Η κοινωνική πολιτική δεν είναι απλή αριθμητική. Η συγκεκριμένη πολιτική, από το όνομα της, έχει στο περιεχόμενό της κοινωνική διάσταση γιατί αναφέρεται στους ανθρώπους που είναι ζωντανοί οργανισμοί και όχι ψυχροί αριθμοί.
Η κοινωνική πολιτική λοιπόν δεν είναι αριθμητικές πράξεις. Δεν είναι ούτε πρόσθεση ούτε αφαίρεση. Δεν είναι ούτε πολλαπλασιασμός, ούτε διαίρεση.
Γι’ αυτό, όσοι πολιτικοί, αλλά και κόμματα, κάνουν πολιτική με την αριθμομηχανή στο χέρι είναι αποτυχημένοι από χέρι. Αυτές οι μπακαλίστικες τακτικές και λογικές είναι απηρχαιωμένες. Και ανήκουν σε άλλες εποχές.
Τούτων εισαγωγικώς λεχθέντων, πρέπει να πούμε πως, το κοινωνικό κράτος στην Κύπρο διαχρονικά είναι ελλειμματικό. Αυτό το συμπέρασμα δεν αφορά μόνο την παρούσα κυβέρνηση αλλά και κάθε προηγούμενη, γι’ αυτό πρέπει να προβληματίσει ποιοτικά και ποσοτικά την επόμενη εκτελεστική εξουσία.
Με βάση επίσημα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία που αναφέρονται στο 2019, οι δαπάνες κοινωνικής προστασίας στην Κύπρο ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) ανήλθαν στο 18.1%, ενώ στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν στο 27.6%.
Δυστυχώς, η απόσταση που χωρίζει την Κύπρο από τα ευρωπαϊκά δρώμενα είναι αρκετά μεγάλη και σταδιακά πρέπει να σμικρυνθεί μέσα από την αύξηση των δαπανών που αφορούν την κοινωνική προστασία. Κάτω από την ομπρέλα της κοινωνικής προστασίας περιλαμβάνονται οι δαπάνες για τη σύνταξη γήρατος, την περίθαλψη, τη στέγαση, την αναπηρία, την πρόνοια, την ανεργία, τα επιδόματα κ.λ.π.
Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στο γεγονός ότι, το 2019 μειώθηκαν κατά 7.3% οι δαπάνες που αφορούν τις οικογένειες και τα παιδιά, ενώ κατά 19.6% μειώθηκαν και οι δαπάνες που αφορούν τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Χρειάζονται διορθωτικές πολιτικές. Η Κύπρος δεν μπορεί να μειονεκτεί στις κοινωνικές πολιτικές σε σχέση με τα όσα παραχωρούνται στους υπόλοιπους Ευρωπαίους πολίτες, γι’ αυτό επείγει η ενίσχυση και η αύξηση των δαπανών που δίδονται στην κοινωνική προστασία.
Η κοινωνική προστασία πρέπει να ενισχυθεί ακόμα περισσότερο: (α) μέσα από τη διόρθωση (έστω σταδιακή), της αναλογιστικής αναπροσαρμογής του 12% που επιβαρύνει όσους επιθυμούν να συνταξιοδοτηθούν στο 63ο έτος της ηλικίας τους και (β) με την καθιέρωση με θεσμοθετημένο τρόπο Ταμείων Προνοίας για όλους τους εργαζόμενους.
Οι επιπρόσθετοι πόροι που χρειάζονται πρέπει να προκύψουν μέσα από την αύξηση της εισπραξιμότητας στα έσοδα του κράτους, μέσα από τη δραστική πάταξη της φοροδιαφυγής, μέσα από τον περιορισμό του σπάταλου κράτους.
Την ώρα που η κοινωνική πολιτική είναι ελλειμματική, περισσότερα από εκατό φυσικά και νομικά πρόσωπα χρωστούν έκαστος από €1 εκατ. ΦΠΑ στο κράτος.
Αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό. Το κράτος οφείλει να εισπράξει και να ενισχύσει τις συντάξεις, την πρόνοια, τους ανάπηρους και όλους τους υπόλοιπους ευάλωτους πολίτες.
Υ.Γ.1: Ανακοινώθηκε πρόσφατα ότι οι δαπάνες κοινωνικής προστασίας στην Κύπρο για το 2020 ανήλθαν στο 24.1% του ΑΕΠ και 31.7% στις χώρες της Ε.Ε. Αυτό δεν οφείλεται σε θεσμοθετημένες πολιτικές αύξησης της κοινωνικής προστασίας, αλλά στα μεγάλα ποσά που εκταμιεύθηκαν για αντιμετώπιση της πανδημίας. Το κοινωνικό κράτος χρειάζεται θεσμοθετημένη ενίσχυση, στη βάση των όσων προαναφέραμε.
Υ.Γ.2: Υπάρχουν νεαρές μητέρες που δεν έχουν εργασία και κοινωνική ασφάλιση π.χ. σπουδάζουν ή κάνουν ειδικότητα ή βρίσκονται σε επαγγελματική κατάρτιση και όταν γεννήσουν δεν λαμβάνουν επίδομα μητρότητας. Αυτό είναι εντελώς απαράδεκτο. Θα μπορούσε το κράτος να τους έδινε ένα εφάπαξ ποσό (όχι βέβαια από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων), τιμής ένεκεν, λόγω και της φοβερής υπογεννητικότητας που μας μαστίζει. Η επόμενη Κυβέρνηση οφείλει να λύσει το συγκεκριμένο πρόβλημα.
* Οικονομολόγος – Δημοσιογράφος
