Εξ αφορμής αφιερωματικής έκθεσης στα 68 έτη της ιστορικής διαδρομής των Κυπριακών Αερογραμμών προσεγγίζεται στο παρόν ο τομέας της αεροναυσιπλοΐας ενός κράτους ως αναπόσπαστο στοιχείο των διεθνών σχέσεών του. Βάσει μιας τέτοιας λογικής είθισται να αξιοποιείται από το κάθε υποκείμενο διεθνούς δικαίου ως ένα εργαλείο στην ανάπτυξη και προώθηση της εξωτερικής του πολιτικής. Εν προκειμένω, ο άλλοτε κρατικός αερομεταφορέας της Κυπριακής Δημοκρατίας έπαυσε τη λειτουργία του προ οκταετίας.
Σε μια συνολική οπτική και εφόσον ενταχθεί στην εθνική στρατηγική, η αεροναυσιπλοΐα αναπόδραστα διασυνδέεται με, και συνεπικουρεί πολλαπλασιαστικά, την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη εκάστου κράτους. Οι καλές κλιματολογικές συνθήκες καθιστούν έναν χώρο εξ ορισμού σε θελκτικό προορισμό. Όμως, περαιτέρω αξιοποίηση του πλεονεκτήματος της γεωγραφικής τοποθεσίας, με ενίσχυση της προσβασιμότητας, αναβιβάζει τον χώρο από απλό προορισμό σε κόμβο αεροναυσιπλοΐας.
Εκφράζοντας στοιχεία του πιο πάνω συλλογισμού, «Ο Τουρκικός Αιώνας», το εσχάτως εξαγγελθέν ευρύτερο όραμα Ερντογάν για τη νέα Τουρκία, περιλαμβάνει και τον τομέα της αεροναυσιπλοΐας. Ο καταρτισμός ειδικότερου σχεδίου ως «Πρόγραμμα στόχων 2053», δηλαδή σε βάθος τριακονταετίας, φιλοδοξεί να καταστήσει τη χώρα αφενός υπερδύναμη μεταφορών και επικοινωνιών και αφετέρου έναν κόμβο επιβατών και εμπορευμάτων μεταξύ Ευρώπης, Δυτικής Ασίας και Αφρικής.
Με μια ταχύτατα αναπτυσσόμενη αεροναυσιπλοΐα και δυνητικά αξιοποιώντας 61 αεροδρόμια για εσωτερικές και διεθνείς πτήσεις, η εκτεταμένη εδαφικά Τουρκία προγραμματίζει υποδοχή πέραν των 200 εκατομμυρίων επιβατών. Ως προς το εσωτερικό επίπεδο, ο κάθε πολίτης προβλέπεται, οπουδήποτε και αν βρίσκεται στην τουρκική επικράτεια, να μην απέχει πέραν των 100 χιλιομέτρων από το κοντινότερο αεροδρόμιο. Η μεγέθυνση περιοχών και η μεταβολή τους σε κατεξοχήν τουριστικά θέρετρα εκτιμάται ως αναμενόμενη.
Πλησίον των ακτών της Κύπρου, αναφέρουμε παραδειγματικά την περίπτωση του υπερσύγχρονου, νέου αεροδρομίου Çukurova. Βρίσκεται στη νότια Τουρκία, με σημαντική εγγύτητα προς τον λιμένα της Μερσίνας, ενώνοντας την επαρχία της Μερσίνας με αυτής των Αδάνων, τόσο μέσω αυτοκινητοδρόμου, όσο και σιδηροδρόμου υψηλής ταχύτητας. Aρχής γενομένης από την άνοιξη του 2023 αναμένεται να αποτελέσει το τρίτο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της Τουρκίας και έναν σημαντικό διαμετακομιστικό κόμβο για το επιβατικό κοινό, φορτία, ηλεκτρονικό εμπόριο και εν γένει προϊόντα. Οι σχεδιαστικές δυνατότητές του περιλαμβάνουν πρόνοιες προσγείωσης κάθε είδους αεροσκάφους, ακόμη και του μεγαλύτερου στον κόσμο. Στις κτηριακές υποδομές προβλέπεται υποστήριξη μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Σε μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα, οι πολυεπίπεδες χρήσεις τέτοιου τύπου αεροσκαφών, ακόμη και για επιθετικούς σκοπούς, δεν θα πρέπει να θεωρούνται εξαιρετικά απομακρυσμένο ενδεχόμενο.
Συμπληρωματικά των ανωτέρω, από τη Σύμβαση του Σικάγο του 1944 (για τη διεθνή Πολιτική Αεροπορία) άχρι τούδε, ο εκάστοτε εθνικός / κρατικός αερομεταφορέας αυτοφυώς λειτουργεί ως διπλωματικός δρώντας και ενίοτε ως σύμβολο κρατικής ισχύος και κυριαρχίας. Αναφέρεται ευφυώς εν είδει «πρεσβείας με φτερά». Τούτο καθώς συμβάλλει ποικιλοτρόπως στην προβολή της εικόνας της χώρας προς κάθε ακροατήριο και στην εμπέδωση της εθνικής της ταυτότητας. Κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού, ο επιβάτης αβίαστα συγκεντρώνει την πρώτη μνήμη για μια χώρα. Δυνητικά αποδίδει συγκεκριμένο και ουσιαστικό περιεχόμενο σε έναν κατά τα άλλα μη σχηματοποιημένο χώρο. Αυτή η εικόνα, ανεξαρτήτως διάρκειας πτήσης, μπορεί να ενισχύεται από στοχευμένες παραστάσεις για τις παραδόσεις, τη γλώσσα, τη γαστρονομία, τους αρχαιολογικούς χώρους, τη θρησκεία κ.ο.κ.
Έτι περαιτέρω, σε περιπτώσεις όπου ο τομέας του τουρισμού κρίνεται καθοριστικός για την οικονομία, όπως σε εκείνη της Κύπρου, αφού συνεισφέρει πέραν του 20% στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, και δεδομένων συστημικών μεταβολών που αναμένονται, θα ήταν όχι απλά αναγκαία, αλλά επιβεβλημένη η γενικότερη ενίσχυση της αεροναυσιπλοΐας. Ιδωμένης όχι αυτόνομα, αλλά ως πυλώνα σε ένα ευρύτερο στρατηγικό πλάνο.
Καταληκτικά, μια συνεκτική και συνεπής προβολή κρατικής παράστασης με θετικό πρόσημο, εφόσον ανατροφοδοτείται συστηματικά και μέσω αυτού του τομέα, προσδίδει πολλαπλασιαστικό, άμεσο, απτό, αλλά και έμμεσο ανταποδοτικό όφελος για το εκάστοτε υποκείμενο διεθνούς δικαίου. Δεδομένης, ακόμη, μιας προηγηθείσας και οιονεί υφιστάμενης προβολής αρνητικών στερεοτυπικών αναφορών περί σκανδάλων, διαφθοράς κ.ο.κ, η τραυματισμένη κρατική εικόνα είναι πιθανόν να μετριαστεί, να παραμεριστεί το τσαλάκωμά της ή να επικαλυφθεί, από την αυτοψία της επιτόπιας αντίληψης.
*Λέκτορας Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφος
