε ο διοικητή της, επίσης στη Βουλή, ανεβάζει τον τελικό προϋπολογισμό του 2022 στο 8,4% και προβλέπει για το επόμενο έτος 3,9%.
Τα ιστορικά στοιχεία
Από την άλλη, τα ιστορικά στοιχεία ούτε επιβεβαιώνουν, ούτε διαψεύδουν απόλυτα τους αναλυτές της Deutsche Bank. Ωστόσο, διαφέρουν σημαντικά από τις σημερινές προβλέψεις του Υπουργείου Οικονομικών και της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που κάνουν λόγο για μια τόσο μεγάλη αποκλιμάκωση μεταξύ 2022 και 2023. Σε ό,τι αφορά την ιστορία, σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, από το 1960 μέχρι το 2021, στην Κύπρο είχαμε υψηλούς δείκτες πληθωρισμού τρεις φορές:
● Το 1973 ήταν η πρώτη φορά όταν ο ρυθμός πληθωρισμού, όπως υπολογίζεται από τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, ανήλθε στο 7,8%, ακολουθώντας για πέντε χρόνια μια ανοδική τάση: 2,4% τα έτη 1969 και 1970, 4,2% το 1971, 4,8% το 1972 και 7,8% το 1973. Το 1974, έτος κατά το οποίο η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο και κατέλαβε το 38% του νησιού, ο πληθωρισμός εκτοξεύτηκε στο 16,2%.
● Το επόμενο υψηλό σημείο καταγράφηκε το 1980, με πληθωρισμό 13,5%, μετά από μια ανοδική πορεία τριών ετών: 7,2% το 1977 έναντι ρυθμού 3,8% το 1975, 7,4% το 1978 και 9,5% το 1979. Η αποκλιμάκωση μπορεί να μην ακολούθησε το διάγραμμα άλλων οικονομιών αλλά ούτε τις σημερινές προβλέψεις για μια πτώση της τάξης του 60% μεταξύ του 2022 και 2023. Ο πληθωρισμός το 1981 μειώθηκε στο 10,8% (από 13,5% το 1980) και ακολούθως στο 6,4% το 1982, στο 5,1% το 1983, ανέβηκε στο 6% το 1984 και έπεσε στο 5% το 1985.
● Ο επόμενος και τελευταίος υψηλός πληθωρισμός στην Κύπρο πριν τη σημερινή κρίση είχε καταγραφεί το 1992 με 6,5%. Ξεκίνησε με 3,4% το 1988, αυξήθηκε στο 3,8% το 1989, στο 4,5% το 1990 και στο 5% το 1991. Και σε αυτή την περίπτωση η αποκλιμάκωση δεν ακολούθησε ισχυρή πτώση, όπως προβλέπουν σήμερα Υπουργείο Οικονομικών και Κεντρική Τράπεζα. Ο πληθωρισμός έπεσε στο 4,9% το 1993, στο 4,7% το 1994 και στο 2,6% το 1995, προτού αυξηθεί ξανά στο 3% το 1996 και στο 3,6% το 1997.
● Στην πορεία, από το 1997 και μετά, οι υψηλότεροι ρυθμοί πληθωρισμού καταγράφηκαν με 4,1% το 2000 και το 2003 και με 4,7% το 2008. Είχαμε επίσης τέσσερις φορές αρνητικό πληθωρισμό, την περίοδο 2013 – 2016, δηλαδή τα πρώτα χρόνια μετά την οικονομική κρίση, την κατάρρευση τραπεζών και το κούρεμα καταθέσεων. Αρνητικός πληθωρισμός καταγράφηκε και το 2020, λόγω των μέτρων για αντιμετώπιση της πανδημίας.
Τελική τοποθέτηση
Παραμένει λοιπόν να δούμε ποιοι θα δικαιωθούν. Οι αναλυτές της Deutsche Bank, που προβλέπουν αργή και σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού ή ο υπουργός Οικονομικών και ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, που υπολογίζουν σε μια πτώση της τάξης των πέντε μονάδων; Ίδωμεν…
* Δημοσιογράφος
